Manat üçün risk bitib MÜSAHİBƏ

“Bu ilin altı ayı ərzində Mərkəzi Bank 1.5 milyard ABŞ dolları həcmində alış yönümlü müdaxilə edib. Azərbaycan manatının möhkəmlənməsinin qarşısının alınması üçün müdaxilə etdik ki, məzənnə 1.7 dollar səviyyəsində qalsın. Əhalinin manata olan inamı son 4 ildə çox artıb. Bu sadəcə sözlər deyil, bunun arxasında rəqəmlər də var”. 

Bunu Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Taleh Kazımov Azərbaycan Dövlət Televiziyasına və APA-ya müsahibəsində bildirib.

AMB sədri əlavə edib ki, son 18 ayda valyuta bazarında təklif tələbi üstələyib:

“Bu bir faktdır. İkinci fakt isə ondan ibarətdir ki, 2026-cı ilin ilk altı ayında Mərkəzi Bankın keçirdiyi valyuta hərraclarında 757 milyon ABŞ dolları satılıb. Müqayisə üçün qeyd edim ki, 2025-ci ilin eyni dövründə bu rəqəm 2,7 milyard ABŞ dolları, 2024-cü ilin ilk altı ayında isə 3,5 milyard ABŞ dolları olub. Göründüyü kimi, kifayət qədər azalma var.

2021-ci ildə rezident fiziki şəxslərin əmanətlərinin 40%-i xarici valyutada idisə, bu gün bu göstərici cəmi 25%-dir. Yəni azala-azala dollarlaşma səviyyəsi düşür. Son 4 ildə manatla olan əmanətlərin həcmi iki dəfədən çox artıb. Rəqəmlə desək, 6.3 milyard artıb və 12.5 milyard manat səviyyəsində formalaşır. Bu da əhalinin manata inamının gücləndiyini və valyutaya tələbatın azaldığını göstərir”.

Azərbaycan manatının möhkəmlənməsinin qarşısının alınması üçün müdaxilə dolların məzənnəsini necə dəyişəcək?

“Cebheinfo.az”-ın suallarını iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli cavablandırıb:

– Mərkəzi Bank bu ilin ilk yarısında valyuta hərraclarında satış həcmini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb, eyni zamanda bazardan 2 milyard dollardan çox valyuta alıb. Sizcə, bunun nəticəsi necə olacaq?

-Əvvəlcə, qeyd edim ki, Mərkəzi Bankın qərarı valyuta bazarında təklifin tələbi üstələdiyini göstərir. Bunun əsas səbəblərindən biri ölkəyə xarici valyuta daxilolmalarının yüksək səviyyədə qalması, xüsusilə enerji ixracından əldə olunan gəlirlər və Dövlət Neft Fondu vasitəsilə bazarda kifayət qədər valyuta təklifinin formalaşmasıdır.

Belə şəraitdə Mərkəzi Bank bazarda yaranan artıq valyutanın bir hissəsini alaraq həm ehtiyatlarını artırır, həm də məzənnənin kəskin möhkəmlənməsinin qarşısını alır. Bu baxımdan, proses manatın sabitliyi və bazarda valyuta təklifinin yüksək olması ilə birbaşa bağlıdır.

– Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının 13,7 milyard dollara yüksəlməsi iqtisadiyyat üçün hansı üstünlükləri yaradır?

– Valyuta ehtiyatlarının artması ölkənin maliyyə dayanıqlığını gücləndirən əsas amillərdən biridir. Güclü ehtiyatlar Mərkəzi Banka məzənnə sabitliyini qorumaq üçün əlavə imkan yaradır və xarici şoklar zamanı bazara müdaxilə potensialını artırır. Bu, iqtisadi sabitliyin qorunması baxımından mühüm göstəricidir.

– İlin ikinci yarısında manatın məzənnəsi ilə bağlı gözləntiləriniz nələrdir?

– Əgər ilin ikinci yarısında da xarici valyuta daxilolmaları yüksək səviyyədə qalarsa, manatın məzənnəsində ciddi dəyişiklik gözlənilməyə bilər. Sabit məzənnə idxal olunan məhsulların qiymətlərində kəskin artım riskini azaldır və inflyasiya gözləntilərinin nəzarətdə saxlanmasına kömək edir.

Bununla belə, qlobal enerji qiymətlərində, beynəlxalq maliyyə bazarlarında və geosiyasi proseslərdə baş verə biləcək dəyişikliklər ilin ikinci yarısında valyuta bazarına təsir göstərə biləcək əsas risk amilləri olaraq qalır.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin