Müharibə bitmir, sadəcə görüntü yaradılır KONKRET

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla hərbi əməliyyatların tezliklə başa çatacağına dair açıqlaması bölgədə mümkün atəşkəs və sülh perspektivlərini yenidən gündəmə gətirib. Lakin tərəflər arasında əsas məsələlər üzrə hələ də razılığın əldə olunmadığı bir vaxtda bu bəyanatın nə dərəcədə real olduğu suallar doğurur. Trampın “tezliklə” ifadəsi konkret hansı zaman kəsiyini nəzərdə tutur və ABŞ-İran qarşıdurmasının yaxın günlərdə başa çatması nə qədər mümkündür?

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a danışan politoloq Elçin Xalidbəyli bildirib ki, Donald Tramp daha əvvəl də İranla müharibənin başa çatacağı və tərəflər arasında razılaşmanın əldə olunacağı ilə bağlı oxşar bəyanatlar səsləndirib.

“Tramp indiyədək dəfələrlə bəyan edib ki, İranla müharibə sona çatır və ABŞ ilə İran arasında saziş imzalanacaq. Lakin sonradan məlum olub ki, ortada hər hansı konkret anlaşma yoxdur. Bu baxımdan, qarşıdurmanın davam edəcəyi ehtimalı daha yüksək görünür. İndiki açıqlamalar da əvvəlkilərdən ciddi şəkildə fərqlənmir. Böyük ehtimalla, iki ölkə arasında gərginlik hələ bir müddət davam edəcək”.

Politoloqun sözlərinə görə, hazırkı mərhələdə Tramp administrasiyası üçün müvəqqəti də olsa, atəşkəs və sülh görüntüsü yaratmaq siyasi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır.

“ABŞ-da aralıq seçkiləri keçiriləcək. Tramp administrasiyası və Respublikaçılar Partiyası seçkilərə müharibə şəraitində getmək istəmir. Yaxın Şərqdə davam edən hərbi qarşıdurma ABŞ daxilində mənfi siyasi amil kimi qiymətləndirilir və bu, seçkilərin nəticələrinə təsir göstərə bilər. Məhz buna görə də Vaşinqton hazırda hərbi ritorikadan daha çox sülh mesajları verməyə üstünlük verir. Bunun arxasında isə əsasən daxili siyasi maraqlar dayanır”.

Elçin Xalidbəyli hesab edir ki, hazırda ABŞ və İran arasında uzunmüddətli sülhü təmin edəcək əsas şərtlər hələ formalaşmayıb.

“ABŞ və İran arasında davamlı sülhü təmin edə biləcək amillər hələ mövcud deyil. Hər iki tərəfin strateji hədəfləri var və bu məqsədlərə tam nail olunmayıb. Xüsusilə ABŞ-ın qarşıya qoyduğu əsas məqsədlərin reallaşdığı görünmür”.

Politoloq əlavə edib ki, yaxın vaxtlarda atəşkəs və ya sülh sazişi imzalansa belə, bu, Yaxın Şərqdə hərbi-siyasi qarşıdurmanın tam başa çatması demək olmayacaq.

“Yaxın vaxtlarda sülh sazişi adlandırılan hər hansı sənəd imzalansa belə, bölgədə hərbi-siyasi gərginlik uzun müddət davam edə bilər. Tərəflərdən birinin və ya hər ikisinin strateji maraqları təmin olunana qədər bu qarşıdurma beynəlxalq gündəmin əsas mövzularından biri olaraq qalacaq”.

Beləliklə, ekspertin fikrincə, Donald Trampın “tezliklə” ifadəsi ABŞ-İran müharibəsinin yaxın günlərdə tam başa çatacağı anlamına gəlmir. Daha çox müvəqqəti atəşkəsin əldə olunması və diplomatik danışıqların aktiv fazaya keçməsi ehtimalı ön plana çıxır.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az