“Neftçi”nin “qrossmeysterləri”

Onlar güclü rəqibləri gözlənilməz gedişlərlə çıxılmaz vəziyyətə salıb, mat edən böyük şahmatçılar olmadılar. Heç qarşılarına belə bir məqsəd də qoymamışdılar. Şahmat onlar üçün yalnız bir əyləncə, istirahət növü idi. Fotodan da gördüyümüz kimi, yaşıl futbol meydanında gərgin məşqlərdən, ağır mübarizədən sonra istirahət vaxtlarında bu qədim və müdrik oyunla məşğul olmuşlar.
Əvəzində, futbolda yaxşı iz qoymuşlar. Neçə-neçə illər ərzində Sovet İttifaqı çempionatlarının güclülər dəstəsində çiyin-çiyinə Azərbaycan futbolunun flaqmanı “Neftçi”nin heyətində oynamaq hüququ qazanmaq hər futbolçunun işi deyildi. Onlar isə respublikanın 1 nömrəli komandasının tarixində özlərinə layiqli yer etməyi bacardılar. Söhbət köhnə azarkeşlərin bu gün də yaxşı xatırladıqları Əli Rəhmanov, Asəf Namazov və Rafiq Quliyevdən gedəcək.
Lakin əvvəlcə bu qeydlərin “meydana” çıxmasına səbəb olan və yazılarımda yaxın köməkçimə çevrilmiş “Neftçi”–70. Unudulmayan keçmiş. 1937–2007” kitabı (müəlliflər Səbuhi Səfiyarlı, Elçin Rüstəmov) haqqında. Hörmətli mütəxəssisimiz Tahir Süleymanovun 2010-cu il oktyabrın 7-də “Neftçi”nin vitse-prezidenti kimi komandanın bazasındakı otağında imzalayıb mənə təqdim etdiyi bu kitab əvəzsiz töhfədir. Son 2 ildə futbol adamlarımız haqqında qələmə aldığım bir çox yazının hazırlanmasında onun rolu danılmazdır. Ona görə də yeri gəldikcə bu vacib məqamı xatırlamağı özümə borc bilirəm. Tahir müəllimə isə 15 il əvvəlki çox dəyərli hədiyyəsinə görə bir daha təşəkkürümü, eyni zamanda, yeni ildə ən xoş arzularımı bildirirəm. Bu gün diqqətinizə çatdırdığımız fotonu məhz həmin kitabdan götürmüşük.
Fotoda soldan birinci Əli Rəhmanovdur. Neçə-neçə görüşdə “Neftçi”ni meydana kapitan kimi çıxarıb. Yarımmüdafiəçi idi. Meydanın mərkəzində hadisələrin gedişinə yaxşı nəzarət edir, soyuqqanlı və dəqiq oyunu ilə komandasının hücum xəttinə də, müdafiəçilərə də yaxından kömək edirdi.
Kapitan sarğısının ona etibar edilməsi təsadüfi deyildi. Qətiyyətli, əzmkar futbolçu kimi komanda yoldaşları arasında böyük hörmət qazanmışdı. Bir sözlə, əsl lider və oyundaşları üçün nümunə idi. 
Mərhum həmkarım, Əməkdar jurnalist Abas Əzimovun 2007-ci ildə nəşr etdirdiyi “Neftçi–70” kitabında qeyd olunmuş statistik göstəricilərə əsasən, Ə.Rəhmanov 1967–70 və 1977–79-cu illərdə “Neftçi”nin heyətində SSRİ çempionatlarının güclülər dəstəsində üst-üstə 131 oyun keçirmiş və 10 qolun müəllifi olmuşdur. 
Şəkildə şahmat taxtası arxasında Ə.Rəhmanovun rəqibi isə Asəf Namazovdur. O, yadımda mərkəz müdafiəçisi kimi qalıb. Arxa xəttin dayağı idi. Meydanda bütün 90 dəqiqə ərzində cəsarətli, fədakar mübarizəsi ilə müdafiəçi yoldaşlarını da fəal oyuna ruhlandırırdı. İndikindən fərqli, o illərdə stadionumuzun tribunalarına toplaşan on minlərlə azarkeş də Asəfin etibarlı oyununa biganə qalmayıb, ona alqışlarını əsirgəmirdi.
Statistikaya müraciət edib, A. Namazovun SSRİ çempionatlarının güclülər dəstəsində keçirdiyi oyunlarla maraqlananda məlum olur ki, 1977–80 və 1982-ci illərdə 102 matçda meydana çıxmış və 1 qol vurmuşdur. 
Şahmatda Rəhmanov–Namazov görüşünün nəticəsinə gəldikdə isə, maraqlıdır, görəsən, kim daha dəqiq oynayıb, yoxsa dostlar heç-heçəyə razılaşıblar. 
Fotoda “qrossmeysterlər”in görüşünü diqqətlə izləyən Rafiq Quliyev də A.Namazov kimi, meydanda arxa xətt oyunçusu funksiyasını yerinə yetirirdi. Sağ kənar müdafiəçisi idi. Rəqiblərlə gərgin mübarizədə qüvvə və bacarığını əsirgəmirdi. Savadlı oyunu ilə özü haqqında yaxşı təsəvvür yaratmışdı. 
Statistikaya görə, R.Quliyev 1968–72 və 1977–79-cu illərdə güclülər dəstəsində 162 oyunda iştirak etmiş və 1 qolun müəllifi olmuşdur. 
Beləliklə, təxminən yarım əsr əvvəl bütün Azərbaycanın sevimlisi “Neftçi”nin heyətində diqqət mərkəzində olmuş daha üç futbolçunu onlara minnətdarlıq hissi ilə xatırladıq. Həyat isə davam edir. Allahın izni və kitabların köməyi ilə keçmişi yenə yada salmağa cəhd göstərərik…

Oqtay BAYRAMOV,
Əməkdar jurnalist