Marsa ilk bileti İlon Mask deyil, onun keçmiş rəqibi ala bilər

Keçmiş "Google” baş direktoru Erik Şmidtin ötən il nəzarət paketini aldığı "Relativity Space” şirkəti Mars yarışında "SpaceX”i qabaqlaya bilər. NASA Mars atmosferinin öyrənilməsi üçün nəzərdə tutulan elmi avadanlıqların kosmosa daşınması və Qırmızı Planetə çatdırılması məqsədilə şirkətlə müqavilə imzalayıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, NASA daha əvvəl də bu tip əməkdaşlıqları "SpaceX” və "Firefly Aerospace” kimi şirkətlərlə həyata keçirib. Dövlət qurumu elmi hissəyə cavabdeh olduğu halda, özəl şirkətlər daha sərfəli daşıma infrastrukturu təmin edirlər.

"Aeolus” adlanan missiya Mars orbitindən planetin toz səviyyəsini, küləklərini və temperaturunu ölçəcək dörd müxtəlif elmi cihaz daşıyacaq.

NASA əldə olunacaq məlumatlar əsasında gələcəkdə Marsa enəcək kosmik aparat və astronavtlar üçün daha təhlükəsiz marşrutlar müəyyən etməyi planlaşdırır.

Müqaviləyə əsasən missiyanın 2028-ci ildə başlaması nəzərdə tutulur. Bu isə "Relativity Space” üçün olduqca sıx qrafik deməkdir. Şirkət həm elmi cihazları daşıyacaq kosmik aparatı hazırlamalı, həm də onu orbitə çıxaracaq raketi tamamlamalıdır.

NASA müqavilənin maliyyə dəyərini açıqlamayıb. "Relativity Space” isə bununla bağlı suallara cavab verməyib.

Bu əməkdaşlıq modelində NASA ilə işləyən şirkətlər layihələrin hazırlanması xərclərinin bir hissəsini öz üzərlərinə götürürlər. Bunun sayəsində agentlik büdcə yükünü azaldır və maliyyə risklərini özəl sektorla bölüşür.

Lakin NASA müəyyən risk də daşıyır. "Relativity Space” hələ özünü tam sübut etmiş şirkət hesab olunmur. Agentliyin keçmişdə əməkdaşlıq etdiyi bəzi startaplar iflas edib, digərlərinin göndərdiyi aparatların bir hissəsi isə Ay səthinə uğursuz eniş edib.

Bununla yanaşı, "Relativity Space” yalnız elmi missiyalarla kifayətlənmək istəmir. Şirkət peyklərin orbitə çıxarılması və Aya yük daşınması kimi kommersiya bazarlarında da fəaliyyət göstərməyi planlaşdırır.

"Relativity Space” 2015-ci ildə "SpaceX” və "Blue Origin” şirkətlərinin iki keçmiş mühəndisi tərəfindən yaradılıb. Məqsəd 3D çap texnologiyasından istifadə etməklə daha ucuz raketlər istehsal etmək idi.

Şirkətin ilk raketi olan "Terran 1” 2023-cü ilin mart ayında keçirilən ilk sınaq uçuşu zamanı havada partlayıb. Buna baxmayaraq, şirkət fəaliyyətini davam etdirərək daha böyük "Terran R” raketi üzərində işləməyə başlayıb.

Maliyyə çətinlikləri yarandıqdan sonra Erik Şmidt layihəyə sərmayə qoyaraq şirkətin nəzarət paketini əldə edib və baş direktor vəzifəsini üzərinə götürüb.

Şmidt bu investisiya barədə çox danışmasa da, onun kosmosda məlumat mərkəzləri yaratmaq və öz xeyriyyə fondu üçün kosmik teleskop buraxmaq planları olduğu məlumdur.

Ceff Bezosun "Blue Origin” şirkətində yaşanan gecikmələr bazarda ağır yükdaşıyan raket çatışmazlığı yaradıb. Əgər "Terran R” uğurla fəaliyyətə başlasa, Erik Şmidt bu sərmayədən böyük gəlir əldə edə bilər.

Bundan əlavə, bu müqavilə süni intellekt təhlükəsizliyi mövzusunda tez-tez mübahisə etdiyi İlon Maska qarşı Şmidtə mühüm üstünlük qazandıra bilər.

İlon Mask illərdir Marsa insan göndərilməsi ideyasını müdafiə etsə də, "SpaceX” hələlik Marsa müstəqil şəkildə heç bir aparat göndərməyib. Əgər "Aeolus” missiyası planlaşdırıldığı kimi həyata keçirilsə, Marsa çatan ilk özəl missiya titulunu Erik Şmidtin şirkəti qazana bilər.

Aydın