“Müəllimin və şagirdin inancı hədəfə alınmayıb” Deputat danışdı

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq komitəsinin üzvü Müşfiq Məmmədli deyib.

O bildirib ki, məktəb cəmiyyətin gələcəyinin formalaşdığı, uşaqların yalnız bilik deyil, həm də davranış normaları, dünyagörüşü və birgəyaşayış mədəniyyəti qazandığı mühüm sosial institutdur: “Bu səbəbdən məktəbdə tətbiq edilən qaydalar, o cümlədən şagird və müəllimlərin geyim məsələsi sırf zahiri görünüş çərçivəsində müzakirə edilməməlidir. Burada əsas məsələ şəxsi azadlıqla peşə məsuliyyəti, fərdi inanc ilə dövlət təhsilinin neytrallığı arasında düzgün tarazlığın qorunmasıdır”.

Deputatın sözlərinə görə, müəllim məktəbdə təkcə öz bilik və təcrübəsini bölüşən şəxs deyil. “O, eyni zamanda uşaqlar üçün davranış nümunəsi, nüfuz sahibi və təhsil mühitinin əsas iştirakçılarından biridir. Şagird müəllimin sözlərinə, davranışına, münasibətinə və xarici görünüşünə diqqət yetirir. Buna görə də müəllimin şəxsi seçimləri ilə peşə fəaliyyətinin tələbləri arasındakı sərhədin aydın olması vacibdir”.

M.Məmmədli əlavə edib ki, dövlət məktəbi bütün şagirdlərə bərabər yanaşmalı, müxtəlif ailə və dünyagörüşlərindən gələn uşaqlar üçün neytral və inklüziv mühiti təmin etməlidir: “Bu baxımdan müəllimin davranışında və geyimində peşəkar standartların qorunması məktəbin ümumi prinsipləri ilə uzlaşmalıdır.

Dövlət qulluqçularının vəzifə zamanı davranışına müəyyən tələblər qoyulduğu kimi, müəllimlərin də peşə fəaliyyətinə aid etik və davranış normalarının olması təbiidir. Bununla belə, müəllim də digər peşə sahibləri ilə eyni statusa malikdir. Müəllimlər üçün neytrallıq tələbləri onların peşə xüsusiyyətləri, qüvvədə olan qanunvericilik və pedaqoji etika nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir”.

Milli Məclisin üzvü həmçinin söyləyib ki, məktəbdə müəllimlə şagird arasında münasibətlər bərabər səlahiyyətlərə əsaslanmır: “Müəllim tədris prosesini idarə edir, qiymətləndirmə aparır və sinifdə müəyyən nüfuza malikdir. Şagird isə yaşına və məktəb mühitindəki mövqeyinə görə müəllimin davranışına açıq şəkildə etiraz etməkdə çətinlik çəkə bilər. Bu səbəbdən müəllimin geyimi və davranışı məsələsinə yanaşarkən uşaqların psixoloji rahatlığı, vicdan azadlığı və özlərini məktəbdə bərabər hiss etməsi diqqətdə saxlanılmalıdır. Müəllimin şəxsi inancı şagirdlərə təzyiq göstərmək, onları müəyyən dini, siyasi və ya ideoloji mövqeyə yönəltmək vasitəsinə çevrilməməlidir.

Eyni zamanda, neytrallıq anlayışı müəllimin şəxsi kimliyindən və hüquqlarından tamamilə imtina etməsi kimi başa düşülməməlidir. Əsas meyar müəllimin peşə fəaliyyətini necə həyata keçirməsi, şagirdlərə bərabər münasibət göstərməsi və təhsil müəssisəsinin qanuni qaydalarına əməl etməsidir”.

O xüsusilə bildirib ki, insanların şəxsi inancına və vicdan azadlığına hörmət dünyəvi cəmiyyətin əsas prinsiplərindəndir: “Ancaq şəxsi hüquqların həyata keçirilməsi ilə peşə fəaliyyətinin tələbləri arasındakı münasibət hüquqi çərçivədə müəyyən edilməlidir. Bu məsələdə əsas yanaşma belə ifadə oluna bilər: şəxsi həyatın azadlığı qorunmalı, dövlət məktəbində isə qanuni, aydın və hamıya bərabər tətbiq edilən peşə qaydalarına əməl olunmalıdır. Lakin bu prinsip konkret geyim qadağasının avtomatik əsaslandırılması demək deyil. Müəllimlərin dini simvollar və geyimlə bağlı hüquqları məsələsində qanunvericilik, vicdan azadlığı, ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyi və dövlət təhsilinin dünyəvi xarakteri birlikdə nəzərə alınır. 
Məqsəd müəllimin şəxsi inancını hədəfə almaq deyil, sinifdə heç bir şagirdin özünü fərqli, təzyiq altında və ya müəyyən dünyagörüşünə tabe olmağa məcbur edilmiş hiss etmədiyi mühit yaratmaqdır. Burada əsas məqsəd qadağa deyil, sağlam təhsil mühitidir. Məktəbdə geyim və neytrallıq məsələsinə münasibətdə emosional yanaşmalardan daha çox, hüquqi və pedaqoji meyarlar əsas götürülməlidir. Şəxsi inanca hörmətlə yanaşı, uşaqların hüquqlarının qorunması, dövlət təhsilinin dünyəvi xarakteri və müəllimin peşə məsuliyyəti də təmin olunmalıdır”.
Deputat son olaraq qeyd edib ki, Azərbaycan multikultural dəyərlərin hökm sürdüyü, dini etiqad azadlığının təmin olunduğu ölkədir: “Burada hər kəsin inancına və seçiminə hörmətlə yanaşılır. Hər bir vətəndaş dini və milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq özünü Azərbaycanın bərabərhüquqlu vətəndaşı hesab edir, ölkəmizlə fəxr edir. Bizi birləşdirən əsas dəyər Azərbaycan vətəndaşlığı, dövlətimizə bağlılıq və ümumi Vətən sevgisidir”.

Mürtəza