Icma.az
close
up
RU
Nepaldakı daşqın təhlükəli hadisələr zəncirinin nəticəsi olub Alimlər səbəbi açıqladı

Nepaldakı daşqın təhlükəli hadisələr zəncirinin nəticəsi olub Alimlər səbəbi açıqladı

Icma.az bildirir, Qaynarinfo portalına istinadən.

Avqustun sonunda Nepal və Çin sərhədində baş verən fəlakətli daşqın, 20-dən çox beynəlxalq alimin fikrincə, bir sıra təbii proseslərin mürəkkəb birləşməsinin nəticəsi olub. Onların bir çoxu iqlim dəyişikliyinin təsiri ilə güclənmiş ola bilər.

Qaynarinfo CNN-ə istinadən xəbər verir ki, avqustun 26-da eni təxminən 600 metr olan nəhəng dağ süxuru və buzlaq buzları kütləsi Lanqtanq-Lirunq dağından qoparaq təxminən 2100 metr aşağıda yerləşən vadiyə düşüb. Nəticədə ayrılan enerji 5,2 maqnitudalı zəlzələnin enerjisi ilə müqayisə olunacaq səviyyədə olub.

Zərbə demək olar ki, dərhal buzun əriməsinə səbəb olub. Su, buz və qaya parçalarından ibarət axın nəmlə doymuş çöküntüləri də özü ilə aparıb və ehtimal ki, vadinin dibindəki buz kütləsi ilə toqquşub. Nəticədə güclü dalğa yaranıb və yüksək sürətlə çayın axını istiqamətində 30 kilometrdən çox məsafə qət edərək yaşayış məntəqələrini, yolları və körpüləri dağıdıb.

Fəlakətə hansı amillər səbəb olub?

“World Weather Attribution” təşkilatının alimlərinin fikrincə, fəlakəti yalnız bir ekstremal hava hadisəsi ilə izah etmək mümkün deyil. Uçquna onilliklər ərzində davam edən qlobal istiləşmənin gücləndirdiyi bir sıra proseslər səbəb olub.

Amillərdən biri 2015-ci ilin aprelində Nepalda baş vermiş 7,8 maqnitudalı zəlzələ ola bilər. Zəlzələ dağın cənub yamacında daş-buz uçqununa səbəb olub və ehtimal ki, dağ süxurlarını zəiflədib. Bundan sonra həmin ərazidə sürüşmələr daha tez-tez baş verməyə başlayıb.

Əlavə amil kimi istiləşmə göstərilir. Himalaylarda temperaturun 0 dərəcəyə çatdığı yüksəklik həddi hər onillikdə 100 metrdən çox yüksəlir. Bunun nəticəsində yüksək dağlıq ərazilərdə daimi donuşluq əriyir. Buz, daş, qum və torpaq qarışığından ibarət olan bu qat dağ süxurlarının bir-birinə möhkəm bağlanmasına kömək edir.

Hidrolog Valter İmmerzeli bildirib ki, donuşluğun əriməsi süxurların möhkəmliyini azaldır və daha çox suyun yamacın daxilinə nüfuz etməsinə imkan verir.

Lanqtanq-Lirunq buzlağında baş verən dəyişikliklər də yamacın dayanıqlığını azalda bilərdi. Son onilliklər ərzində buzlaq, xüsusilə 2010-cu ildən sonra, əhəmiyyətli dərəcədə nazikləşib və kiçilib. Əriyən su dağ süxurlarındakı çatlara nüfuz etmiş ola bilər.

Digər amil isə hava şəraiti olub. Ötən ilin payızında bölgəyə qeyri-adi dərəcədə çox qar yağıb, iyul və avqust ayları isə yerli müşahidələr tarixində ən isti dövr olub. Alimlərin hesablamalarına görə, iqlim dəyişikliyi nəticəsində hazırda bölgədə yay temperaturu əvvəlki dövrlə müqayisədə təxminən 1,5 dərəcə yüksəkdir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, iqlim istiləşməsini qar və yağıntıların miqdarındakı dəyişikliklərlə əlaqələndirmək daha çətindir. Buna səbəb Himalayların əlçatmaz ərazilərində müşahidələrin aparılmasının mürəkkəb olmasıdır.

Bununla belə, alimlər hesab edirlər ki, iqlim dəyişikliyi fəlakət üçün şəraitin yaranmasında mühüm rol oynayıb. Onların qiymətləndirməsinə görə, uçqunun miqyası, sürəti və mürəkkəbliyi o qədər qeyri-adi olub ki, mövcud erkən xəbərdarlıq sistemləri belə təxliyə üçün kifayət qədər vaxt təmin edə bilməzdi.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:165
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 17 Sentyabr 2026 14:41 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see364

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see341

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see330

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see275

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see274

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see252

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see239

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see239

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see234

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see234

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see224

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see222

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see218

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see208

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see207

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see207

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see190

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see188

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see187

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri