Ölkədə dələduzluq cinayətləri niyə artıb? HÜQUQŞÜNASLAR DANIŞIR

Son illər Azərbaycanda dələduzluq cinayətlərinin sayı durmadan artır. Çıxarılan məhkəmə hökmlərində də dələduzluq cinayətərinə görə məhkum olunanları sayı digərlərindən artıqdır. 

İstər virtual dünyada, istərsə də real aləmdə hər gün onlarla, yüzlərlə insan dələduzluğun qurbanı olur. 

Bütün bunların fonunda isə dələduzluqla mübarizənin də bir o qədər effektiv olmaması sezilir. 

Dələduzluq cinayətlərinin təhlili ilə bağlı müxtəlif versiyalar var.

Bunlardan biri odur ki, ölkədə dövlət strukturlarında rüşvət halları olduğuna görə, insanlar hər hansısa bir məsələsini həll etmək üçün rüşvət verməli olur və belə olduğu təqdirdə isə əksər hallarda dələduzun qurbanına çevrilir.

Vəkil Aslan İsmayılov Gununsesi.info-ya açıqlamasıdna bu deyilənləri təsdiq edib:

“Bu gün hüquq-mühafizə orqanlarına edilən müraciətlərin yarısı dələduzluqla bağlıdır desəm, yanılmaram. Bu, o demək deyil ki, biz xalq olaraq dələduzuq. Xeyr. Sadəcə, ölkədə baş verənlər bu problemləri yaradır. Bir qisim insanlar dələduzluq yolu ilə xalqa çatmalı olan pulları büdcədən talayır, digərləri isə vəzifələrindən sui-istifadə edib rüşvətlə milyonlar toplayır. Digər şəxslər də görürlər ki, bəziləri heç bir zəhmət çəkmədən milyonlarla əlləşir və qərara gəlirlər ki, onların “yükünü bir az yüngülləşdirsin”.

Məhkəmələrdə gedən proseslərdən görünür ki, zərərçəkənlərin əksəriyyəti vəzifə sahibləri, cinayət törədənlər isə yüngül qazanc əldə etmək istəyənlərdir. Bunların hamısı bir-birindən doğan proseslərdir və kökü də ölkədə tüğyan edən qanunsuzluqdur. Bu gün mətbuatdan oxudum ki, iki nəfər Zərdab və Mingəçevirdə icra başçısı olmuş Lütvəli Babayevin oğlunun 2 milyon manatını dələduzluq yolu ilə mənimsəyib. Məhkəmə prosesində də əsas şahid zərərçəkənin icra başçısı olan atasıdır. Bir nəfər də atadan soruşmur ki, sənin oğlun o 2 milyonu haradan alıb?!

Bu günkü təcrübəyə əsasən xüsusi olaraq bildirirəm ki, bütün bu problemlərdən qazanan hüquq-mühafizə orqanları və məhkəmələrdir. Birinci mərhələdə zərərçəkən ən azı ziyanın 50%-ni hüquq mühafizə orqanları ilə bölüşməsə işin məhkəməyə getmək şansı yoxdur. Əgər bölüşərsə cinayətkar haqqında iş məhkəməyə gedər. Bununla da bitmir. Bu mərhələdə də zərərçəkən qalan ziyanı məhkəmə ilə bölüşməlidir.

Vəkil Fuad Ağayev isə deyir ki, bu cür hallarda məncə, birinci səbəb iqtisadi vəziyyətdir: “Yəni, insanların maddi durumunun ağırlaşması, real işsizlik səviyyəsinin artması da təsirsiz ötüşmür. O cümlədən digər bir səbəb də bu məsələdə qanunvericiliyin ardıcıl tədbiq olunmaması və bir sıra dələduzların arxasında müxtəlif  orqanlarında işləyən vəzifəli şəxslərin dayanmasıdır. O yerdəki bir-iki epizoddan sonra kimsə məsuliyyətə cəlb edilə bilər, bununla da onun cinayətkar fəaliyyətinin qarşısı alınar və buna baxmayaraq alınmır, edilmirsə, dələduzluq törədən şəxsin qurbanlarının sayı da dəfələrlə çoxalır. Bir sözlə, bu sahədə ardıcıl mübarizə aparılmır”.

Vəkilin sözlərinə  görə, korrupsiya ilə mübarizə şüurlarla yox, əməllərlə olmalıdır: “Əlbəttə ki, dövlət qulluğunda hansısa vəzifələrə getmək tam şəffaf şəkildə həyata keçməlidir, olduqca ciddi nəzarət lazımdır.  Və həm də ictimai nəzarət. İctimai nəzarət o deyil ki, iqtidardan asılı olan hansısa QHT onunla məşğul olsun, ictimai nəzarət həm də odur ki, vətəndaş cəmiyyəti, tanınmış ictimai xadimlər, cəmiyyətin etimad göstərdiyi şəxslər də bu proseslərdə olmalıdır, ən azından müşahidə etməlidir, müvafiq tədbirlərin görülməsi istiqamətində addımlar atmalıdır”.

Firuzə Mahmudova

Gununsesi.info