“Milliləşdirilmiş” Stadnikin Olimpiya zirvəsi

Legioner adlandırılan gəlmə idmançılar heç vaxt birmənalı qarşılanmırlar. Xüsusilə də uğur qazana bilməyəndə böyük narazılıqlara səbəb olurlar. Azərbaycan idmanı da müxtəlif dövrlərdə milliləşdirilmiş əcnəbi idmançıların xidmətindən yararlanıb. Onların arasında ən uğurlulardan biri güləşçi Mariya Stadnik olub.

Ukrayna əsilli idmançı Azərbaycanın yeganə dördqat Olimpiya mükafatçısı və beşqat Olimpiya iştirakçısı, ümumiyyətlə, qadın güləşində beş dəfə Olimpiya Oyunlarında çıxış edən yeganə idmançı və dörd Olimpiadada medal qazanan üç nəfərdən biridir (digərləri - yaponiyalılar Kaori İtyo və Saori Yoşida). O, həmçinin 2 dəfə dünya və 10 dəfə Avropa çempionu, 2 dəfə də Avropa Oyunları və İslam Həmrəylik Oyunlarının qalibi olub.

Uğurlarına əvvəllər 48 kq, 2018-ci ildən isə 50 kq çəki dərəcəsində imza atan Mariya ötən ay idmançı karyerasını başa vurduğunu elan edib. İndi də fəaliyyətini Azərbaycan Güləş Federasiyasında qadın güləşi üzrə koordinator kimi davam etdirir.

Hər şey belə başlayıb

Onun idman uğurlarının paradını öz dilindən eşidək: “Mən əslən kiçik kənddənəm. Orada cəmi iki dərnək vardı – rəqs və güləş. Əvvəl özümü rəqslərdə sınadım. Sonradan uşaqlar məni güləş məşqlərinə dəvət etdilər. Gəldim, hazırlıq keçdim, məşqçi məni təriflədi. Beləcə, bu idman növündə ilk addımlarımı atdım”.

Əvvəlcə beynəlxalq yarışlarda Ukraynanı təmsil edib, 2003-cü ildə yeniyetmələr arasında Avropa çempionu olub. 2005-ci ildə gənclər arasında dünya çempionluğunu qazanıb.

2006-cı ildə isə böyüklər arasında Avropa çempionu olsa da, ondan götürülən qan analizində qadağan olunan dərman preparatı – furosemidin tapıldığından qazandığı qızıl medaldan məhrum edilib. Həmçinin bir il müddətinə beynəlxalq turnirlərdən kənarlaşdırılıb.

2007-ci ildə cəzası bitsə də, Ukrayna komandasında daha təcrübəli idmançıya üstünlük verildiyindən gənc Stadnikə yer tapılmayıb, o da ölkəmizdən aldığı təklifi qəbul edib.

18 yaşlı idmançının 18 illik karyerası

“O zaman çox gənc idim, hətta şokda idim. Çünki dopinqin orqanizmimə haradan düşdüyünü bilmirdim və anlamırdım. Həyatda nə baş verirsə, yaxşılığa doğru olur. Təbii ki, öz vətənimə lazımlı olmamağım əvvəl mənə pis gəlirdi. Amma vaxt keçdikcə alışdım. Sonra məndə belə bir düşüncə yarandı ki, bəlkə də, belə olması yaxşı imiş. Ukrayna yığmasında qalsaydım, bəlkə də, Mariya Stadnik kimi bir idmançı olmayacaqdı”.

İlk böyük uğurları

2008-ci ildə Avropa çempionatının qızıl, Pekində Olimpiya Oyunlarının bürünc medallarını qazanıb. O vaxt hələ 19 yaşı vardı...

“Ukraynada mənə deyirdilər ki, gözləyim. Vaxt gələndə şans verəcəklərini bildirirdilər. Amma üstünlük verdikləri idmançı ilə güləşməyə də razı olmurdular. Pekin-2008-də bürünc medal qazananda ədalət bərpa olundu. Onlara göstərdim ki, mən də Olimpiya mükafatçıları sırasında olmağa layiqəm”.

10-cu dəfə Avropa çempionu!

“Sonuncu yarış mənəvi planda mənim üçün xüsusi idi. Axı yubiley qələbəm idi. Ölkəm, qadın güləşi və karyeram üçün tarix yazdım. 10 gözəl rəqəmdir”.

Bu qələbə ilə bir daha sübut edib ki, Avropada rəqibi yoxdur…

“Demək olmaz ki, rəqib yoxdur. Rəqib həmişə var, yetişirlər. Amma hələlik Avropada bu çəkidə "avtoritet" mənəm. Bunu 10 dəfə sübut etmişəm”.

İdmançı uğurunun sirri

Bu suala titullu idmançıdan daha yaxşı kim cavab verə bilər ki? “İlk növbədə, gördüyün işi sevmək lazımdır. İşinizi sevəndə və özünüzü səmimi-qəlbdən ona həsr edəndə, həmişə nəticə olacaq. Şöhrət, pul və ya nəyinsə dalınca qaçmaq deyil, sadəcə güləşdən zövq almaq lazımdır. Qət etdiyin yol, toplanışlar, hazırlıq prosesləri, səfərlər, müxtəlif ölkələr, çox sayda dostlar, ünsiyyət – bütün bunlarda idman həyatının həzzi var və onlardan məmnunluq aldıqda nəticələr də olacaq”.

Hərdən də məğlubiyyət...

Olimpiya qızılını qazanmaq ona qismət olmayıb...

Pekin-2008-də bürünc, London-2012-də gümüş, Rio-2016-da da gümüş, Tokio-2020-də yenə bürünc...

Paris-2024-də isə qızıl medal arzusunu nəinki reallaşdıra bilməyib, hətta 8-ci yeri tutaraq kayerasında ən uğursuz nəticələrdən birinə imza atıb.

“Başa düşürdüm ki, sonuncu Olimpiadada qızıl medal almaq çətin olacaq. Lakin son ana qədər ümidimi itirmədim və onu qazanmaq üçün əlimdən gələni etdim. Ancaq bu idmandır. Deməli, qismət deyilmiş”.

Paris-2024-dən sonra idmançı karyerasını bitirmək barədə düşünməyə başlayıb.

“Bu, mənim son şansım idi. Dərk edirdim ki, idmanda əlimdən gələni etmişəm. Ona görə fikirləşdim ki, artıq bitirmək və digər rolda güləş üçün fayda vermək lazımdır. Mənim idman tarixim artıq yazılıb - 4 Olimpiya medalı. İndi isə başqa bir tarix yazmağın vaxtıdır”.

Bəs məşqçi olmaq?

Bu barədə hələ düşünmədiyini deyir. “Nəsə etmək istəyirsənsə, bir işin qulpundan yapışmaq lazımdır. Qərara aldım ki, federasiyada olmaq daha düzgün seçimdir. Bu halda qadın güləşinin inkişafı üçün çox iş görmək olar. Hazırda qadın güləşi üzrə koordinatoram. Növbəti Olimpiadaya qədər olan müddət ərzində məşqçilərin işinə, bütün proseslərin planlaşdırılmasına, daha dəqiq desəm, qarşıya qoyulmuş planın icrasına nəzarət edəcəyəm”.

Bu yazını Mariyanın bir neçə il əvvəl “Offsideplus”a verdiyi müsahibədən maraqlı fikirləri ilə bitirmək istəyirəm.

“İlk dəfə bura gələndə çox qorxurdum. Ukraynada legionerlərə olan münasibəti görmüşdüm və artıq özümün legioner olduğumu anlayırdım. Amma yarışlar zamanı məni dəstəkləyən insanları görəndən sonra bu, məni qazanılan medallardan daha çox sevindirirdi. Avropa Oyunları zamanı bütün zalın “Mariya Stadnik” deyə səsləyərək dəstək olması mənə dünyaları verirdi. Bilirsiniz, bir ailədə qız uşağı doğulanda anlayırsan ki, daha sonra, o, evlənib, köçəcək. Mən də özümü elə hiss edirəm. Ukraynada doğuldum, amma Azərbaycana gəlin gəldim. Burada özümü legioner hiss etmirəm. Hamı da bilir ki, mən azərbaycanlıyam”.

Rasim MÖVSÜMZADƏ,
idman şərhçisi