Icma.az
close
up
RU
Niyə yata bilmirik? Yuxunun görünməyən tərəfi

Niyə yata bilmirik? Yuxunun görünməyən tərəfi

Icma.az, Medicina portalına istinadən məlumat yayır.


Yaxşı yuxu sağlam həyatın əsas şərtlərindən biridir. Ancaq bəzən insan yorğun olsa da yata bilmir, gecə tez-tez oyanır və ya səhər özünü dincəlmiş hiss etmir. Çox vaxt bunu stress və ya gündəlik yorğunluqla əlaqələndiririk. Halbuki yuxu keyfiyyəti orqanizmdə eyni anda işləyən bir çox sistemin ahəngindən asılıdır.

Medicina.az xəbər verir ki, inteqrativ tibb yuxu pozulmasına bir simptom kimi deyil, bütün orqanizmin balansının göstəricisi kimi yanaşır. Sinir sistemi, hormonlar, işıq, qidalanma, fiziki aktivlik və gündəlik həyat tərzi birlikdə yuxunun keyfiyyətini müəyyən edir.

Orqanizmin "daxili saatı"

Hər bir insanın bədənində gecə-gündüz ritmini idarə edən təbii "daxili saat" mövcuddur. Bu sistem beynin xüsusi mərkəzləri vasitəsilə işıq və qaranlıq haqqında məlumat alır və bütün orqanizmə istirahət və oyanıqlıq siqnalları göndərir.

Səhər gün işığı bizi oyanmağa hazırlayır, axşam isə hava qaraldıqca orqanizm yuxuya hazırlaşmağa başlayır. Bu ritm pozulduqda yuxuya getmək çətinləşə, gecə tez-tez oyanmalar baş verə bilər.

Melatonin və kortizolun rolu

Yuxunun əsas tənzimləyicilərindən biri melatonin hormonudur. O, qaranlıq düşdükdən sonra ifraz olunur və orqanizmə istirahət vaxtının gəldiyini bildirir. Telefon, planşet və kompüter ekranlarından yayılan göy işıq melatoninin ifrazını azaldır. Buna görə də yatmazdan əvvəl ekranlardan istifadə yuxunun keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.

Kortizol isə əksinə, səhərlər bizi oyadan hormondur.

Normal şəraitdə gecələr onun səviyyəsi aşağı olur.

Lakin uzunmüddətli stress, narahatlıq və yuxusuzluq kortizolun gecə də yüksək qalmasına səbəb ola bilər. Bu zaman insan rahatlaşa bilmir və yuxuya getmək çətinləşir.

Yaş və həyat tərzi niyə vacibdir?

Yaş artdıqca melatoninin sintezi azalır və daxili ritmlər əvvəlki qədər sabit olmur. Buna görə yaşlı insanlarda yuxu pozulmaları daha çox rast gəlinir.

Bundan əlavə, gün ərzində kifayət qədər gün işığı almaq, müntəzəm fiziki aktivlik, sosial ünsiyyət, düzgün qidalanma və sabit yuxu rejimi daxili saatın normal işləməsinə kömək edir.

İnteqrativ tibbin yanaşması

İnteqrativ tibbdə yuxu pozulması yalnız yuxugətirici vasitələrlə aradan qaldırılmağa çalışılmır. Əsas məqsəd problemi yaradan səbəbləri müəyyən etmək və onları aradan qaldırmaqdır. Bunun üçün həyat tərzi, stress səviyyəsi, hormonal balans, qidalanma və sinir sisteminin vəziyyəti birlikdə qiymətləndirilir.

Müalicə fərdi seçilir və ehtiyac olduqda müxtəlif dəstəkləyici yanaşmalardan istifadə oluna bilər. Klinik praktikada yuxu–oyaqlıq ritminin tənzimlənməsinə dəstək məqsədilə Neurexan, Valerianaheel və Nervoheel kimi preparatlardan istifadə edilir.

Unutmaq olmaz ki, uzun müddət davam edən yuxusuzluq sadəcə narahatlıq deyil. O, ürək-damar sistemi, maddələr mübadiləsi, yaddaş, immunitet və emosional sağlamlığa da təsir göstərir. Buna görə yuxu problemləri davamlı xarakter alarsa, səbəbi araşdırmaq və vaxtında həkimə müraciət etmək ən doğru addımdır.


Aygün

Medicina.az


Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:189
embedMənbə:https://www.medicina.az
archiveBu xəbər 07 İyul 2026 15:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri