Icma.az
close
up
RU
“MDB plyus”: Birlik ölkələrinin yeni əməkdaşlıq formatı

“MDB plyus”: Birlik ölkələrinin yeni əməkdaşlıq formatı

Icma.az bildirir, Azertag portalına istinadən.

Moskva, 11 oktyabr, AZƏRTAC

Düşənbədə keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında liderlər “Müstəqil Dövlətlər Birliyi plyus” adlı yeni əməkdaşlıq formatının yaradılması barədə qərarı təsdiqləyiblər. Bu barədə imzalanmış sənədlərə dair rəsmi məlumatda qeyd olunur.

Siyasi əsaslar

Təşəbbüs ilk dəfə 2024-cü ilin oktyabrında Moskvada keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev tərəfindən səsləndirilib. Məqsəd Birliyə üzv, müşahidəçi və tərəfdaş ölkələr hesabına MDB-nin əməkdaşlıq “perimetrini” genişləndirmək, regional əlaqələri möhkəmləndirmək üçün açıq platforma yaratmaqdır.

Bu il Müstəqil Dövlətlər Birliyinin İcraiyyə Komitəsinin müvafiq departamenti “MDB plyus” platformasının hazırlanması üzərində iş aparıldığını bəyan edib. Bu yanaşma, “BRİKS+” modelinə bənzəyir, yəni burada iştirak yalnız üzvlük yolu ilə deyil, həm də tərəfdaşlıq və ya müşahidəçi statusu formatlarında mümkün olacaq. Nümunə kimi Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) ölkələri, eləcə də ŞƏT-in bir təşkilat kimi iştirakı göstərilib.

Düşənbə sammiti ərəfəsində Rusiya Prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov ayrıca qeyd edib ki, yeni mexanizm faydalı olacaq: ““MDB plyus formatı” “üçüncü ölkələrin” və əsas regional təşkilatların sıx qarşılıqlı əlaqəsinə imkan verməlidir. Bu, mühüm məqamdır, belə ki, söhbət yalnız dövlətlərdən deyil, həm də institusional iştirakçılardan gedir”, – deyə o, vurğulayıb.

“MDB plus” nə üçün zəruri oldu?

Son illər ərzində ŞƏT və BRİKS kimi qurumlar sürətlə genişlənir, hər iki struktur artıq “plyus-format” təcrübəsini təsdiqləmiş vəziyyətdədir. MDB isə bu regional arxitekturaya təhlükəsizlikdən tutmuş humanitar əməkdaşlığa qədər müxtəlif istiqamətlər üzrə gündəmlərin uzlaşdırıldığı bir mərkəz kimi inteqrasiya olunmağa çalışır.

Yeni formatın klassik inteqrasiya modellərindən (məsələn, Avrasiya İqtisadi İttifaqından) əsas fərqi ondadır ki, burada öhdəliklər minimum səviyyədə, layihə əməkdaşlığı üçün geniş imkanlar nəzərdə tutulur. Bu, eyni zamanda qoşulma baryerlərini azaldır, həm də MDB-ni dərin dövlətüstü inteqrasiyaya hazır olmayan ölkələr üçün daha cəlbedici edir.

MDB ölkələri üçün “MDB plyus” təşəbbüsü, əslində, Avrasiya platformalarının təcrid olunmadığını, əksinə, digər regional birliklərlə əlaqələrin və qarşılıqlı təmasların genişləndirildiyini nümayiş etdirməyin bir yoludur.

İnstitusional baxımdan necə fəaliyyət göstərə bilər?

MDB-nin tamhüquqlu üzvləri, müşahidəçi ölkələr, tərəfdaş dövlətlər, eləcə də iştirakçı təşkilatlar Birliyə üzvlük prosedurlarını keçmədən işçi qruplara və pilot layihələrə daxil edilirlər.

İlkin mərhələdə üç istiqamət üzrə pilot layihələrin reallaşdırılması ən real hesab olunur:

• Təhlükəsizlik (terrorizmlə mübarizə, narkotik dövriyyəsinə qarşı mübarizə);

• İqtisadi əməkdaşlıq (təchizat zəncirləri, rəqəmsal ticarət, nəqliyyat-logistika əlaqələrinin qurulması);

• Humanitar gündəlik (təhsil, elm, mədəniyyət).

Bu konfiqurasiya, mahiyyət etibarilə, MDB və ŞƏT-in kəsişmə sahələrinə uyğun gəlir və artıq sınaqdan çıxmış formatlara əsaslanır.

Azərbaycanın güclü logistika mövqeyi (Orta Dəhliz) və aktiv çoxtərəfli diplomatiyası ölkəyə “MDB plyus” çərçivəsində nəqliyyat və enerji layihələrinin koordinasiyasında aparıcı rol oynamaq, habelə xarici tərəfdaşları Birliyə üzv olmadan əməkdaşlığa cəlb etmək imkanı verir.

Mərkəzi Asiya ölkələri isə bu format vasitəsilə Türkiyə, Körfəz ölkələri və Çin kimi xarici tərəfdaşlarla humanitar və infrastruktur layihələrinin əlaqələndirilməsini çətin hüquqi öhdəliklər olmadan həyata keçirə biləcəklər.

Nəticə

“MDB plyus” təşəbbüsü Müstəqil Dövlətlər Birliyini daha çevik və açıq iştirak modelinə keçirməyə yönəlmiş cəhd kimi qiymətləndirilir. Bu model, ŞƏT+ və BRİKS+ formatlarının məntiqi ilə uzlaşdırılmaqla, Birliyin beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmlərinə inteqrasiyasını gücləndirir.

Yaxın bir il ərzində “MDB plyus” formatının praktiki əməkdaşlıq üçün səmərəli mexanizmə çevriləcəyi, həmçinin Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan və digər iştirakçı ölkələrə praqmatik xarici siyasət və iqtisadi tərəfdaşlıq üçün yeni kanallar açacağı gözlənilir.

Fəridə Abdullayeva

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Moskva

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:218
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 11 Oktyabr 2025 07:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see345

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see284

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see282

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see282

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see274

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see267

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see260

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see258

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see255

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see244

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see242

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see241

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see240

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see239

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see233

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see227

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see227

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see217

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see214

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri