Müttəfiqlik yox, maraq oyunu: Rusiya İranı İsrailə satdı?

Rusiya və İran arasındakı münasibətlər açıq ictimai yaxınlaşmaya baxmayaraq, dərin etimadsızlıq, gizli rəqabət və qarşılıqlı casusluqla müşayiət olunur.

Turkustan.az xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Xarici Kəşfiyyat Xidməti (SWR) məlumat yayıb.

Qurumun açıqlamasında bildirilir ki, iqtisadi əməkdaşlığa baxmayaraq, hər iki ölkə bir-birinə etibarlı müttəfiq kimi yox, potensial rəqib və hətta düşmən kimi yanaşır. Bu yanaşmanı qarşılıqlı casusluq və bir-birinə zidd geosiyasi maraqlar da sübut edir.

Məsələn, 2025-ci ilin iyununda İran ilə İsrail arasında 12 günlük münaqişə zamanı İranın Siyasi Məqsəd Şurasının üzvü Seyid Məhəmməd Sədr Rusiyanı İrana məxsus hava hücumundan müdafiə sistemlərinin koordinatlarını İsrailə ötürməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, bu addım Moskva ilə “strateji müttəfiqlik”in formal xarakter daşıdığını və əslində Rusiya tərəfinin İsrailə İrana qarşı hücumda dolayı şərait yaratdığını göstərir.

“Bu hadisə iqtisadi münasibətlərin siyasi sədaqətə zəmanət vermədiyini, tərəfdaşlığın nə qədər kövrək olduğunu bir daha nümayiş etdirdi”, – SWR qeyd edib.

2022-ci ildən sonra Rusiya İranda böyük sərmayələrə başlayıb və 2024-cü ildə İslam Respublikasında ən böyük xarici sərmayəçi statusunu qazanıb. 2023-cü ildə bu investisiyaların həcmi 2,7 milyard dollar olub. Moskva yaxın illərdə İranın enerji sektoruna daha 8 milyard dollar sərmayə qoymağı planlaşdırır.

Hazırda Buşəhrdə Rusiya tərəfindən inşa edilən atom elektrik stansiyası fəaliyyət göstərir, ikinci fazanın tikintisi davam edir. Bundan əlavə, Hormozqan vilayətində Sirik İstilik Elektrik Stansiyasının tikintisi həyata keçirilir. Rusiya şirkətləri həmçinin Rəşt-Astara dəmir yolu və Azərbaycan ərazisindən keçən qaz kəməri kimi strateji layihələrdə də iştirak edir.

Lakin bu planlar ciddi risk altındadır. Ukrayna kəşfiyyatının qiymətləndirməsinə görə, həm tarixi etimadsızlıq, həm də müasir maraq toqquşmaları Moskva ilə Tehran arasındakı müttəfiqliyin yalnız görüntü olduğunu göstərir. Rusiya, eyni zamanda, Yaxın Şərqdə qlobal güc statusunu da itirməkdədir.

Aytən Yaşar/ Turkustan.az