Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Olduğun yaşı qəbul etmək ömrü 7,5 il uzada bilər (ARAŞDIRMA)

Olduğun yaşı qəbul etmək ömrü 7,5 il uzada bilər (ARAŞDIRMA)

Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat verir.

Google alqoritminə buraxmayın, xəbəri özünüz seçin!Xəbəri Google yox, siz seçin!Əlavə et

İnsanların olduqları yaşı qəbul etməsi və yaşla bağlı mənfi stereotiplərdən uzaq durması onların özünü daha gənc hiss etməsinə və daha uzun yaşamasına kömək edə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, yaşla bağlı mənfi düşüncələr təkcə insanın özünə münasibətinə deyil, fiziki və psixoloji sağlamlığına da təsir edir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə BBC-də dərc olunan araşdırmada bildirilir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının yaşa görə ayrı-seçkiliklə bağlı qlobal hesabatına görə, bu cür münasibət insanların həm başqalarına, həm də özlərinə yanaşmasını dəyişə bilər. Yaşa əsaslanan qərəzli münasibət istənilən yaş qrupuna təsir etsə də, əsasən yaşlı insanlara qarşı müşahidə olunur.

Böyük Britaniyada hər üç nəfərdən biri yaşına görə qərəzli münasibət və ya ayrı-seçkiliklə üzləşir. ABŞ-da 50-80 yaş aralığında olan 2 min nəfər arasında aparılan sorğuda iştirakçıların 93 faizi gündəlik həyatda yaşa görə ayrı-seçkiliyin müxtəlif formaları ilə qarşılaşdığını bildirib.

Kanadadakı Makmaster Universitetinin Yaşlanma Araşdırmaları İnstitutunun elmi direktoru Parminder Raina hesab edir ki, yaşa görə ayrı-seçkilik hər kəsə aid məsələdir. Çünki bu gün başqalarına yaşına görə mənfi münasibət göstərən insanlar da gələcəkdə yaşlanacaqlar.

Onun sözlərinə görə, yaşlanma ilə bağlı mənfi təsəvvürlər hələ uşaqlıq dövründə formalaşmağa başlayır. Valideynlərin münasibəti, media və cəmiyyətdəki stereotiplər uşaqların bu mövzudakı düşüncələrinə təsir edir. Buna görə də mütəxəssislər uşaqlara erkən yaşlardan yaşlanmanın təbii həyat mərhələsi olduğunu öyrətməyi vacib sayırlar.

Raina yaşlanmanın dağıdıcı proses kimi təqdim edilməsinə də qarşı çıxır. Onun fikrincə, bu, müasir səhiyyə sisteminin nailiyyətlərindən biridir. O, yaşlı əhalinin artımını “boz sunami” adlandırmağın da yanlış olduğunu bildirir. Çünki yaşlanma cəmiyyət üçün dağıdıcı qüvvə deyil.

Mütəxəssislərin fikrincə, yaşla bağlı mənfi stereotiplər insanların davranışlarına və özünəinamına ciddi təsir göstərə bilər. Məsələn, yaşlı insanlar yeni biliklər əldə etmək və bacarıqlarını inkişaf etdirmək imkanlarından imtina edə bilərlər. Halbuki onların bu fəaliyyətlər üçün potensialı qalır.

Böyük Britaniyanın Kent Universitetinin sosial və təşkilati psixologiya üzrə tədqiqatçısı Hannah Svift bildirir ki, insanlara müəyyən tapşırıqdan əvvəl yaşları xatırladıldıqda onların həmin işi yerinə yetirmə nəticələri pisləşə bilər. Bu, yaşla bağlı stereotiplərin yaratdığı narahatlıq və özünəinamsızlıqla əlaqələndirilir.

Mütəxəssislər yaşlı insanların hamısının zəif və köməyə ehtiyacı olan şəxslər kimi təqdim edilməsini də yanlış hesab edirlər. Parminder Rainanın sözlərinə görə, yaşlı insanların əksəriyyəti müstəqil yaşayır, ictimai fəaliyyətlərdə iştirak edir və cəmiyyətə töhfə verir. Sağlamlıq problemləri və xüsusi qayğıya ehtiyacı olanların sayı isə ümumi yaşlı əhali ilə müqayisədə daha azdır.

Araşdırmalar göstərir ki, olduğu yaşı qəbul edən və yaşlanmaya dair müsbət düşüncələrə sahib olan insanlar özlərini daha gənc hiss edə bilirlər. ABŞ-ın Yel Universitetinin İctimai Səhiyyə Məktəbinin professoru, epidemioloq və psixoloq Bekka Levi müəyyən edib ki, yaşları ilə bağlı müsbət düşüncələrə sahib insanlar mənfi yanaşanlarla müqayisədə orta hesabla 7,5 il daha uzun yaşayırlar.

Levinin araşdırmalarına görə, bu insanların yaddaş göstəriciləri də daha yaxşı ola bilər. Belə şəxslərdə Altsheymer xəstəliyi ilə əlaqəli bəzi beyin biomarkerlərinin səviyyəsi daha aşağı, yaddaşla əlaqəli hipokamp nahiyəsində kiçilmə isə daha az müşahidə olunub.

Digər tərəfdən, yaşa görə ayrı-seçkilik və mənfi stereotiplər fiziki aktivliyin azalmasına, idrak funksiyalarının zəifləməsinə, depressiya və narahatlıq əlamətlərinə səbəb ola bilər. Yaşlı insanların sosial əlaqələrdən uzaqlaşdırılması isə tənhalıq və təcrid riskini artırır.

Mütəxəssislər yaşla bağlı stereotiplərin aradan qaldırılması üçün nəsillərarası ünsiyyətin gücləndirilməsini vacib sayırlar. Müxtəlif yaş qruplarından olan insanların birlikdə vaxt keçirməsi, təcrübə mübadiləsi və sosial əlaqələrin genişləndirilməsi yaşa əsaslanan ayrı-seçkiliyin azalmasına kömək edə bilər.

Bundan başqa, yaşlı insanların yalnız müəyyən geyim tərzinə, davranış qaydalarına və həyat modelinə uyğun yaşamalı olduqları düşüncəsi də tənqid olunur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, insanın geyimi, maraqları və sosial fəaliyyəti onun yaşına görə məhdudlaşdırılmamalıdır.

Araşdırmada insanın öz yaşına münasibətini yaxşılaşdırmaq üçün üç mərhələli yanaşma da təqdim olunur. İlk növbədə, insan özündə və ətrafında yaşla bağlı hansı stereotiplərin mövcud olduğunu müəyyən etməlidir. Daha sonra qarşılaşdığı problemlərin həqiqətən yaşlanma ilə, yoxsa yaşa görə ayrı-seçkiliklə bağlı olduğunu ayırd etməlidir. Nəhayət, yaşlı insanların bacarıqları və imkanları barədə formalaşmış stereotipləri sorğulamaq və onların nə dərəcədə doğru olduğunu yoxlamaq lazımdır.

Mütəxəssislərin qənaətinə görə, insanın olduğu yaşı qəbul etməsi və yaşa görə ayrı-seçkilikdən uzaq cəmiyyətin formalaşması təkcə yaşlı insanların deyil, hər kəsin həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.

Günay

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:67
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Noyabr 2026 10:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see301

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see295

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see289

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see280

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see270

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see264

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see255

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see254

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see248

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see247

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see244

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see235

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see231

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see228

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see228

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see225

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see215

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see209

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see206

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri