Olduğun yaşı qəbul etmək ömrü 7,5 il uzada bilər (ARAŞDIRMA)
Icma.az, Qaynarinfo portalına istinadən məlumat verir.
İnsanların olduqları yaşı qəbul etməsi və yaşla bağlı mənfi stereotiplərdən uzaq durması onların özünü daha gənc hiss etməsinə və daha uzun yaşamasına kömək edə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, yaşla bağlı mənfi düşüncələr təkcə insanın özünə münasibətinə deyil, fiziki və psixoloji sağlamlığına da təsir edir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə BBC-də dərc olunan araşdırmada bildirilir.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının yaşa görə ayrı-seçkiliklə bağlı qlobal hesabatına görə, bu cür münasibət insanların həm başqalarına, həm də özlərinə yanaşmasını dəyişə bilər. Yaşa əsaslanan qərəzli münasibət istənilən yaş qrupuna təsir etsə də, əsasən yaşlı insanlara qarşı müşahidə olunur.
Böyük Britaniyada hər üç nəfərdən biri yaşına görə qərəzli münasibət və ya ayrı-seçkiliklə üzləşir. ABŞ-da 50-80 yaş aralığında olan 2 min nəfər arasında aparılan sorğuda iştirakçıların 93 faizi gündəlik həyatda yaşa görə ayrı-seçkiliyin müxtəlif formaları ilə qarşılaşdığını bildirib.
Kanadadakı Makmaster Universitetinin Yaşlanma Araşdırmaları İnstitutunun elmi direktoru Parminder Raina hesab edir ki, yaşa görə ayrı-seçkilik hər kəsə aid məsələdir. Çünki bu gün başqalarına yaşına görə mənfi münasibət göstərən insanlar da gələcəkdə yaşlanacaqlar.
Onun sözlərinə görə, yaşlanma ilə bağlı mənfi təsəvvürlər hələ uşaqlıq dövründə formalaşmağa başlayır. Valideynlərin münasibəti, media və cəmiyyətdəki stereotiplər uşaqların bu mövzudakı düşüncələrinə təsir edir. Buna görə də mütəxəssislər uşaqlara erkən yaşlardan yaşlanmanın təbii həyat mərhələsi olduğunu öyrətməyi vacib sayırlar.
Raina yaşlanmanın dağıdıcı proses kimi təqdim edilməsinə də qarşı çıxır. Onun fikrincə, bu, müasir səhiyyə sisteminin nailiyyətlərindən biridir. O, yaşlı əhalinin artımını “boz sunami” adlandırmağın da yanlış olduğunu bildirir. Çünki yaşlanma cəmiyyət üçün dağıdıcı qüvvə deyil.
Mütəxəssislərin fikrincə, yaşla bağlı mənfi stereotiplər insanların davranışlarına və özünəinamına ciddi təsir göstərə bilər. Məsələn, yaşlı insanlar yeni biliklər əldə etmək və bacarıqlarını inkişaf etdirmək imkanlarından imtina edə bilərlər. Halbuki onların bu fəaliyyətlər üçün potensialı qalır.
Böyük Britaniyanın Kent Universitetinin sosial və təşkilati psixologiya üzrə tədqiqatçısı Hannah Svift bildirir ki, insanlara müəyyən tapşırıqdan əvvəl yaşları xatırladıldıqda onların həmin işi yerinə yetirmə nəticələri pisləşə bilər. Bu, yaşla bağlı stereotiplərin yaratdığı narahatlıq və özünəinamsızlıqla əlaqələndirilir.
Mütəxəssislər yaşlı insanların hamısının zəif və köməyə ehtiyacı olan şəxslər kimi təqdim edilməsini də yanlış hesab edirlər. Parminder Rainanın sözlərinə görə, yaşlı insanların əksəriyyəti müstəqil yaşayır, ictimai fəaliyyətlərdə iştirak edir və cəmiyyətə töhfə verir. Sağlamlıq problemləri və xüsusi qayğıya ehtiyacı olanların sayı isə ümumi yaşlı əhali ilə müqayisədə daha azdır.
Araşdırmalar göstərir ki, olduğu yaşı qəbul edən və yaşlanmaya dair müsbət düşüncələrə sahib olan insanlar özlərini daha gənc hiss edə bilirlər. ABŞ-ın Yel Universitetinin İctimai Səhiyyə Məktəbinin professoru, epidemioloq və psixoloq Bekka Levi müəyyən edib ki, yaşları ilə bağlı müsbət düşüncələrə sahib insanlar mənfi yanaşanlarla müqayisədə orta hesabla 7,5 il daha uzun yaşayırlar.
Levinin araşdırmalarına görə, bu insanların yaddaş göstəriciləri də daha yaxşı ola bilər. Belə şəxslərdə Altsheymer xəstəliyi ilə əlaqəli bəzi beyin biomarkerlərinin səviyyəsi daha aşağı, yaddaşla əlaqəli hipokamp nahiyəsində kiçilmə isə daha az müşahidə olunub.
Digər tərəfdən, yaşa görə ayrı-seçkilik və mənfi stereotiplər fiziki aktivliyin azalmasına, idrak funksiyalarının zəifləməsinə, depressiya və narahatlıq əlamətlərinə səbəb ola bilər. Yaşlı insanların sosial əlaqələrdən uzaqlaşdırılması isə tənhalıq və təcrid riskini artırır.
Mütəxəssislər yaşla bağlı stereotiplərin aradan qaldırılması üçün nəsillərarası ünsiyyətin gücləndirilməsini vacib sayırlar. Müxtəlif yaş qruplarından olan insanların birlikdə vaxt keçirməsi, təcrübə mübadiləsi və sosial əlaqələrin genişləndirilməsi yaşa əsaslanan ayrı-seçkiliyin azalmasına kömək edə bilər.
Bundan başqa, yaşlı insanların yalnız müəyyən geyim tərzinə, davranış qaydalarına və həyat modelinə uyğun yaşamalı olduqları düşüncəsi də tənqid olunur. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, insanın geyimi, maraqları və sosial fəaliyyəti onun yaşına görə məhdudlaşdırılmamalıdır.
Araşdırmada insanın öz yaşına münasibətini yaxşılaşdırmaq üçün üç mərhələli yanaşma da təqdim olunur. İlk növbədə, insan özündə və ətrafında yaşla bağlı hansı stereotiplərin mövcud olduğunu müəyyən etməlidir. Daha sonra qarşılaşdığı problemlərin həqiqətən yaşlanma ilə, yoxsa yaşa görə ayrı-seçkiliklə bağlı olduğunu ayırd etməlidir. Nəhayət, yaşlı insanların bacarıqları və imkanları barədə formalaşmış stereotipləri sorğulamaq və onların nə dərəcədə doğru olduğunu yoxlamaq lazımdır.
Mütəxəssislərin qənaətinə görə, insanın olduğu yaşı qəbul etməsi və yaşa görə ayrı-seçkilikdən uzaq cəmiyyətin formalaşması təkcə yaşlı insanların deyil, hər kəsin həyat keyfiyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Günay
Baxış sayı:67
Bu xəbər 18 Noyabr 2026 10:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir



Daxil ol
Online Xəbərlər
Xəbərlər
Hava
Maqnit qasırğaları
Namaz təqvimi
Kalori kalkulyatoru
Qiymətli metallar
Valyuta konvertoru
Kredit Kalkulyatoru
Kriptovalyuta
Bürclər
Sual - Cavab
İnternet sürətini yoxla
Neftin Qiyməti
Azərbaycan Radiosu
Azərbaycan televiziyası
Haqqımızda
Əlaqə
TDSMedia © 2026 Bütün hüquqlar qorunur







Günün ən çox oxunanları



















