Icma.az
close
up
RU
Müəllimləri daha çətin imtahan gözləyir: Sayları azalacaq

Müəllimləri daha çətin imtahan gözləyir: Sayları azalacaq

Icma.az, Cebheinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Elm və Təhsil Nazirliyinin açıqlamasına görə, sertifikasiyanın birinci mərhələsində yalnız minimum biliklər yoxlanıb. 

Bu isə növbəti sertifikasiyalarda sualların daha çətin olacağı ilə bağlı gözləntiləri artırır. 

Bəzi ekspertlərin fikrincə, həmin proses müəllimlərin sayının azalması ilə nəticələnəcək. Məktəblərdə şagird- müəllim nisbətinə görə, 2013-2014-cü illərdə hər 8.5 şagirdə 1 müəllim düşdüyü halda, 2018-ci ildə bu göstərici 10.5 şagirdə yüksəlib. 

Ümumiyyətlə, sertifikasiyanın daha da çətinləşəcəyi prosesi müəllim-şagird nisbətinin dəyişməsinəmi hesablanıb? Digər tərəfdən, gələcəkdə daha çox müəllim sertifikatlaşdırmadan kəsilərsə, bunun səbəbi Elm və Təhsil Nazirliyinə tabe olan universitetlərin təhsilinin yetərsizliyi deyilmi? 

Məsələ ilə bağlı təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov “Cümhuriyət”-ə bildirib ki, sertifikasiyanın ilk mərhələsində yalnız minimum biliklərin yoxlanılması faktı mövcud müəllim hazırlığının real vəziyyətini üzə çıxaran diaqnostik mərhələdir: 

“Apardığım təhlil göstərir ki, Elm və Təhsil Nazirliyi bu mərhələni “seçici filtrləmə” deyil, sistemin ümumi durumunun xəritələnməsi kimi təqdim etməklə sonrakı sertifikasiyalarda tələblərin yüksələcəyinin anonsunu verdi. Bu yanaşma müəllim-şagird nisbətinin tənzimlənməsi və təhsilin keyfiyyətində struktur dəyişikliyə keçidin əsas alətinə çevrilir. 

Azərbaycanda 2024-cü ilin rəsmi statistikası göstərir ki, ümumi təhsildə müəllim-şagird nisbəti 1:10,8-dir, lakin bu göstərici bölgələr üzrə ciddi fərqlənir: Bakı və Abşeronda 1:17-yə qədər qalxır, kiçik rayonlarda 1:6-ya qədər enir. 

Bu asimmetriya tədrisin keyfiyyətinə bir qədər mane olur, çünki OECD ölkələrində orta nisbət 1:14 civarındadır və yaxşı nəticə göstərən sistemlər – Estoniya (1:12), Finlandiya (1:13) – balanslaşdırılmış bölgü ilə seçilir. Sertifikasiya isə bu balanslaşdırmanın hüquqi-mexaniki vasitəsinə çevrilir. 

Apardığım araşdırmalar onu da göstərir ki, “minimum biliklər” mərhələsində yüksək nəticə gözlənilməməsi imtahanın şərtindən deyil, əvvəlki illərdə müəllim hazırlığının real keyfiyyətindən qaynaqlanır. “Təhsil haqqında Qanun”un 26-cı maddəsi müəllimin peşə hazırlığını dövlət standartlarına uyğun olmalı olduğunu qeyd etsə də, universitetlərin pedaqoji kadr hazırlığında bu standartların tətbiqi uzun illər formal xarakter daşıdı. 

Bunun nəticəsi kimi 2023–2024 sertifikasiyalarının nəticələrində 30–35%-lik zəif performans qeydə alındı. 2024-cü ilin monitorinq hesabatlarında göstərilir ki, pedaqoji ixtisas məzunlarının yalnız 41%-i öz ixtisası üzrə işə başlayır, bu isə universitetlərin real məktəb tələblərinə uyğun kadr hazırlamadığını sübut edir. 

Dünya təcrübəsi ilə müqayisə ediləndə bu göstərici ciddi fərq yaradır: Estoniyada bu rəqəm 72%, Sinqapurda 93%, Cənubi Koreyada 89% təşkil edir. Bu ölkələrdə müəllim hazırlığı universitet-dövlət-məktəb üçbucağı üzrə inteqrativ modellə qurulur, Azərbaycanda isə pedaqoji fakültələrin nəzəri yüklü, praktikadan uzaq olması sertifikasiyanın sərtləşməsi zamanı daha çox müəllimin çətinlik yaşamasına gətirib çıxarır”. 

Ekspertin sözlərinə görə, Elm və Təhsil Nazirliyinin sertifikasiyanı mərhələli sərtləşdirməsi düzgün strategiyanın göstəricisidir, çünki sistemin keyfiyyətini artırmaq üçün əvvəlcə mövcud vəziyyətin real ölçülməsi, sonra standartların tədricən yüksəldilməsi tələb olunur: 

“Nazirliyin bu addımı müəllim-şagird nisbətində daha optimal bölgü yaradır, çünki artıq yalnız bilik-bacarığı təsdiqlənən kadrların təhsildə qalması resursların daha səmərəli idarə edilməsinə şərait yaradır. Bu, xüsusilə azşagirdli rayonlarda şişirdilmiş ştatların normallaşdırılması üçün vacibdir. Bütün bunlar uzun müddətdə məktəbdaxili keyfiyyətin yüksəlməsinə gətirib çıxarır, çünki beynəlxalq təcrübə göstərir ki, güclü müəllim kadr sistemi olmadan heç bir islahat nəticə vermir. 

OECD 2022 hesabatına görə, PISA-da yüksək nəticə göstərən ölkələrin hamısında müəllim keyfiyyətini gücləndirən sərt akkreditasiya mexanizmləri mövcuddur. Hesab edirəm ki, əgər növbəti sertifikasiyalarda müəllimlərin daha böyük hissəsi kəsilərsə, bunun səbəbini yalnız imtahanın çətinliyində deyil, uzunmüddətli ali təhsil hazırlığının keyfiyyətində axtarmaq lazım olacaq. 

Universitetlərin Elm və Təhsil Nazirliyinə tabe olması bu məsuliyyəti daha da artırır, eyni qurum həm kadr hazırlayır, həm də həmin kadrları imtahanla qiymətləndirir. Əgər qiymətləndirmə nəticələri sistematik şəkildə aşağıdırsa, bu, ali təhsilin proqramlarının yenilənməsi, praktik komponentin artırılması, müəllimlik peşəsinə qəbul tələblərinin sərtləşdirilməsi və universitet-məktəb əməkdaşlığının gücləndirilməsi zərurətini göstərir. 

Dünya təcrübəsində müəllim hazırlığı kəskin filtr üzərində qurulur: Finlandiyada müəllimliyə qəbulda rəqabət 10:1-dir, Sinqapurda isə tələbələrin yalnız 20%-i müəllimlik proqramına qəbul olunur. Azərbaycanda isə son 10 ildə pedaqoji ixtisaslara qəbul planının 80–90%-i birbaşa və problemsiz dolub, bu isə keyfiyyətə təsir edib”. 

Ekspertin fikrincə, sertifikasiyanın mərhələli sərtləşməsi həm mühüm, həm də düzgün siyasi qərardır və Elm və Təhsil Nazirliyinin keyfiyyət yönümlü idarəetməyə keçidi kimi dəyərləndirilməlidir: 

“Bu proses müəllim-şagird nisbətini normallaşdıracaq, resurs bölgüsünü daha səmərəli edəcək, məktəbdaxili peşəkarlıq mühitini gücləndirəcək və uzunmüddətli perspektivdə PISA kimi qiymətləndirmələrdə nəticələrin yüksəlməsinə təsir göstərəcək. Amma paralel olaraq ali təhsil sistemi təcili yenidən qurulmasa, sertifikasiya sadəcə “seçici mexanizm” kimi qalacaq. 

Dəyişikliklərin təsirli olması üçün universitetlərin kurikulumları yenilənməli, praktik tədris genişləndirilməli, müəllimlik peşəsinə qəbul tələbləri artırılmalı və məktəb-universitet əməkdaşlığı daha güclü model üzərində qurulmalıdır. Bu iki istiqamət bir-birini tamamlayanda Azərbaycan təhsil sistemi real keyfiyyət sıçrayışı əldə edə bilər”. 

Nigar Abdullayeva
"Cebheinfo.az"

 

Açar sözlər: Müəllimlər imtahan Kamran Əsədov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:170
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 12 Dekabr 2025 17:17 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see295

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see289

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see252

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see239

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see237

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see235

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see234

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see232

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see225

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see221

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see220

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see216

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see208

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see199

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see198

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see195

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see190

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see189

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri