Icma.az
close
up
RU
Maliyyə qərarlarında beynimiz bizi necə yanıldır?

Maliyyə qərarlarında beynimiz bizi necə yanıldır?

Banco.az portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az

Düzgün maliyyə qərarları vermək üçün insan beyninin necə işlədiyini anlamaq vacibdir. Beyin imkanları və riskləri eyni səviyyədə qiymətləndirmir. Təhlükə ehtimalı, itki riski və qeyri-müəyyənlik hissi daha tez diqqəti cəlb edir. Gündəlik həyatda bu xüsusiyyət ehtiyatlı davranmağa kömək etsə də, maliyyə qərarlarında tələsik satış, panik alış, həddindən artıq ehtiyatlılıq və ya fürsətləri görməzdən gəlmək kimi nəticələrə səbəb ola bilər.

Banco.az xəbər verir ki, beynin mənfi məqamlara daha çox diqqət yetirməsi sağ qalma mexanizmi ilə bağlıdır. İnsan beyni qorunma instinkti sayəsində mənfi siqnalları daha tez qəbul edir. Buna görə də maliyyə itkisi ehtimalı eyni məbləğdə qazanc gözləntisindən daha çox narahatlıq yarada bilər. Belə hallarda insan fürsətləri dəyərləndirmək əvəzinə yalnız riskdən uzaqlaşmağa çalışır.

İtkidən qaçınma qərəzi nədir?

İtkidən qaçınma qərəzi insanın mümkün itkiyə qazanc ehtimalından daha çox emosional əhəmiyyət verməsidir. Məsələn, 1 000 manat itirmək ehtimalı eyni məbləği qazanmaq imkanından daha güclü narahatlıq yarada bilər.

Bu prosesdə beynin emosional reaksiyalarla əlaqəli mərkəzlərindən biri olan amigdala mühüm rol oynayır. Bazarlarda kəskin eniş xəbərləri, sosial şəbəkələrdə yayılan bədbin şərhlər və qısamüddətli qiymət dəyişiklikləri təhlükə hissini gücləndirə bilər. Belə anlarda insan uzunmüddətli planını unudaraq yalnız itkini dayandırmağa çalışa bilər.

Maliyyə psixologiyası ilə investisiya səhvləri məhz bu nöqtədə kəsişir. İtkidən qaçınma investorun zərər etdiyi maliyyə alətini uzun müddət əlində saxlamasına və ya qısamüddətli dalğalanmalar səbəbindən sağlam yığım planını pozmasına gətirib çıxara bilər. Buna görə qərar verərkən yalnız qiymətə deyil, mövcud məlumatlara və maliyyə məqsədlərinə də diqqət yetirmək vacibdir.

Mənfilik qərəzini necə aradan qaldırmaq olar?

Mənfilik qərəzini aradan qaldırmaq üçün vahid üsul yoxdur. Daha düzgün yanaşma qərar anında emosiyaları tanımaq və tələsmədən hərəkət etməkdir. Maliyyə qərarlarını ani xəbərlərin, kütləvi rəylərin və qısamüddətli panikanın təsiri altında verməmək ilk addımdır.

Pul idarəçiliyində emosional zəka narahatlığı boğmaq deyil, onun səbəbini anlamaq və buna baxmayaraq planlı qərar vermək bacarığıdır. Məsələn, investisiya alətinin qiymətində eniş gördükdə özünüzə bu sualları verə bilərsiniz:

Bu qərar uzunmüddətli məqsədlərimə uyğundurmu?

Risklərim düzgün bölüşdürülübmü?

Bu, müvəqqəti qiymət dəyişməsidir, yoxsa əsas planımı yenidən nəzərdən keçirməyi tələb edən ciddi məlumatdır?

Neyromaliyyə yanaşmalarında qərarı təxirə salmaq, yoxlama siyahısından istifadə etmək və yazılı maliyyə planı hazırlamaq tövsiyə olunur. Böyük qərarları yalnız ekrandakı ani qiymət dəyişikliklərinə əsasən vermək əvəzinə, investisiya müddətini, risk səviyyəsini, ehtiyac yarana biləcək nağd vəsaiti və maliyyə alətinin xüsusiyyətlərini birlikdə qiymətləndirmək lazımdır.

Təmkinli investor olmaq riskdən tamamilə qaçmaq demək deyil. Riskləri bilmək, maliyyə alətlərini anlamaq, gəlir gözləntilərini şişirtməmək və bütün yığımları bir sahəyə yönəltməmək balanslı yanaşmanın əsas şərtləridir. İştirak maliyyəsinin şəffaflıq, əmanətə məsuliyyətlə yanaşma və ölçülülük prinsipləri də qərarların tələskənliklə deyil, düşünülmüş şəkildə verilməsini təşviq edir.

Maliyyə panikası zamanı tətbiq ediləcək 5 qayda

Panikaya düşdüyünüz zaman kiçik bir yoxlama siyahısından istifadə etmək yanlış qərar riskini azalda bilər. Xüsusilə maliyyə bazarlarında dalğalanmaların artdığı dövrlərdə aşağıdakı addımlara əməl etmək faydalıdır:

Qərar verməzdən əvvəl bir qədər gözləyin. Gündəlik qiymət dəyişikliklərini uzunmüddətli maliyyə məqsədlərinizlə müqayisə edin. Portfelinizin yalnız bir maliyyə alətində cəmləşib-cəmləşmədiyini yoxlayın. Etibarlı mənbələrdən məlumat alın, şayiələrə əsasən əməliyyat aparmayın. Peşəkar məsləhət tələb edən məsələlərdə mütəxəssis rəyinə müraciət edin.​

Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:38
embedMənbə:https://banco.az
archiveBu xəbər 20 Noyabr 2026 13:37 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see414

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see322

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see305

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see293

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see281

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see275

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see271

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see261

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see243

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see241

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see235

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see235

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see235

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see234

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see222

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see222

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see187

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri