NASA nın kosmosdan gördüyü, yer üzündə heç kimin görə bilmədiyi mənzərə

Əl ilə və zəhmətli şəkildə aparılan su keyfiyyəti testləri artıq tarixə qarışır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, EMIT spektral təsvir texnologiyası su çirklənməsini böyük miqyasda izləməklə, nümunə götürmə qruplarının riskli ərazilərdə işləmək zərurətini azaldacaq. Bu texnologiya gələcəkdə qalıcı kimyəvi maddələrin izlənməsi üçün də ümidverici hesab olunur.

Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (ISS) quraşdırılmış və planetimizin səthindəki mineralların yaydığı işıq dalğa uzunluqlarını analiz etmək üçün hazırlanmış unikal cihaz - Dünya Səthi Mineral Toz Mənbəyi Tədqiqatı (EMIT) görüntüləmə spektrometri - gözləntiləri aşaraq yüksək nəticə göstərib. Əvvəlcə toz və material xəritələşdirməsi üçün nəzərdə tutulsa da, NASA tədqiqatçıları cihazdan metan və karbon qazı sızmalarını, eləcə də okean çirkliliyini izləmək üçün uğurla istifadə edirlər.

Son tədqiqatda EMIT Meksikanın Tixuana çayından Sakit okeana yayılan tullantı sızmasını aşkarlayıb. Alimlər, fiziki nümunə götürməyə ehtiyac duymadan, tullantı suyun yayılma trayektoriyasını izləyərək çirklənməni xəritələşdirə biliblər.

Bu bacarıq xüsusilə ekoloji qurumlar üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Şübhəli çirklənmə sahələrinin operativ aşkarlanması və ictimaiyyət üçün daha dəqiq çimərlik su təhlükəsizliyi xəbərdarlıqlarının verilməsi həm insan sağlamlığı üçün təhlükəsiz mühit yaradır, həm də təbii yosun çiçəklənməsi kimi proseslərin müşahidəsini asanlaşdırır.

Ənənəvi su keyfiyyəti monitorinqi üsulları adətən "resurs tələb edən” və məhdud əhatəyə malikdir. EMIT isə daha geniş əraziləri, o cümlədən əlçatmaz bölgələri izləyə bilir.

EMIT suda "işarə” funksiyası daşıyan 620 nanometrlik spektral udulma xəttini istifadə edərək əks olunan işıqda yaranan azalmaları qeydə alır. Tullantı suyun miqdarı artdıqca, bu spektral dəyişikliklər çirklənmə buludunun hərəkət istiqamətini aşkara çıxarır. Görünən və infraqırmızı dalğa uzunluqlarında aparılan bu dəqiq ölçmələr, su səthinin altında gizlənən çirkləndirici maddələrin mövcudluğunu üzə çıxarır.

Bu nailiyyət, tullantı suların çirklənməsini xəritələşdirmək, izləmək və təhlil etmək üçün spektroskopik sensorların nə qədər perspektivli olduğunu təsdiqləyir. Tədqiqat hər nə qədər Tixuana çayındakı mövcud problemə yönəlsə də, bu metod oxşar çirklənmə hallarının mövcud olduğu digər sahil və hövzə sistemlərində də tətbiq edilə bilər.

Ənənəvi olaraq su keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi üçün bakteriya konsentrasiyalarının əl ilə toplanması kimi çətin proseslər tələb olunur. Lakin optik peyk görüntüləmə üsulları bu prosesi əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıracaq. Spektral görüntüləmə hazırkı nümunə toplama metodlarını tam əvəz etməsə də, prosesi sürətləndirərək sahə qruplarının təhlükəli şəraitdə işləməsi ehtiyacını minimuma endirə bilər.

Aydın