Neftin bahalaşmasının Azərbaycana müsbət təsirləri var?

Azərbaycan neftinin qiyməti dünya bazarında bahalaşmaqda davam edir.

“Azeri Light” markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,49 ABŞ dolları, yaxud 0,72 % artaraq 68,59 ABŞ dolları təşkil edib.

Hərracların nəticələrinə görə, “Brent” markalı neftin oktyabr fyuçerslərinin qiyməti 67,91 ABŞ dolları təşkil edib.

Türkiyənin Ceyhan limanında FOB bazasında “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti 0,51 ABŞ dolları və ya 0,77 % artaraq 67,08 ABŞ dolları təşkil edib.

Azərbaycanın builki dövlət büdcəsində bir barel neftin orta qiyməti 70 ABŞ dollarından hesablanıb.

Xatırladaq ki, "Azeri Light" neftinin ən aşağı qiyməti 2020-ci il aprelin 21-də (15,81 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb. 

Azərbaycanda neft əsasən "Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) yataqlar blokunun işlənməsi haqqında müqavilə çərçivəsində hasil edilir. Müqavilədə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) payı 31,65 %-dir.

Bəs neftin dünya bazarında bahalaşmasının Azərbaycan iqtisadiyyatına hansı təsirləri var?

Mövzu ilə bağlı fikirlərini "Cebheinfo.az" ilə bölüşən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib ki, bu gün Azərbaycan nefti hökumətin büdcədə hədəflədiyi 70 ABŞ dolları qiymətindən aşağı satılır:

“Belə ki, dövlət büdcəsində bir barel üçün qiymət 70 ABŞ dolları müəyyənləşdirilib, lakin hazırda Azərbaycan neftinin qiyməti təxminən 67 dollar ətrafındadır. Bu vəziyyət müəyyən çatışmazlıqlar yaratsa da, ümumilikdə isə indiki neft bazarında kifayət qədər uğurlu göstərici hesab olunur".

O bildirib ki, dövlət büdcəsi məhz müəyyənləşdirilmiş neft qiyməti əsasında formalaşdırılır:

“Yəni Azərbaycan iqtisadiyyatı və büdcəsi böyük ölçüdə neft gəlirlərindən asılıdır. Neftin qiyməti yüksək olduqda büdcə öhdəliklərini yerinə yetirmək daha asan olur, əlavə imkanlar yaranır. Lakin qiymətlərin ucuzlaşması problemlərə yol açır”.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan neftinin dünya bazarında baha satılması iqtisadiyyata sabitlik gətirir, ucuzlaşması isə dövlət gəlirlərini azaldaraq ciddi risklər yaradır:

"Hökumət manatı neftdən gələn gəlirlər hesabına sabit saxlayır. Hər ay milyonlarla dollar hərraca çıxarılır ki, manat sabit qalsın. Azərbaycan iqtisadiyyatı və dövlət büdcəsi ölkənin ixracatının təxminən 90 faizini təşkil edən xam neftin satışından əldə edilən gəlirlərdən asılıdır.

Bu səbəbdən neft qiymətləri bahalaşdıqda gəlirlər artır və iqtisadiyyat daha rahat idarə olunur, ucuzlaşdıqda isə gəlirlərin azalması fonunda problemlər dərinləşir".

Əfsanə Rəcəb 
"Cebheinfo.az"