Məktəblərdə saat 18:00 a qədər iş rejimi müəllimlik peşəsini tərk edənlərin sayını artıracaq Direktor

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayevin müəllimlərin 8 saatlıq iş rejiminə keçidlə bağlı verdiyi açıqlamadan sonra meydana çıxan fikirlərdən biri də odur ki, təxminən 10-15 il sonra heç bir müəllim işsiz qalmayacaq, əksinə məktəblər müəllim axtaracaq.

Redaktor.az-a danışan "Master of Sciance" Təhsil Mərkəzinin direktoru, təhsil eksperti Rizvan Fikrətoğlu qeyd etdi ki, dərs yükünün 18-24 saata tənzimlənməsi bir çox narahatlıqlara səbəb olub:

"Amma uzunmüddətli perspektivdə bunun əmək bazarına və müəllim çatışmazlığına təsiri barədə də fərqli ssenarilər mövcuddur. 10-15 ildən sonra müəllim çatışmazlığı ehtimalı çox yüksəkdir. Bu fikir sadəcə emosional yanaşma deyil, həm də qlobal trendlərlə üst-üstə düşür. Gənclər arasında müəllim peşəsinə maraq azalır, həm də plan yeri də azalıb. Dünyanın əksər ölkələrində -Amerikada, Türkiyədə, Koreyada, Böyük Britaniyada müəllimlik peşəsinə müraciətlər 30-40% azalıb. Səbəblər isə iş yükünün artıq olması, maaşın rəqabətli olmaması, stresin yüksəkliyi, sosial nüfuzun müəyyən qədər zəifləməsi və saidir. Azərbaycanda da eyni tendensiya var".

Onun sözlərinə görə, pedaqoji ixtisaslara qəbul balları son illərdə nəzərə çarpacaq şəkildə, xüsusən də regionlarda düşüb.

"Azərbaycanda müəllimlərin böyük qismi 40 yaşdan yuxarı qrupdadır. 10-15 ildən sonra təqaüdə çıxanların sayı artacaq. Yeni gələn kadrlar isə boşluğu tam doldurmağa çətinlik çəkə bilərlər. Əhali artımı, yeni məktəblər, eləcə də inklüziv təhsilin geniş tətbiqi daha çox kadr tələb edir. Bu səbəbdən orta və uzunmüddətli perspektivdə məktəblər müəllim axtarmaq məcburiyyətində qala bilərlər. Məktəblərdə saat 18:00-a qədər qalmaq və dərs yükünün artması müəllim peşəsinin cazibəsini azalda bilər. Bu, üç nəticə verə bilər. Xüsusən də burada peşəni tərk edən müəllimlərin sayı arta bilər, gənclər arasında müəllimliyi seçmə daha da azala bilər, sistem könüllü deyil, faktiki məcburi kimi qəbul oluna bilər. Artıq son illərdə çox müəllim özəl sektora və yaxud da başqa sahələrə keçir. İş vaxtının uzadılması bu prosesi daha da sürətləndirə bilər. Əgər iş şəraiti yaxşılaşmasa, gənclər daha çevik və yüksək ödənişli sahələr seçəcəklər. Nazirlik modelin könüllü olduğunu deyib, reallıqda məktəblərin böyük qismi bunu tətbiq edəcəksə, müəllimlər üçün seçim azalmış olacaq. Müəllim çatışmazlığı yaranarsa, dövlət məcburdur ki, maaşları ciddi artırsın, iş yükünü optimallaşdırsın, daha çevik iş modelləri qursun. Müəllim maaşının artırılması əslində ölkəmizdə baş verib. Məsələn, sertifikasiya nəticəsi 50%-dən yuxarı olan müəllimlərin maaşı 10%, 60 sualdan 51-dən yuxarı suala cavab verən müəllimlərin maaşı 35% artıb. Polşa və İngiltərədə də buna oxşar tendensiya var. Orada müəllimlərin maaşı 20-40% arası artırılıb".

R.Fikrətoğlunun fikrincə, məktəblərdə fiziki saat çoxluğu deyil, real akademik yük əsas götürülməlidir.

"Bayaq daha çevik iş modeli dedim. Daha çevik iş modeli dedikdə nəyi nəzərdə tuturam? Burada yarımştat müəllimlik, gələcəkdə distant dərslər, fənn üzrə paylaşılan müəllimlərin sayı, süni intellekt və ümumilikdə hibrid tədris metodları düşünülə bilər. Bu dəyişiklik müəllim peşəsini yenidən cazibədar edə bilər. Çox böyük ehtimalla düşünürəm ki, 10-15 ildən sonra məktəblər müəllim axtara bilər. Amma bunun səbəbi müəllimlərin rifahının yaxşı olması deyil, əksinə, iş yükünün artması, əmək şəraitinin ağırlaşması, gənclərin bu sahəyə müəyyən qədər marağının azalması ola bilər. Bu gün tətbiq edilən iş rejimi isə bu tendensiyanı daha da sürətləndirə bilər".

Müsahibimiz vurğuladı ki, əsas məsələ yalnız müəllimin məktəbdə neçə saat olması deyil, müəllimin keyfiyyətli işləməsi üçün şəraitin yaradılmasıdır:

"Burada maaş məsələsi, dəstək, resurs, psixoloji yük, iş şəraiti və s. amillər var. Amma ümumilikdə müəllimlərin 18:00-a kimi məktəbdə olmasının müsbət tərəfləri də hədsiz çoxdur. Məsələn, deyirlər ki, müəllim 18:00-a qədər oturacaqsa, bunun uşağı, evi necə olacaq? Başa düşmürəm: başqa bir sektorda, dövlət qulluğunda və yaxud da özəl sektorda 18:00-a qədər oturan qadının bununla nə fərqi var? Onun uşağı yoxdur? Yəni bu məsələ də önəm daşıyır. Amma ümumilikdə maaş yaxşı olarsa və bu könüllü olarsa, əslində bu yeni model dəstəklənməlidir".

Aytəkin TOFİQQIZI