Marsın rütubətli və isti keçmişinə dair yeni dəlillər aşkarlanıb

Bakı, 21 aprel, AZƏRTAC

NASA-nın Marsda olan “Curiosity rover” zondu Qırmızı planetin rütubətli və isti keçmişinə dair yeni dəlillər aşkarlayıb.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, zondun Marsın səthində qazdığı qayada bol miqdarda tapılan siderit adlı mineral planetin daha isti və daha rütubətli qədim keçmişinə dair yeni dəlillər təqdim edir.

2012-ci ildə Yerin planetar qonşusunun mikrobların varlığını dəstəkləməsi versiyasını araşdırmaq üçün Marsa enən “Curiosity rover” zondu “Geyl” kraterindən götürülmüş nümunələrdə mineral aşkarlayıb. Siderit dəmir karbonat mineralıdır. Onun milyardlarla il əvvəl əmələ gəlmiş çöküntü süxurlarında olması Marsın bir zamanlar karbon qazı ilə zəngin sıx bir atmosferə malik olduğunu sübut edir. Belə ki, bu qaz istixana effekti vasitəsilə planetin səthində maye su cisimlərini saxlaya biləcək dərəcədə Marsı istiləşdirə bilərdi.

Astronomlar Marsın landşaftında maye suyun bir vaxtlar planetin səthi boyunca axdığını, potensial okeanlar, göllər və çayların keçmişdə mikrobların həyatı üçün mümkün yaşayış yerləri hesab edilən əlamətlərin mövcudluğunu ehtimal edirlər. Mars və Venerada olduğu kimi, karbon dioksidi Yerdə də iqlimi tənzimləyən əsas istixana qazıdır. Onun atmosferdə olması Günəşdən gələn istiliyi saxlayır, həmçinin iqlimi istiləşdirir.

İndiyə qədər Mars atmosferinin əvvəllər karbon qazı ilə zəngin olduğuna dair sübutlar az idi. Fərziyyə ondan ibarətdir ki, tam başa düşülməyən səbəblərdən atmosferdə qalın və zəngin karbon qazı olmadıqda, karbon geokimyəvi proseslər nəticəsində karbonat mineralı kimi planetin qabığındakı süxurlara basdırılır.

Süxurların kimyəvi və mineral tərkibini öyrənmək üçün qayada 3-4 santimetr sahəni qazan “Curiosity” zondunun əldə etdiyi nümunələr bu fikri təsdiqləyir. Qaya parçaları minik avtomobili ölçüsündə olub.

“Marsın planetar təkamülü və yaşayış qabiliyyətinin öyrənilməsində çoxdankı sirlərdən biri budur: əgər planeti isitmək və maye suyun sabitləşməsi üçün böyük miqdarda karbon qazı tələb olunurdusa, niyə Marsın səthində karbonat minerallarının bu qədər az həcmi var?”, -deyə Kanadanın Kalqari Universitetinin tədqiqat qrupu bildirib.

“Geyl” kraterinin çöküntü süxurlarının (qumdaşı və palçıq daşlarının) təxminən 3,5 milyard il əvvəl, burada göl olduğu və Marsın iqliminin dramatik dəyişikliyə məruz qalmadan əvvəl çökdüyü güman edilir.