“Məshətinin şeirlərini oxumaq üçün gərək üç nöqtədən istifadə olunsun” Filoloq alim

“Film dalğası qalıb kənarda, hamı ağzına gələni danışır. Əgər təhliliniz sırf filmlə bağlıdırsa, elə ondan danışın. Şəxsən mən filmin necə olması haqqında da heç nə deyə bilmərəm, çünki baxmamışam. Lakin Məshəti haqqında nə qədər istəsəniz danışa bilərəm”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Firudin Qurbansoy deyib.

O, erotik məzmunlu epizoduna görə Mədəniyyət Nazirliyinin Bakı Film Festivalında nümayişinə icazə verilməyən "Məhsəti" filminin baş qəhrəmanı ilə real Məshəti Gəncəvinin nə qədər üst-üstə düşdüyünə toxunub:

“Gerçək şairə Məshəti azərbaycanlı olmayıb. Onun atası Orta Asiyadan Azərbaycana Səlcuqilər dövründə gəlib. Həm də milliyyətcə tacik və hərbçi olub. Gəncədə məskunlaşdıqdan sonra müharibələrin birində şəhid olub.

Atası öləndə Məshəti balaca uşaq olub. Yetim uşağın olduğu ailə Gəncədə necə yaşasın?! İndinin özündə Gəncədə yaşamaq çətindirsə, görün 12-ci yüzillikdə vəziyyət necə olub.

Onu deyə bilmərəm ki, nəyə görə bu adamın şeirlərində biədəb sözlər var. Onların heç biri adam içində deyiləsi deyil. Onun şeirlərini farsca oxuyan hər kəs başa düşür ki, onları çap etmək mümkün deyil. Lakin Məhsətinin bəzi rübailəri çap olunub.

Sözümün canı budur ki, o, azərbaycanlı deyil, şeirləri də əxlaqsız ifadələrlə doludur. Yəni Məshəti aydan arı, sudan duru biri olmayıb”.

F. Qurbansoy qeyd edib ki, həmin dövr çox pis öyrənilib və çoxluq bu barədə məlumatsızdır:

“Bəzi mənbələr qeyd edir ki, Nizami Gəncəvi Məshətini sevib. Belə şey olmayıb. Nizaminin ondan zəhləsi gedib. Hətta deyib ki, onun yazdıqlarını mən bir gecəyə yazaram. Bunu Məmməd Səid Ordubadi “Qılınc və Qələm” əsərində qeyd edib. Məshəti onun az qala nənəsi yaşda olub. Amma hərə bir şey deyir. Ayıbdır e! Yəqin filmin yaradıcıları da Məshəti haqqında oxuyub və ssenarini ona uyğun qurublar”.

Filoloq-alim bildirib ki, Məshətinin şeirlərini söyləmək üçün gərək başdan sona qədər üç nöqtədən istifadə olunsun:

“Şeirlərini də əzbər bilirəm. Deyə də bilərəm, amma heç deyiləsi deyil. Başdan ayağa ədəbsiz sözlər! Məshəti Gəncəvinin dərsliklərdə bir dənə rübaisi var, o da əslində, Ömər Xəyyamındır. Məshətidən bir şeiri Nigar Rəfibəyli, birini də Mirmehdi Seyidzadə tərcümə edib.

Mənə pis təsir edən budur ki, filmi tənqid edirlər, öz işləridir, lakin Suada Qranının atasını (keçmiş mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev - red.) işə qatmaq, baxmadan film haqqında necə gəldi danışmaq əxlaqsızlıqdır!” 

Aydan Hacı