Məktəblərdə oğlan qız nisbətinin pozulması halı kəskinləşib RƏY

İllərdir bu mövzuya diqqət çəkirik, yazırıq, amma təəssüf ki, cəmiyyətimiz problemin ciddiliyini anlamır

Sosial şəbəkələrdə son günlər 1-ci siniflərdə oğlan-qız nisbətinin ciddi şəkildə pozulması məsələsi müzakirə olunur.

Jurnalist Həbibə Abdulla öz hesabında bu problemə xüsusi diqqət çəkib: "Qəmərin sinfindəki 28 uşaqdan 9-u qız, 19-u oğlandır. Bəzi siniflərdə isə 32 uşaqdan yalnız 5-i qızdır, 27-si oğlan". Qeyd edək ki, bu, təkcə bir sinfin problemi deyil, bütün məktəblərdə oxşar vəziyyət müşahidə olunur.

Rəylərdə bu problemin səbəbi kimi selektiv abortlar göstərilir. Əksəriyyət hesab edir ki, bəzi ailələr qız uşaqlarını istəmədiyi üçün doğulan uşaq nisbəti pozulur. Lakin bunun selektiv abortlarla əlaqəsi olmadığını iddia edənlər də var.

Sosioloq Mətanət Məmmədova Sherg.az-a qəzetinə açıqlamasında qeyd edilənlərlə razılaşdığını bildirib:

 "Həbibə xanım kifayət qədər ciddi problemə diqqət çəkib. İllərdir bu mövzuya diqqət çəkirik, yazırıq, amma təəssüf ki, cəmiyyətimiz problemin ciddiliyini anlamır. Məktəblərdə oğlan-qız nisbətinin pozulması uzun illərdir davam edir. Selektiv abortlarla bağlı skeptik fikirlər isə reallığı əks etdirmir".

M.Məmmədova bildirib ki, Azərbaycanda abortların sayı son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə artıb:

 "2022-ci ildə 58 min, 2023-cü ildə 73 816, 2024-cü ildə isə 78 245 abort qeydə alınıb. Bu abortların əksəriyyəti ultrasəs müayinələrindən sonra cins seçiminə əsaslanaraq həyata keçirilir. Məktəblərdə oğlan-qız balansının pozulması artıq insanları təəccübləndirmir, çünki bu problem 10–15 il öncədən gözlənilirdi. Azərbaycanda selektiv abortların kökləri 30–35 il əvvələ gedib çıxır. Ultrasəs müayinələrinin geniş yayılması ilə bu praktikalar daha da artıb. Nəticədə evlilik yaşına çatmış oğlanlar qız tapa bilmir ki, bu da ölkənin genefonduna zərbə vurur. Dünyada normal olaraq dünyaya gələn uşaqların cins nisbəti 102–106 oğlan/100 qız aralığında olmalıdır. Azərbaycanda isə bu balans uzun illərdir pozulub. 2021-ci ildə hər 100 qıza qarşı 115 oğlan doğulub. 2024-cü ildə isə yeni doğulan uşaqların 54.6 faizi oğlan, 45.4 faizi qız olub. Bu fərq və tendensiya yaxın gələcək üçün ciddi demoqrafik risklər yaradır. BMT-nin Əhali Fondunun hesablamalarına görə, Azərbaycanda doğulan uşaqlar arasında cinsə görə nisbətin ciddi şəkildə pozulması davam etsə, 2050-ci ilə qədər hər il doğulan oğlan uşaqlarının sayı qız uşaqlarının sayından 12 000-15 000 nəfər çox olacaq. Bunun yaratdığı problemlər isə artıq hiss olunmaqdadır. Yaxın gələcəkdə isə bu problemin ağırlığı çiyinlərimizi yara edəcək".

Sosioloq vurğulayıb ki, Azərbaycanda selektiv abortlara qarşı maarifləndirmə işi çox zəifdir və bu məsələni tənzimləyəcək ciddi qanunvericilik tədbirlərinə ehtiyac var: 

"Qadınlar öz xoşu ilə abort qərarı vermir, ailə üzvlərinin, xüsusilə qayınana və ərin təzyiqi nəticəsində buna məcbur qalırlar. “Mütləq oğlan doğmalısan” düşüncəsi cəmiyyətdə dərin kök salıb və bunun qarşısını almaq üçün həm qanun, həm də ictimai maarifləndirmə tədbirləri vacibdir. Bu problem yalnız fərdi ailələrin deyil, bütün cəmiyyətin gələcəyi ilə bağlıdır və ciddi diqqət tələb edir. Məktəblərdə oğlan-qız nisbətinin pozulması, selektiv abortların yayılması və demoqrafik balansın sarsılması Azərbaycanda yaxın illərdə sosial və genefond problemi yarada bilər".