Məktəb və müəllimin nüfuzunu necə qaytaraq?

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin tabeliyində fəaliyyət göstərən daha bir qrup ümumi təhsil müəssisəsinin direktoru ilə görüş keçirib. 

Nazir bildirib ki, ümumi təhsildə keyfiyyətin yüksəldilməsinə yönəlmiş kompleks tədbirlər hər zaman aktualdır. Nazir məktəb rəhbərlərinin üzərinə düşən vəzifələrin icra vəziyyətini və təhsildə keyfiyyətin artırılmasına xidmət edən fəaliyyətləri təhlil edib, bu baxımdan diqqət yetirilməsi vacib olan məqamların üzərində xüsusi dayanıb. 

Görüş zamanı məktəb və müəllim nüfuzu, təhsil müəssisələrindəki qabaqcıl təcrübələrin genişləndirilməsi ətrafında müzakirələr aparılıb. Məktəblərdə baş verə biləcək neqativ halların qarşısının alınması istiqamətində təkliflər irəli sürülüb və bu sahədəki problemlərin həlli yolları müzakirə olunub. 

Qeyd edək ki, son vaxtlar məktəblərdə baş verən proseslər məktəb və müəllim nüfuzunun itirilməsi kimi qiymətləndirilir. Burada istər müəllim-şagird münasibətlərinin pozulması, istər tədris prosesi ilə bağlı müəllimə etimadın zəifləməsi kimi amillər öz əksini tapır. 

Məktəb və müəllimin nüfuzunu qaytarmaq mümkün olacaqmı? 

Təhsil məsələləri üzrə ekspert Elmin Nuri “Cümhuriyət”-ə bildirib ki, məktəb və müəllimin nüfuzunu əvvəlki vaxtlara olduğu kimi qaytarmaq çox çətin olacaq: 

“Bunun səbəbi məktəbdə baş verən etik-davranış pozuntularına aid olan hərəkətlərdən, məktəblərdə yaşanan neqativ hadisələrdən də çox, tamam başqa bir detaldır. Bu gün bunun əsas səbəbi bizim indiki qəbul imtahan sistem, onun bəzi özəlliyidir. Təbii ki, mən testə qarşı deyiləm və Dövlət İmtahan Mərkəzinin uzun illərdən bəri davam edən qəbul şəffaflığını alqışlayıram. Ancaq məsələ ondan ibarətdir ki, bu gün bizdə sanki iki istiqamətli qəbul proqramı var. 

Birincisi, ETN tərəfindən təsdiq olunmuş vahid tədris proqramı, ikincisi isə qeyri-rəsmi şəkildə olan, görünməsə də, çox güclü təsir qüvvəsinə malik olan DİM-in qəbul imtahan proqramıdır. Təbii ki, DİM burada qəbul imtahan proqramının məktəblər üçün tədris proqramına əsaslandığını deyəcək. 

Ancaq fərq həddindən artıq çoxdur. Bu gün məktəbdəki ən intellektual şagirdi aparıb repetitor yanına qoymadan imtahana salın, o, 200 baldan yuxarı nəticə göstərə bilməyəcək. Bunun səbəbi bugünkü proqram arasında uyğunsuzluğun olmasıdır. Məktəbi və müəllimi nüfuzdan salan bu oldu. Məktəbin şagirdin formalaşmasında, onun şəxsiyyət kimi istiqamətləndirilməsində rolu aşağı düşdü. 

Məktəb yalnız qəbul proqramını hazırlayan 10 illik bir mərhələ kimi xatırlandı. Müəllimlər isə vahid tədris proqramı deyil, DİM-in qəbul imtahan proqramına uyğun hərəkət etdilər, yəni müəllimlər repetitora çevrildilər. Onlar həm maddi durumunu düzəldə bildilər, həm də əsl müəllim obrazını repetitorluğun kölgəsinə saldı. Bizim məktəb və müəllimi nüfuzdan salan bu oldu və yerdə qalan detallar həmin bu səbəbə görə, nüfuzdan düşmüş məktəb və müəllimin nüfuzdan düşməsindən sonra baş verən hadisələrdir”. 

Ekspertin sözlərinə görə, şagird davranış pozuntuları, məktəblərdə baş verən neqativ olaylar, şagirdlərin bir-birinə qarşı buldinqi, yaxud da məktəb rəhbərliyi tərəfindən müəllimə qarşı, müəllim tərəfindən şagirdə, valideynlər tərəfindən müəllimə buldinq, bütün bunların hamısının səbəbi məktəb və müəllim imicinin nüfuzdan düşməsidir: 

“Xüsusilə də regionlarda, elə paytaxtın özündə də müəllim imici başqa bir imic idi. Müəllim təkcə dərs verən şəxs kimi qiymətləndirilmirdi. O, həm də müəyyən situasiyalarda ağsaqqalıq işini həyata keçirən, xeyir və şərdə ön cərgələrdə oturan, bir sözünə görə müəyyən vəziyyətə hökm etmək qabiliyyətinə malik olan şəxs idi. Həmçinin məktəb də belə idi. Ancaq bu nüfuz aşağı düşdü. 

Bunun səbəbi də qeyd etdiyim detallardır. Biz məktəb və müəllimin nüfuzunun başqa paradiqmalardan yuxarı qaldırılması haqda düşünməsək, sadalanan digər detallar epizodik şəkildə daima təkrarlanacaq. Biz prosesin kökünü tapmalıyıq. Kökü isə mən qeyd etdiyim detaldır. 

Bu gün məktəb öz varlığını, “mən yoxamsa, mənsiz olmaz” imicini yenidən qurmalıdır. Yenidən qurmaq üçün məktəb özünün taleyüklü prinsipini artırmalıdır. 

Bu gün bizim məktəbin taleyüklü prinsipi yoxdur. Heç vaxt məktəbə getməyən bir uşaq yaxşı pul “buraxıb”, sərmayə sərf edib 3 il repetitor hazırlığına, yaxud hazırlıq kurslarına qoyulsa o gedib 300-500 bal toplayacaq. Bu, nəyə xidmət edir? Demək məktəb bizə lazım deyil. Məktəbin bu istiqamətdə taleyüklü prinsipini özünə qaytarmaq lazımdır və ondan sonra onun nüfuzunun artırılması barəsində biz danışa bilərik”. 

Nigar Abdullayeva
"Cebheinfo.az"

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin