“Mikrorayon” bitdi, bəs nə danışdı?

“Mikrorayon” haqqında çox danışıldı. Kimisi onu son illərin ən uğurlu yerli serialı adlandırdı, kimisi gəncləri zorakılığa təşviq etməkdə ittiham etdi, kimisi isə ümumiyyətlə “Slovo patsana”nın Azərbaycan versiyası olduğunu dedi. Məncə isə bütün bu müzakirələr bir sualın ətrafında cəmləşir: serial həqiqətən nə danışmaq istəyirdi? Mənə görə, “Mikrorayon”un əsas uğuru onun mükəmməl olması deyil. Əsas uğuru odur ki, uzun illərdən sonra yerli serial haqqında insanlar sadəcə “baxdım” demədi, mübahisə etdi. Hər bölüm bitəndən sonra sosial şəbəkələrdə obrazlar müzakirə olundu, hadisələrin davamı haqqında fərziyyələr irəli sürüldü. Bu özü artıq ekran işinin cəmiyyətə toxunduğunu göstərir.

Ən çox eşitdiyim tənqid isə kriminal aləmin cazibədar göstərilməsi ilə bağlı idi. Açığı, mən ekran əsərini bu qədər sadə oxumağın tərəfdarı deyiləm. Əgər bir serialda cinayət göstərilirsə, bu o demək deyil ki, cinayət təbliğ olunur. Əks halda, dünya kinosunun böyük hissəsini qadağan etmək lazım gələrdi. Problem ekran əsərində yox, tamaşaçının onu necə oxumasındadır. Serialın işi reallığı göstərməkdir, valideynin, məktəbin və cəmiyyətin işi isə həmin reallığı izah etməkdir.

Bununla yanaşı, düşünürəm ki, serialın bəzi məqamları daha dərindən işlənə bilərdi. Bəzi personajların daxili dəyişimi tələsik təqdim olundu, bəzi hadisələr isə emosional təsir yaratmaq naminə sürətlə inkişaf etdi. Halbuki tamaşaçı artıq yalnız maraqlı süjet yox, güclü psixoloji əsaslandırma da gözləyir. Xarakterlərin niyə dəyişdiyini anlamaq, onların nə etdiyini izləməkdən daha vacibdir.

Serialın ən güclü tərəflərindən biri isə dialoqları və məhəllə atmosferi idi. Uzun illər yerli ekran işlərində süni görünən danışıq tərzi burada daha təbii təsir bağışladı. Tamaşaçı personajlara “aktyor” kimi yox, yaşadığı məhəllədən tanıdığı insanlar kimi baxa bildi. Elə buna görə də obrazlar haqqında müzakirələr serial bitəndən sonra da davam edir.

Məncə, “Mikrorayon”un əsas mövzusu kriminal həyat deyildi. Əsas mövzu seçim idi. İnsan hansı mühitdə böyüməsindən asılı olmayaraq, hər gün seçim edir. Dostunu seçir, yolunu seçir, səhvini seçir, hətta bəzən susmağı da seçir. Serialın göstərdiyi küçələr təhlükəli idi, amma həmin küçələrdə yaşayan insanların hamısı eyni taleyi yaşamadı. Bu da müəlliflərin demək istədiyi ən vacib fikirlərdən biri idi.

Bəlkə də, “Mikrorayon” texniki baxımdan qüsursuz serial deyil. Bəlkə də, ssenaridə boşluqlar, bəzi obrazlarda isə natamamlıq var. Amma o, uzun illərdən sonra yerli serialın cəmiyyətin gündəminə çevrilə biləcəyini göstərdi. İnsanlar serial haqqında əsəbiləşdi, razılaşmadı, müdafiə etdi, tənqid etdi. Sənətin ən böyük uğuru da bəzən elə budur – insanı laqeyd qoymamaq.

Ümid edirəm ki, “Mikrorayon” tək bir uğurlu layihə kimi qalmayacaq. Əgər bu serial yerli kino və serial istehsalçılarına daha cəsarətli mövzulara müraciət etmək üçün stimul olacaqsa, onun ən böyük uğuru məhz bu olacaq. Çünki yaxşı ekran işi təkcə baxılan deyil, həm də növbəti yaxşı işlərin yolunu açan əsərdir.

Elmar

Gununsesi.info