Moskva xəbərdarlıq edir, İrəvan gözləyir RƏYLƏR

Ermənistanın baş naziri Paşinyanın Türkiyəyə ilk işgüzar səfəri fonunda daha bir hadisə medianın diqqətindən yayınmadı - “daşlar ölkəsi” üçün son dərəcə əhəmiyyətli və çox maraqlı subtekstlə. Məhz, Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçukun Sankt-Peterburq Beynəlxalq İqtisadi Forumunda İrəvanın hazırkı siyasəti ilə bağlı açıqlamaları xüsusi diqqət çəkir.

Bəyanatların tonuna əsasən, Moskva Ermənistanla gələcək münasibətlərinə müsbət baxışdan uzaqdır və Paşinyanın siyasi cızıqlarından açıq-aşkar skeptisizm, qıcıq və narahatlıq yaşayır. Belə ki, Overçuk xüsusilə bəyan edib ki, Ermənistanın Avropaya inteqrasiyası onun Avrasiya İqtisadi İttiqafı (Aİİ) ilə əməkdaşlığına mane olur və bu, bu ölkə üçün çox fəlakətli nəticələnə bilər. Onun sözlərinə görə, İrəvanın Avropa İttifaqına (Aİ) doğru kursu ilə əlaqədar Rusiya biznesi daha ehtiyatlı olub: 2024-cü ildə ticarət dövriyyəsi 2 milyard dollar azalıb, 2025-ci ildə isə itkilər 6 milyard dollara çata bilər. ÜDM-i 26 milyard dollar olan ölkə üçün bu, 23% itki deməkdir.

"Və bu, yalnız Rusiya biznesinin erməni müzakirəsinə reaksiyasıdır", - deyə baş nazirin müavini qeyd edib və o, məsələn, Rusiya Federasiyasının Ermənistanın Avropaya inteqrasiyasının dərinləşməsinin Aİ-nin əvvəllər etdiyi kimi Ermənistanın da Rusiya təyyarələri üçün öz hava məkanını bağlaya biləcəyindən ehtiyat etdiyini bildirib.

Rusiyanın yüksək rütbəli məmurunun bu çox birmənalı açıqlamaları nə deməkdir? Bu, sadəcə olaraq qəzəbli reaksiyadır, yoxsa artıq Moskvanın İrəvanı yoluna qaytara biləcək soyuq duş kimi silsilə tədbirlərə hazırlaşdığına işarədir?

Bu barədə rusiyalı və belaruslu politoloqlar Caliber.Az-la fikirlərini bölüşüblər. Ekspert rəylərini oxucularımıza təqdim edirik.

Rusiyalı politoloq Dmitri Qradovun fikrincə, Moskva baş nazirin müavini Overçukun vasitəsilə İrəvana çox hədələyici xəbərdarlıq edir və onun indi də edilməsi təsadüfi deyil.

"Overçukun bu kəskin tezislərini Moskvanın açıq-aşkar təşvişlə qarşıladığı Yerevanın hazırkı hərəkətləri ilə əlaqələndirməmək çətindir. Birincisi, Paşinyanın anti-dövlət bəyanatlarında və Ermənistan hakimiyyətini sarsıtmaqda ittiham etdiyi Samvel Karapetyanın həbsi. Bu arada Karapetyan Rusiyada ən iri erməni kapitalına sahib rus iş adamıdır. Deməli, Ermənistanın baş naziri öz hərəkətləri ilə, əslində, Rusiya biznesi və ya Moskvanın cəlb etdiyi erməni siyasətçilərin onu narahat etməsinə səbəb olarsa və ya bunu ölkədəki gücünə təhlükə kimi görsə, onlarla mübarizədə qərarlı olduğunu açıq şəkildə ortaya qoydu. Bunun üçün Kremlin icazəsi var.

Overçuk Ermənistana açıq şəkildə bildirdi ki, qırmızı xətlər praktiki olaraq keçilib. Rusiya biznesi başa düşür ki, İrəvan Aİ-yə daxil olmaq qərarına gəlsə, onun bu ölkədə gələcəyi yoxdur”,- politoloq bildirib.

Onun sözlərinə görə, aydındır ki, baş nazirin müavini Ermənistanın baş naziri qeyri-dost siyasət apararsa, Ermənistanda rusiyayönlü iş adamlarını və siyasətçiləri həbs edərsə, bütün Rusiya biznesi üçün cavab vermək qərarına gəlib.

Politoloqun sözlərinə görə, Moskva Paşinyanın kursunu anti-Rusiya və təhlükəli hesab etdiyini açıq şəkildə bildirir.

"Aİ səmalarını Rusiya təyyarələrinin üzünə bağlayıb. Ermənistan da səmalarını bağlayacaqmı? Əgər siz Aİ-yə daxil olsanız, bəli, çünki Brüssel sizə onları bağlayacağınızı deyəcək, siz də bağlayacaqsınız - sizin seçiminiz qalmayacaq. Bəs nə? Budur, Overçukun konkret sualı Moskvanın Ermənistanın hazırkı kursunu özünə zərərli hesab etdiyini göstərir. Və o, bununla bağlı niyyətində deyil".

Belaruslu politoloq Borislav Osinçuk hesab edir ki, Moskva artıq İrəvanı razı salmağa çalışmır, Ermənistanın qərbyönlü yolunu davam etdirəcəyi təqdirdə hansı tədbirlərin görüləcəyini konkret olaraq adlandırır. Rusiya baş nazirinin müavininin açıq şəkildə ifadə etdiyi kimi, Aİ və Aİİ-də eyni vaxtda olmaq mümkün olmayacaq.

"Bunlar ermənilər üçün aydın göstəricilərdir. Overçuk Ermənistan vətəndaşlarını Aİ-nin seçiminin onların həyatına necə təsir edəcəyini təsəvvür etməyə dəvət edib və aydındır ki, Moskva ən radikal tədbirlərə hazırdır. Ümumiyyətlə, bəyanatların konteksti onu deməyə əsas verir ki, Kremldə Ermənistanın Rusiya ilə etimadlı əməkdaşlığa hazır olmadığı, eyni zamanda, Bruera ilə eyni vaxtda öz maraqlarına xəyanət etmək niyyəti var. Kreml üçün bu qəbuledilməzdir, ona görə də biz görürük ki, baş nazirin müavini dərhal sonra ola biləcək sanksiyaların adını çəkir və bu addımların hər biri Ermənistan iqtisadiyyatı üçün ciddi nəticələrlə doludur.

Məsələn, Overçuk əmin edir ki, Rusiya ilə Ermənistan arasında hava nəqliyyatı tamamilə bağlanacaq və bu, qohumlara səfərləri çətinləşdirəcək və Rusiyadan turist axınını azaldacaq. Bu, həm də Yuxarı Lars gömrük məntəqəsində erməni mallarının Rusiya bazarlarına çıxışını əngəlləmək təhlükəsidir; onlar total nəzarətə tabe olacaqlar ki, bu da Ermənistanın iqtisadi vəziyyətinə dərhal təsir edəcək.

Məhz bu iki nöqtə ermənilərə dərhal və ağrılı şəkildə dəyəcək.

Overçukun Rusiya ilə Ermənistan arasında ticarət dövriyyəsinin 2025-ci ilin sonuna kimi azala biləcəyi ilə bağlı proqnozu göstərir ki, Rusiya Ermənistanda əsas marağı – “boz ixracat”a olan tələbatını etibarlı şəkildə ödəyən tranzit dövlət kimi itirib. Moskva İrəvanla ticarətini qurban verməyə hazırdır və onu azaltmaqda qərarlıdır. Bu isə Ermənistan üçün ən məşum əlamətdir”, - B.Osinçuk bildirib.

Tərcümə - Elçin Bayramlı