Media eksperti: Cəlbedicilik təkcə klik və baxış sayları ilə ölçülmür MÜSAHİBƏ

Bakı, 24 oktyabr, Tamilla Məmmədova, AZƏRTAC

Sürətlə dəyişən dünyada informasiya axınlarının getdikcə daha müxtəlif və mürəkkəb hal aldığı şəraitdə müstəqil və etik medianın rolu ön plana çıxır, bu isə cəmiyyətin və iqtisadiyyatın inkişafı üçün yeni imkanlar açır.

Mövzu ilə bağlı etik kommunikasiya və texnoloji startapların təşviqi sahəsində ekspert, “Grechka Media” kommunikasiya agentliyinin təsisçisi İvan Drobışev AZƏRTAC-ın müxbirinin suallarını cavablandırıb.

– “Grechka Media”nın yaranması ideyası necə meydana gəldi və sizin platformanız Cənubi Qafqaz ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda müstəqil jurnalistikanın inkişafına hansı şəkildə töhfə verə bilər?

– Mən ixtisasca ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə mütəxəssisəm, lakin karyerama məhz jurnalistikadan başlamış, televiziya kanalında redaktor kimi çalışmışam, həmçinin şəhər və biznes nəşrləri üçün yazılar yazmışam. “Grechka Media” 2015-ci ildə yarandı. O vaxt görürdüm ki, heç bir agentlik startaplarla sistemli şəkildə işləmir. Elə bu məqamda texnoloji şirkətlərin özlərini etik, şəffaf və maraqlı formada təqdim etmələrinə kömək edən ilk kommunikasiya agentliyini yaratmaq ideyası meydana gəldi.

Biz buna “etik innovasiyaların təşviqi” deyirik, yəni, insanlara və cəmiyyətə real fayda gətirən həllərin dəstəklənməsi. Bu prinsiplər BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədləri ilə, xüsusilə infrastruktur və innovasiyaların inkişafı istiqamətləri ilə səsləşir. Lakin bu, bizim üçün sadəcə bir şüar deyil, praktiki rəhbərlik prinsipidir: manipulyasiya etməmək və ya məcbur etməmək, əksinə, brendlərin öz kommunikasiya proseslərində daha aydın və dürüst olmasına yardım etmək.

Komandamızın heyətinin əksəriyyəti keçmiş jurnalistlərdir. Biz onların əsas prinsiplərinə sadiq qalırıq: faktların dəqiqliklə yoxlanılması, auditoriyaya hörmət və balansın qorunması. Çox zaman “Wag the Dog” (1997) adili piar filmindəki kimi ictimai rəyin manipulyasiyası ilə assosiasiya olunur. Biz isə əksinə. Hədəfimiz şirkətlərin kommunikasiya prosesini səs-küylü deyil, açıq və insani, anlaşıqlı və dürüst etməkdir. Məhz bu prinsipləri biz fəaliyyət göstərdiyimiz bütün bazarlarda tətbiq edirik — istər BƏƏ olsun, istərsə də Azərbaycan.

– Azərbaycanda müstəqil media üçün hansı çağırışları və imkanları görürsünüz?

– Bu gün müstəqil medianın qarşısında duran əsas təhdid etimadın devalvasiyasıdır. Nüfuzlu nəşrlər artıq çox vaxt faktlardan daha çox “layk”ları önəmi sayan bloqerlərlə rəqabət aparmaq məcburiyyətində qalır. Dünyanın bir çox yerlərində eyni tendensiya müşahidə olunur: faktlar fikirlərə uduzur, diqqət isə yeni “valyutaya” çevrilir.

Lakin bu vəziyyət müəyyən imkanlar da yaradır. Hazırda kiçik, lakin güclü və müstəqil media qurumlarının yeni nəsli formalaşır. Onlar etimadı sərlövhələrin səs-küyü ilə deyil, sabitlik və şəffaflıq əsasında qazanırlar. Bu mənada Azərbaycan və ümumilikdə Cənubi Qafqaz region çox maraqlı bir nöqtədədir: auditoriya daha da yetkindir və məzmunun virusluluğuna deyil, keyfiyyətinə dəyər verir.

– Azərbaycanda, eləcə də regionun digər ölkələrində auditoriya aktiv şəkildə rəqəmsal platformalara keçir. “Grechka Media” bu dəyişikliklərə necə uyğunlaşır və hansı yanaşmalar Azərbaycan mediası üçün faydalı ola bilər?

– Mənim fikrimcə, əksər media artıq uzun müddətdir ki, müasir rəqəmsal platformalara uyğunlaşıb. Onların sadəcə başqa seçimi yoxdur: ya adaptasiya olunur, ya da auditoriyanı tədricən, bəzən isə çox sürətlə itirirlər. Klassik daşıyıcılar olan radio və ya çap mətbuatına bu gün getdikcə daha az hallarda rast gəlinir.

Şəxsən mən həftəlik jurnala abunə olmağı sevirəm — onu əlinə alıb oxumaq, redaktorların həftənin mənalı icmalını hazırladığı materialı izləmək xoşdur. Bu, klik və sensasiyalı xəbərlərin arxasınca qaçmaqdan xoşdur. Deyə bilərəm ki, ənənəvi media artıq müəyyən mənada “lüks”ə çevrilir, lakin, təbii ki, biz — mediada çalışanlar olaraq auditoriyanın olduğu məkana gedirik.

Son beş ildə bizim üçün ən dinamik platforma Telegram olub. Bu, dünyada, xüsusilə bizi maraqlandıran regionlarda ən sürətlə artan auditoriyaya malik universal mesajlaşma vasitəsidir.

Hazırda isə biz daha irəli gedirik: kommunikasiya strategiyalarına əsaslanan süni intellekt (AI) strateqini işə salmışıq, həmçinin şirkət daxilində low-code platformalar üzərində həllər yaratmaq üzrə kompetensiyamızı artırırıq.

Mənim universal məsləhətim budur: auditoriyanın ardınca gedin, onu diqqətlə öyrənin və aydın görünməyən üstünlükləri tapın, sadəcə uğurlu nümunələri kopyalamayın. Bəzi bazarlarda “Apple” podkastları işləyir, digərlərində yalnız yerli platformalar populyardır. Media dünyası getdikcə daha çox seqmentləşir, buna görə də hətta eyni dil məkanında belə auditoriyanı diqqətlə izləmək vacibdir.

– “Grechka Media” auditoriya etimadını və iştirakçılığını necə formalaşdırır? Bu təcrübə Azərbaycanda ictimai dialoqun inkişafına necə kömək edə bilər?

– Bakıdakı “InMerge” konfransında mən etimad mövzusuna həsr olunan panelin moderatoru idim və bütün iştirakçılar eyni fikrə gəldi: etimad yalnız zaman və ardıcıllıqla formalaşır. Biz “Grechka Media”da sadə bir qaydaya əməl edirik — həmişə verdiyin sözü tut. Bu, həm müştərilərimizə, həm jurnalistlərə, həm də auditoriyaya aiddir.

Cəlbedicilik isə təkcə klik və baxış sayları ilə ölçülmür. Həqiqi iştirak odur ki, auditoriya brendlə qalmaq, ona qayıtmaq və onun məzmununu paylaşmaq istəsin.

Məsələn, bizim tərəfdaşımız, “Privalia Brazil” şirkətinin baş direktoru Fernando Boskolo forumda danışırdı ki, onlar “shopertainment”, yəni alış-verişlə əyləncə formatını birləşdirən modeli tətbiq ediblər. Bu, alış-verişi sadə əməliyyatdan emosional təcrübəyə çevirdi. Eyni prinsip kommunikasiya üçün də keçərlidir: emosiyalar, gözlənilməzlik və oyun elementi əlavə edin. O zaman auditoriya sadəcə dinləməyəcək, fəal şəkildə iştirak edəcək. İnsanlar artıq təkcə məlumat deyil, qarşılıqlı ünsiyyət istəyirlər ki, məhz bu da etimadı formalaşdırır.