Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Müəllimləri daha çətin imtahan gözləyir: Sayları azalacaq

Müəllimləri daha çətin imtahan gözləyir: Sayları azalacaq

Icma.az, Cebheinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Elm və Təhsil Nazirliyinin açıqlamasına görə, sertifikasiyanın birinci mərhələsində yalnız minimum biliklər yoxlanıb. 

Bu isə növbəti sertifikasiyalarda sualların daha çətin olacağı ilə bağlı gözləntiləri artırır. 

Bəzi ekspertlərin fikrincə, həmin proses müəllimlərin sayının azalması ilə nəticələnəcək. Məktəblərdə şagird- müəllim nisbətinə görə, 2013-2014-cü illərdə hər 8.5 şagirdə 1 müəllim düşdüyü halda, 2018-ci ildə bu göstərici 10.5 şagirdə yüksəlib. 

Ümumiyyətlə, sertifikasiyanın daha da çətinləşəcəyi prosesi müəllim-şagird nisbətinin dəyişməsinəmi hesablanıb? Digər tərəfdən, gələcəkdə daha çox müəllim sertifikatlaşdırmadan kəsilərsə, bunun səbəbi Elm və Təhsil Nazirliyinə tabe olan universitetlərin təhsilinin yetərsizliyi deyilmi? 

Məsələ ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov “Cümhuriyət”-ə bildirib ki, sertifikasiyanın ilk mərhələsində yalnız minimum biliklərin yoxlanılması faktı mövcud müəllim hazırlığının real vəziyyətini üzə çıxaran diaqnostik mərhələdir: 

“Apardığım təhlil göstərir ki, Elm və Təhsil Nazirliyi bu mərhələni “seçici filtrləmə” deyil, sistemin ümumi durumunun xəritələnməsi kimi təqdim etməklə sonrakı sertifikasiyalarda tələblərin yüksələcəyinin anonsunu verdi. Bu yanaşma müəllim-şagird nisbətinin tənzimlənməsi və təhsilin keyfiyyətində struktur dəyişikliyə keçidin əsas alətinə çevrilir. 

Azərbaycanda 2024-cü ilin rəsmi statistikası göstərir ki, ümumi təhsildə müəllim-şagird nisbəti 1:10,8-dir, lakin bu göstərici bölgələr üzrə ciddi fərqlənir: Bakı və Abşeronda 1:17-yə qədər qalxır, kiçik rayonlarda 1:6-ya qədər enir. 

Bu asimmetriya tədrisin keyfiyyətinə bir qədər mane olur, çünki OECD ölkələrində orta nisbət 1:14 civarındadır və yaxşı nəticə göstərən sistemlər – Estoniya (1:12), Finlandiya (1:13) – balanslaşdırılmış bölgü ilə seçilir. Sertifikasiya isə bu balanslaşdırmanın hüquqi-mexaniki vasitəsinə çevrilir. 

Apardığım araşdırmalar onu da göstərir ki, “minimum biliklər” mərhələsində yüksək nəticə gözlənilməməsi imtahanın şərtindən deyil, əvvəlki illərdə müəllim hazırlığının real keyfiyyətindən qaynaqlanır. “Təhsil haqqında Qanun”un 26-cı maddəsi müəllimin peşə hazırlığını dövlət standartlarına uyğun olmalı olduğunu qeyd etsə də, universitetlərin pedaqoji kadr hazırlığında bu standartların tətbiqi uzun illər formal xarakter daşıdı. 

Bunun nəticəsi kimi 2023–2024 sertifikasiyalarının nəticələrində 30–35%-lik zəif performans qeydə alındı. 2024-cü ilin monitorinq hesabatlarında göstərilir ki, pedaqoji ixtisas məzunlarının yalnız 41%-i öz ixtisası üzrə işə başlayır, bu isə universitetlərin real məktəb tələblərinə uyğun kadr hazırlamadığını sübut edir. 

Dünya təcrübəsi ilə müqayisə ediləndə bu göstərici ciddi fərq yaradır: Estoniyada bu rəqəm 72%, Sinqapurda 93%, Cənubi Koreyada 89% təşkil edir. Bu ölkələrdə müəllim hazırlığı universitet-dövlət-məktəb üçbucağı üzrə inteqrativ modellə qurulur, Azərbaycanda isə pedaqoji fakültələrin nəzəri yüklü, praktikadan uzaq olması sertifikasiyanın sərtləşməsi zamanı daha çox müəllimin çətinlik yaşamasına gətirib çıxarır”. 

Ekspertin sözlərinə görə, Elm və Təhsil Nazirliyinin sertifikasiyanı mərhələli sərtləşdirməsi düzgün strategiyanın göstəricisidir, çünki sistemin keyfiyyətini artırmaq üçün əvvəlcə mövcud vəziyyətin real ölçülməsi, sonra standartların tədricən yüksəldilməsi tələb olunur: 

“Nazirliyin bu addımı müəllim-şagird nisbətində daha optimal bölgü yaradır, çünki artıq yalnız bilik-bacarığı təsdiqlənən kadrların təhsildə qalması resursların daha səmərəli idarə edilməsinə şərait yaradır. Bu, xüsusilə azşagirdli rayonlarda şişirdilmiş ştatların normallaşdırılması üçün vacibdir. Bütün bunlar uzun müddətdə məktəbdaxili keyfiyyətin yüksəlməsinə gətirib çıxarır, çünki beynəlxalq təcrübə göstərir ki, güclü müəllim kadr sistemi olmadan heç bir islahat nəticə vermir. 

OECD 2022 hesabatına görə, PISA-da yüksək nəticə göstərən ölkələrin hamısında müəllim keyfiyyətini gücləndirən sərt akkreditasiya mexanizmləri mövcuddur. Hesab edirəm ki, əgər növbəti sertifikasiyalarda müəllimlərin daha böyük hissəsi kəsilərsə, bunun səbəbini yalnız imtahanın çətinliyində deyil, uzunmüddətli ali təhsil hazırlığının keyfiyyətində axtarmaq lazım olacaq. 

Universitetlərin Elm və Təhsil Nazirliyinə tabe olması bu məsuliyyəti daha da artırır, eyni qurum həm kadr hazırlayır, həm də həmin kadrları imtahanla qiymətləndirir. Əgər qiymətləndirmə nəticələri sistematik şəkildə aşağıdırsa, bu, ali təhsilin proqramlarının yenilənməsi, praktik komponentin artırılması, müəllimlik peşəsinə qəbul tələblərinin sərtləşdirilməsi və universitet-məktəb əməkdaşlığının gücləndirilməsi zərurətini göstərir. 

Dünya təcrübəsində müəllim hazırlığı kəskin filtr üzərində qurulur: Finlandiyada müəllimliyə qəbulda rəqabət 10:1-dir, Sinqapurda isə tələbələrin yalnız 20%-i müəllimlik proqramına qəbul olunur. Azərbaycanda isə son 10 ildə pedaqoji ixtisaslara qəbul planının 80–90%-i birbaşa və problemsiz dolub, bu isə keyfiyyətə təsir edib”. 

Ekspertin fikrincə, sertifikasiyanın mərhələli sərtləşməsi həm mühüm, həm də düzgün siyasi qərardır və Elm və Təhsil Nazirliyinin keyfiyyət yönümlü idarəetməyə keçidi kimi dəyərləndirilməlidir: 

“Bu proses müəllim-şagird nisbətini normallaşdıracaq, resurs bölgüsünü daha səmərəli edəcək, məktəbdaxili peşəkarlıq mühitini gücləndirəcək və uzunmüddətli perspektivdə PISA kimi qiymətləndirmələrdə nəticələrin yüksəlməsinə təsir göstərəcək. Amma paralel olaraq ali təhsil sistemi təcili yenidən qurulmasa, sertifikasiya sadəcə “seçici mexanizm” kimi qalacaq. 

Dəyişikliklərin təsirli olması üçün universitetlərin kurikulumları yenilənməli, praktik tədris genişləndirilməli, müəllimlik peşəsinə qəbul tələbləri artırılmalı və məktəb-universitet əməkdaşlığı daha güclü model üzərində qurulmalıdır. Bu iki istiqamət bir-birini tamamlayanda Azərbaycan təhsil sistemi real keyfiyyət sıçrayışı əldə edə bilər”. 

Nigar Abdullayeva
"Cebheinfo.az"

 

Açar sözlər: Müəllimlər imtahan Kamran Əsədov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2025 17:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see400

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see321

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see300

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see299

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see296

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see291

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see289

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see275

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see273

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see269

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see259

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see254

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see253

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see247

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see235

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see210

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see207

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see188

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri