Beynimiz bizi necə aldadır 5 qəribə oyunu

Biz adətən düşünürük ki, gördüklərimiz, eşitdiklərimiz və hiss etdiklərimiz tamamilə həqiqətdir. Halbuki beynimiz hər gün reallığı özünəməxsus şəkildə "redaktə edir". Bəzən bizi qorumaq, bəzən isə məlumatı daha sürətli emal etmək üçün beynimiz müxtəlif oyunlara əl atır.

Medicina.az beynin 5 məşhur oyununu təqdim edir:

1. Deja Vu – "Mən bunu əvvəllər yaşamışam"

Heç tanımadığınız bir məkana girib və ya yeni bir hadisə ilə qarşılaşıb "bu mənə çox tanış gəlir" hissini yaşamısınız?

Bu hissə deja vu deyilir. Alimlər hesab edir ki, bəzən beyin məlumatı iki fərqli yolla emal edir. Bu proseslər arasında kiçik bir gecikmə olduqda, yeni hadisə səhvən köhnə xatirə kimi qəbul edilir.

Nəticədə insan həmin anı daha əvvəl yaşadığını düşünür.

2. Yalan Xatirələr

Araşdırmalar göstərir ki, insan yaddaşı video kamera kimi işləmir.

Bəzən beynimiz eşitdiyimiz, gördüyümüz və ya təsəvvür etdiyimiz məlumatları birləşdirərək heç vaxt baş verməmiş hadisələri də xatirə kimi formalaşdıra bilir.

Bu səbəbdən iki insan eyni hadisəni tamamilə fərqli şəkildə xatırlaya bilər.

3. "Telefon Titrədi" Xəyalı

Bir çox insan cib telefonunun titrədiyini hiss edir, amma telefonu yoxlayanda heç bir bildiriş olmadığını görür.

Bu hadisə "fantom vibrasiya sindromu" adlanır.

Beyin telefondan gələn siqnalları gözlədiyi üçün paltarın hərəkətini, əzələlərin kiçik spazmlarını və ya xarici toxunuşları telefon titrəyişi kimi şərh edə bilir.

4. Kor Nöqtə – Gözümüz Görmür, Beyin Doldurur

Hər bir insanın gözündə görməyən kiçik bir sahə var. Buna kor nöqtə deyilir.

Maraqlıdır ki, biz bu boşluğu hiss etmirik. Çünki beyin ətrafdakı görüntüləri analiz edir və çatışmayan hissəni özü tamamlayır.

Yəni gördüyümüz mənzərənin bir hissəsi əslində beynin yaratdığı "təxmin" ola bilər.

5. Placebo Effekti – Beyin Bədəni Sağalda Bilərmi?

Bəzi insanlar təsirsiz bir həbi qəbul etdikdən sonra belə özlərini daha yaxşı hiss edirlər.

Buna placebo effekti deyilir.

Əgər insan aldığı müalicənin kömək edəcəyinə inanırsa, beyin ağrı hissini azalda, stress hormonlarını dəyişdirə və bəzi simptomları yüngülləşdirə bilər.

Bu səbəbdən placebo effekti müasir tibbdə ciddi şəkildə araşdırılır.

Beynimiz dünyanın ən mürəkkəb orqanlarından biridir. O, hər saniyə milyonlarla məlumatı emal edir və bəzən reallığı olduğu kimi deyil, özünün ən uyğun hesab etdiyi formada təqdim edir.

Deja vu hissi, yalan xatirələr, fantom vibrasiyalar, kor nöqtələr və placebo effekti göstərir ki, gördüyümüz, eşitdiyimiz və hiss etdiyimiz hər şey həmişə tam reallıq olmaya bilər.

Aygün Musayeva