Mərkəzi Bank valyuta hərraclarını niyə açıqlamır? Ekspert İZAH ETDİ

Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən həftəlik valyuta hərracları barədə məlumatların yayımlanması dayandırılıb. Belə ki, valyuta hərracı barədə rəsmi məlumat sonuncu dəfə fevralın 27-də təqdim olunub.

"Hazırda Mərkəzi Bankın valyuta hərraclarının həftədə iki dəfə olmaqla keçirilməsi davam etdirilir. Valyuta hərraclarında formalaşan məzənnənin sabit qalması və banklar tərəfindən təqdim olunan tələbin tam qarşılanması nəzərə alınaraq, valyuta hərraclarının nəticələrinə dair məlumatın Mərkəzi Bank tərəfindən kommunikasiya edilməsi aktual hesab olunmur. Eyni zamanda qeyd etmək istərdik ki, Mərkəzi Bankın hər ayın sonuna olan valyuta ehtiyatlarının səviyyəsinə dair məlumat Mərkəzi Bankın internet səhifəsində aylıq əsasda açıqlanır. Bu məlumatın ənənəvi qaydada kommunikasiyası davam etdiriləcək", - Mərkəzi Bankın mətbuat xidmətinin sorğumuza verdiyi cavabında bildirilir.

Modern.az-a açıqlamasında iqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov bildirib ki, məlumat yetərsizliyi valyuta bazarındakı şəffaflığa təsir göstərir:

"Bu məsələ ilə bağlı Mərkəzi Bankın rəsmi münasibəti mövcuddur. Mərkəzi Bank tərəfindən bildirilir ki, məhz valyuta hərracalarında formalaşan məzənnənin sabit qalması, mövcud tələbin qarşılanması nəzərə alınaraq, bu məlumatlar paylaşılmayacaq. Onsuz da ayda bir dəfə valyuta ehtiyyatların azalması və ya artmasına dair məlumatlar Mərkəzi Bank tərəfindən ictimaiyyətə təqdim edilir. Sadəcə valyuta ehtiyyatlarının azalması və ya artmasının səbəbləri, ümumiyyətlə valyuta ehtiyyatlarının hansı istiqamət üzrə azalması barədə məlumat yetərsizliyi olur. Məlumat yetərsizliyi valyuta bazarındakı şəffaflığa təsir göstərir. Eyni zamanda bazar iştirakçıları üçün qeyri-müəyyən mühit yaradır və bu istiqaməti təhlil etmək istəyənlər üçün məlumat yetərsizliyi formalaşdırır".

İqtisadçı ekspert vurğulayıb ki, nəzəri olaraq, mərkəzi banklar valyuta hərracına dair məlumatları bir neçə halda təqdim etmək istəmirlər:

"Səbəblərdən biri valyutaya olan tələbin davamlı olaraq artması ilə bağlıdır. Bu zaman məlumat ictimaiyyətə açıqlananda bu kiçik artım süni şəkildə çoxalır və valyutaya tələb daha da artır. Çünki hər bir ölkənin yerli valyutasının məzənnəsi ilə bağlı olan narahatlıq xarici məzənnəyə-dollara olan tələbatı süni şəkildə artırır. İnsanlar narahat olmağa başlayırlar. Mərkəzi banklar valyuta satışını, yəni dollar satışı qrafikini gizli saxlayır. Çünki müəyyən aylarda azalma, digər aylarda isə artım ola bilər. Artımla bağlı məlumat yayıldığı zaman ajiotaj yaranır. Beləliklə də, əslində valyuta ehtiyyatlarının azalmalı olduğu ayda, yenə də, artım olur. 

Digər səbəb isə Mərkəzi bankların valyuta ehtiyyatlarının dövlətin digər zəruri ehtiyyatlarının ödənilməsinə yönəldiyi zaman ortaya çıxır. Belə ki, Mərkəzi bankların valyuta ehtiyyatlarının müəyyən qisminin dövlətin müəyyən məqsədləri üçün ayrılan hissəsinin konfidensial saxlanılmasını zəruri hesab edirsə, bəzi informasiyaların təqdimatında  məhdudiyyətlər qoyurlar

Hazırda Azərbaycan Mərkəzi Bankının təqdim etdiyi rəsmi açıqlamada isə sadəcə olaraq, hərracla bağlı məlumatların açıqlanmasının məqsədəuyğun hesab edilməməsinə dair ümumiləşdirilmiş açıqlama verilib. Böyük ehtimal ki, belə bir qərar müəyyən mənada ölkə maraqlarının qorunması baxımında qəbul edilib".