Icma.az
close
up
RU
Multidisiplinar yanaşma: Birinci Türkoloji Qurultaydan 100 il sonra dilçilik modeli

Multidisiplinar yanaşma: Birinci Türkoloji Qurultaydan 100 il sonra dilçilik modeli

Azertag portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Bakı, 25 fevral, AZƏRTAC

Bakıda keçirilmiş Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyi ilə əlaqədar silsilə materiallar davam etdirilir. AZƏRTAC AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun mütəxəssisi Nərminə Salmanlının “Multidisiplinar yanaşma: Birinci Türkoloji Qurultaydan 100 il sonra dilçilik modeli” adlı məqaləsini təqdim edir.

Multidisiplinar yanaşmanın türkoloji dilçilikdə tətbiqi dilin tarixi inkişaf mərhələlərinin də yeni rakursdan qiymətləndirilməsinə imkan verir. Tarixi dilçilik ənənəvi olaraq dil faktlarının xronoloji ardıcıllıqla təsvirinə əsaslansa da, müasir yanaşmalar bu prosesi sosial və mədəni kontekstlə birgə araşdırmağı zəruri edir. Türk dillərinin formalaşma və inkişaf mərhələləri yalnız dildaxili dəyişmələrlə deyil, eyni zamanda, tarixi hadisələr, miqrasiya prosesləri, siyasi faktorlar və mədəni qarşılıqlı təsirlər fonunda baş verib. Bu amillərin nəzərə alınması dil tarixinə daha obyektiv və sistemli yanaşma formalaşdırır.

Müasir türkoloji tədqiqatlarda korpus linqvistikası da mühüm yer tutur. Korpusəsaslı araşdırmalar böyükhəcmli dil materiallarının statistik və funksional təhlilinə şərait yaradır. Bu metod türk dillərində leksik tezliklərin, qrammatik modellərin və diskurs xüsusiyyətlərinin empirik əsaslarla öyrənilməsinə imkan verir. Xüsusilə rəqəmsal mətn bazalarının yaradılması türk dillərinin müasir istifadəsinin sistemli şəkildə təhlilini mümkün edir.

Bununla yanaşı, mədəniyyətlərarası kommunikasiya sahəsində aparılan tədqiqatlar türk dillərinin beynəlxalq mühitdə funksional rolunu ön plana çıxarır. Qloballaşma şəraitində dillərarası əlaqələrin intensivləşməsi dil kontaktları, kod dəyişməsi və çoxdillilik problemlərinin aktuallaşmasına səbəb olub. Multidisiplinar yanaşma bu proseslərin yalnız linqvistik deyil, həm də sosial və psixoloji aspektlərini araşdırmağa imkan verir. Dilçilik elminin tədqiqat obyektinin bu qədər geniş olması onu yalnız dilin daxili quruluşunu araşdıran bir sahə kimi deyil, həm də insan fəaliyyətinin müxtəlif istiqamətləri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan bir elm sahəsi kimi təqdim edir. Bu gün dilçilik yalnız linqvistik kateqoriyalar və qaydaların öyrənilməsi ilə kifayətlənmir, həm də dilin sosial, mədəni, psixoloji və texnoloji mühitdə necə dəyişdiyini və inkişaf etdiyini tədqiq edir.

Nəticədə dilin ünsiyyət vasitəsi olmaqla yanaşı, identiklik göstəricisi kimi funksiyası da daha aydın şəkildə üzə çıxır.

Eyni zamanda hüquqi dilçilik və ekodilçilik kimi yeni istiqamətlər də multidisiplinar modelin genişlənməsini göstərir. Hüquqi dilçilik hüquqi mətnlərin dil xüsusiyyətlərini, terminoloji dəqiqliyi və normativ dilin formalaşmasını araşdıraraq dil və hüquq münasibətlərini elmi əsaslarla təhlil edir. Ekodilçilik isə dilin ekoloji düşüncə və təbiətə münasibətlə bağlı semantik və mədəni aspektlərini öyrənir. Bu sahələr dilin insan həyatındakı rolunun nə qədər çoxşaxəli olduğunu bir daha təsdiqləyir.

Beləliklə, müasir türkoloji dilçilik multidisiplinar yanaşma əsasında yalnız dilin strukturunu deyil, onun funksional, sosial və texnoloji aspektlərini də əhatə edən kompleks bir tədqiqat sahəsinə çevrilib. Birinci Türkoloji Qurultayda əsası qoyulmuş elmi ənənə bu gün yeni metodoloji yanaşmalarla zənginləşərək türkoloji araşdırmaların inkişafında mühüm rol oynayır.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:119
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 25 Fevral 2026 18:37 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see397

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see381

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see314

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see296

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see293

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see284

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see271

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see265

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see264

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see251

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see235

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see234

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see229

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see228

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see227

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see224

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see221

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see215

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see215

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri