Nobel mükafatı laureatları qlobal ərzaq təhlükəsizliyi riski barədə xəbərdarlıq edib

"Biz gələcəkdə ərzaq tələbatını qarşılamaq imkanından hələ çox uzağıq..."

Əsrin ortalarına doğru insanlıq bugünkündən daha böyük qeyri-sabitlik və ərzaq qıtlığı ilə üzləşəcək.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə 150-dən çox Nobel və Dünya Ərzaq Mükafatı laureatının açıq məktubunda deyilir. Məlumatı "golosameriki.com" saytı yayıb.

 Məktubda yaxın onilliklərdə qlobal ərzaq böhranının qarşısını almaq üçün elmi tədqiqatların əhəmiyyətli dərəcədə artırılması və məhsuldarlığın yüksəldilməsi ilə bağlı çağırış edilib.

Məktubda vurğulanır ki, hazırda təxminən 700 milyon insan ərzaq çatışmazlığı və dərin yoxsulluqdan əziyyət çəkir. Lakin ərzağın becərilməsi və paylanması ilə bağlı iddialı səylər göstərilməzsə, iqlim dəyişikliyi və əhalinin artımı səbəbindən daha çox insan kəskin ehtiyacla üzləşəcək.

"Mümkün olmadığını təsəvvür etmək çətin olsa da, əsrin ortalarına doğru insanlıq bugünkündən daha böyük qeyri-sabitlik və ərzaq qıtlığı ilə qarşılaşacaq. Bu vəziyyət münaqişələr və ərzaq təhlükəsizliyinin olmaması kimi zərərli bir dövr səbəbindən daha da ağırlaşacaq", -  hər iki mükafatın 153 laureatı tərəfindən imzalanmış məktubda qeyd olunur.

"Proqnozlara görə, iqlim dəyişikliyi əsas kənd təsərrüfatı məhsullarının əksəriyyətinin məhsuldarlığının azalmasına səbəb olacaq. Eyni zamanda, 2050-ci ilə qədər əhalinin daha 1,5 milyard artacağı səbəbindən dünyanı doyurmaq məqsədilə ərzaq istehsalının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması tələb olunacaq", - laureatlar bildirib.

Məktubda qeyd olunur ki, Afrikada qarğıdalı məhsuldarlığının azalması, dünyanın bir çox bölgələrində isə torpaqların deqredasiyası və su çatışmazlığı gözlənilir. "Biz gələcəkdə ərzaq tələbatını qarşılamaq imkanından hələ çox uzağıq", - sənəddə deyilir.

Məktub ötən ilin payızında ərzaq təhlükəsizliyi üzrə ekspertlərin görüşündə hazırlanıb. Problemin ciddiliyinə baxmayaraq, müəlliflər zəruri tədbirlər görülsə, gələcəyin müsbət olacağına ümidlərini ifadə edib. Sənəddə göstərilir ki, elmi tədqiqatların maliyyələşdirilməsinin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması, eləcə də bilik mübadiləsi və ərzağın paylanması üçün səmərəli üsullar qlobal ərzaq böhranının qarşısını ala bilər.

2011-ci ilin Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Brian Şmidt vurğulayıb ki, yaxın onilliklərdə ərzaq istehsalının kəskin şəkildə artırılması ciddi bir çağırışdır. O, bunu "taleyüklü missiya" adlandırır və bunun mövcud biliklərin genişləndirilməsi və qlobal liderlik üçün kifayət qədər maliyyə təminatı ilə həyata keçirilə biləcəyini qeyd edir.

Məktubda "transformativ səylər"ə, məsələn, əsas kənd təsərrüfatı məhsullarında (məsələn, buğda və düyü) fotosintezin gücləndirilməsi, kimyəvi gübrələrdən daha az asılı olan bitkilərin yetişdirilməsi və meyvə-tərəvəzlərin saxlanma müddətinin artırılmasına çağırış edilir.

NASA-nın iqlimşünası və 2022-ci il Dünya Ərzaq Mükafatı laureatı Sintiya Rozensveyq müsahibəsində bildirib ki, tədqiqatçılar artıq mühüm irəliləyişlər əldə edib, lakin onların işi əlavə maliyyələşmə və dünya liderlərinin dəstəyi ilə sürətləndirilməlidir.

"Biz yeni həll yollarını icad etməyə ehtiyac duymuruq", - deyə o bildirib. "Bu həllər artıq sınaqdan keçirilir. Lakin onları laboratoriya şəraitindən çıxarıb dünyanın kənd təsərrüfatı bölgələrində tətbiq etmək üçün iddialı və məqsədyönlü səylər tələb olunur".