Mərakeş fosilləri bəşəriyyətin ortaq mənşəyinə yeni işıq salır

Kasablanka yaxınlığındakı bir karxanada aşkar edilən insan qalıqları müasir insanların dərin mənşəyi ilə bağlı yeni əhəmiyyətli məlumatlar təqdim edir. 

525.az Mərakeş mediasına istinadən xəbər verir ki, təxminən 773 min il əvvələ aid edilən qalıqlar, “homo sapiens”, neandertal və denisovanların son ortaq əcdadına yaxın Afrika populyasiyalarına aid ola bilər.

Afrika və Avropa alimlərindən ibarət beynəlxalq bir qrup tərəfindən aparılan tədqiqata dair məlumat 7 yanvar 2026-cı ildə “Nature” jurnalında dərc edilib. Tədqiqatın əsas töhfəsi onun tarixləmə metodundadır.

Tədqiqatçılar Yer kürəsinin maqnit sahəsinin fosilləşmiş siqnallarının ətraflı təhlilindən istifadə edərək, təxminən 773 min il əvvəl baş verən qlobal maqnit çevrilməsi olan Matuyama-Brunhes keçidini müəyyən ediblər. İnsan qalıqları məhz bu keçid zamanı çökdürülüb və bu, Pleystosen dövrünə aid Afrika insan fosilləri üçün indiyə qədər yaradılmış ən etibarlı xronoloji çərçivələrdən birini təmin edib. Bu məcmuəyə yetkin və uşaq çənə sümükləri, dişlər, fəqərələr və s. daxildir. Morfoloji təhlillər neandertallarla əlaqəli fərqli xüsusiyyətlərdən məhrum olmaqla yanaşı, daha çox törəmə xüsusiyyətlərlə birləşən arxaik Afrika xüsusiyyətlərinin mozaikasını ortaya qoyur.

Xüsusilə İspaniyadan götürülmüş müqayisə edilə bilən yaşda olan Avropa fosilləri ilə bəzi oxşarlıqlar qeydə alınıb ki, bu da Şimali Afrika ilə Cənubi Avropa arasında mümkün erkən populyasiya təmaslarına işarə edir. Lakin tədqiqatçılar iddia edirlər ki, maqnit tərsinə çevrilmə vaxtına qədər bu populyasiyalar artıq aydın şəkildə fərqlənirdi və bu da belə mübadilələrin daha əvvəl baş verdiyini göstərir. 

Mərakeş qalıqları neandertalların əcdadları olan məlum fosillərdən daha qədimdir və ən erkən “homo sapiens” fosillərindən təxminən yarım milyon il əvvələ aiddir. Bir çox tədqiqatçı üçün onlar hazırda bəşəriyyətin ortaq təkamül tarixinin kökündə yerləşən Afrika populyasiyaları üçün ən güclü fosil namizədlərindən birini təmsil edirlər.

Pərvanə Sultanova