Niyə sərt analar ən xoşbəxt uşaqları böyüdür?

Tərbiyə mövzusu gündəmə gələndə cəmiyyət adətən iki düşərgəyə bölünür: bəziləri sərtliyin uğurun açarı olduğunu düşünür, digərləri isə bunu uşaqlıq travmalarının mənbəyi sayır. Lakin yeni araşdırmalar göstərir ki, mənzərə daha mürəkkəbdir və sadə etiketlərlə izah olunmur.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, tələbkar analar həqiqətən də uşaqların dərsdə yüksək nəticələr əldə etməsinə kömək edir. Sözdə “pələng analar” intizam və nəzarətə üstünlük verirlər. Onlar əyləncələri məhdudlaşdırır, amma tədris prosesinə aktiv şəkildə qoşulurlar.

Test nəticələri göstərib ki, belə anaların uşaqları koqnitiv tapşırıqların öhdəsindən daha yaxşı gəlirlər. Lakin “yumşaq bacarıqlar” sahəsində ünsiyyət və emosional dayanıqlıqda yaşıdlarından geri qalırlar. Psixoloqlar qeyd edirlər ki, sərt tərbiyə üslubu zəhmətkeşlik və əzmkarlıq formalaşdırır. Ancaq bu, narahatlığa və özünəinamın azalmasına da səbəb ola bilər. Maraqlıdır ki, belə ailələrdə qız uşaqları daha yüksək koqnitiv nəticələr göstərirlər. Emosional sahədə isə gender fərqləri demək olar ki, yoxdur.

Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, sərt analar uşaqları daha tez-tez dərnəklərə və məşğələlərə aparırlar. Lakin yeniyetmələrin asudə vaxtı xeyli az qalır. Sərtliyin təsiri ailənin maddi imkanlarından da asılıdır. Varlı ailələrdə uşaqlar yüksək tələblərə daha asan dözürlər.

Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər: sərt tərbiyə təkbaşına xoşbəxtliyə zəmanət vermir. Bu, yalnız dəstək və etibar olduqda işləyir. Xoşbəxt uşaqlar heç vaxt danlanmayanlar deyil. Xoşbəxt uşaqlar odur ki, valideynlərinin hətta “mümkünsüz” görünən şeyləri tələb etdiyi anda belə onların yanında olduğunu hiss edir. Psixoloqlar valideynlərə balans tapmağı tövsiyə edirlər. Sərtlik mütləq istilik və diqqətlə birləşməlidir. Əks halda uşaq uğurlu böyüyə bilər, amma emosional baxımdan qapalı ola bilər. Bu isə artıq xoşbəxtlikdən danışmır. Müasir araşdırmalar getdikcə daha çox “emosional kapital”ın əhəmiyyətindən bəhs edir.

O, akademik nailiyyətlər qədər dəyərlidir. Sərt analar məqsədlərinə çatmağı bacaran uşaqlar böyüdür. Amma onlar yalnız sevgi və qəbul mühitində həqiqətən xoşbəxt olurlar. Məhz intizamla qayğının birləşməsi uşağı stresə qarşı davamlı edir. Deməli, onu böyüklər həyatına da hazırlayır. İstilik olmadan sərtlik təzyiqə çevrilir. Amma dəstəklə olan sərtlik xoşbəxtliyin təməlidir.

Və tərbiyənin əsas paradoksu da budur: ən sərt analar doğrudan da ən xoşbəxt uşaqları böyüdə bilərlər. Amma yalnız o halda ki, onların sərtliyi sevgidən məhrum olmasın.