Nadir demensiya gənci on səkkiz ayda öldürdü...

...Sem Ferbern oğlu Andre ilə nevroloqun kabinetində oturanda diaqnozun onu çox sarsıdıcı olacağını artıq hiss edirdi. Amma hələ də eşitmək istədiyi şeylərə hazır deyildi. İyirmi üç yaşlı Andreyə frontotemporal demensiya (FTD) diaqnozu qoyuldu.

Bu, adətən 45-65 yaşları arasında inkişaf edən nadir bir beyin xəstəliyidir. Həkimlər onu açıq şəkildə xəbərdar etdilər: əgər 30 yaşına qədər yaşasaydı, “şanslı” ola bilərdi.

SİA-nın məlumatına görə, xəbəri The Daily Mail yayıb. ...Bizə dedilər ki, 30 yaşına qədər yaşasaydı, şanslı olardı,-deyə Sem xatırlayır.

...Bu vaxta qədər ailə autizmdən şübhələnirdi. Andrenin davranışı tədricən dəyişdi: o, özünə qapandı, işə marağını itirdi, başqalarının dediyi ifadələri təkrarladı və sadə tapşırıqlar barədə çaşqınlığa düşdü. O, bütün bir qutu şorba bişirir və ya bir qazlı içkini digərinin ardınca açır, əvvəlkilərini unudurdu.

Əvvəlcə Sem bunu yaşa və şəxsiyyətə aid etdi. Sonra isə mümkün autizmə...amma diaqnoz 2023-cü ilin payızında təsdiqləndi. Lakin rahatlama qısa müddətli oldu.

70 yaşlı bir kişinin beyni...

...Maqnit-rezonans görüntüləməsi (MRT) müayinəsindən sonra bir məsləhətçinin zəngi həlledici oldu. Semin sözlərinə görə, həkim Andrenin yaşını bilməsəydi, demensiyanın xarakterik əlaməti olan ağır frontal atrofiyası olan 70 yaşlı bir kişinin beyninə baxdığını düşünərdi.

...Şoka düşdüm. Onun 22 yaşı var idi, - deyə qadın bildirib. Bu vaxt Andre sakitcə gülümsəyərək telefonuna baxırdı. Artıq nə baş verdiyini anlamırdı. Frontotemporal demensiya əsasən davranışa və nitqə təsir edir.

Yaddaş sonradan əziyyət çəkir. Zamanla Andrenin lüğət ehtiyatı azalır. Son diaqnoz qoyulana qədər o, yalnız "bəli" və "yox" deyə bilirdi. Sonra hətta bu sözləri belə deməyi dayandırdı.

Sürətli tənəzzül...

Bir neçə ay ərzində xəstəlik irəlilədi. Andre gecələr evdə gəzməyə, yataqdan yıxılmağa və hərəkətlərinə nəzarəti itirməyə başladı.

Sem oğluna baxmaq üçün işindən çıxdı. Ailə onun ən sevdiyi fəaliyyətlərin siyahısını tərtib etdi: avtomobil yarışları, güləş, zooparka səyahətlər, Peaky Blinders izləmək...

Sem onunla birlikdə həftələrlə seriya izlədi.

...Həyatım Andreni xoşbəxt edən şeyə çevrildi, - deyə o bildirir.

Lakin tənəzzül sürətli idi. 2024-cü ilin sentyabrında o, əlilliyi olan insanlar üçün mərkəzə köçürüldü; bir ay sonra o, əlil arabasında idi.

Dekabr ayında o, çeynəmək qabiliyyətini itirdi. Ağciyər infeksiyası ölümcül oldu. Semə 27 dekabr 2025-ci ildə hospisdən zəng gəldi və Andrenin öldüyünü bildirdilər.

Onun 24 yaşı var idi.

...Qışqırdım. Qışqırdığımı xatırlayıram, mən onun yanında deyildim, - deyə qadın bildirir.

Demansın nadir forması...

...Frontotemporal demans neyrodegenerativ xəstəliklərin ən aqressiv formalarından biridir. Bu, beyində zəhərli zülalların yığılmasına səbəb olan genetik mutasiyalarla əlaqələndirilə bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, halların 30-40 faizi irsi xarakter daşıyır. Sem hələ genetik testdən keçmək qərarına gəlməyib.

…Bilirəm ki, bu, mənim günahım deyil. Amma test müsbət olsaydı... özümü heç vaxt bağışlamazdım, - deyə o paylaşıb.

Son fəaliyyət…

Ölümündən əvvəl ailə Andrenin beynini Kembricdəki Addenbruk Xəstəxanasında tədqiqat üçün bağışlamaq qərarına gəlib.

…Əgər bu, bir ailənin sevdiyi insanla daha bir neçə il keçirməsinə kömək edərsə, deməli, buna dəyər. Bu, mənə vaxtın qiymətli olduğunu anlatdı. Onun mirasının yaşamasını istəyirəm, - deyə Sem bildirib.

O, bir gün oğlunun xatirəsinə gənc yetkin demans haqqında məlumatlılığı artırmaq üçün bir xeyriyyə təşkilatı qurmağa ümid edir.

Nazlı Almuradova