Onlarda Joze, bizdə isə Berti... KÖŞƏ

Türkiyə və Azərbaycan futbolu arasında zaman-zaman paralellər aparıb, xeyli oxşar cəhətlər tapmışıq. Düzdü, qardaş Türkiyədə istedadlı futbolçuların sayı bizdəkindən xeyli çoxdu.
Elə bu səbəbdən də “ay-ulduzlular” böyük turnirlərdə bizdən daha yaxşı nəticələr göstərir, final mərhələsində tarix yazırlar. Bunun da çeşidli səbəbləri var. Ən əsası da odu ki, Türkiyədə infrastruktur Azərbaycandakından yaxşı qurulub, uşaqların məşq etməsi, futbolçu kimi yetişməsi, istedadların üzə çıxması üçün hər bir şərait var. Üstəlik “qürbətçi türklər” prosesin önündə gedir. Məhz onlar Avropanın qərbində yaxşı futbolçu kimi yetişir, milli komanda seçərkən tarixi vətənlərinə üstünlük verir. Belədə Türkiyə millisi də avtomatik güclənir. Bizdə isə yararsız və Azərbaycana heç bir bağlılığı olmayan əcnəbiləri “milliləşdirirlər”, nəticədə ortaya biabırçı mənzərə çıxır.
Ümumilikdə ortaq və fərqli nöqtələrdən çox danışmaq olar. Amma bir məqam dəqiqdi ki, hər iki ölkənin futbolu təxminən eyni cür idarə olunur və Türkiyədə də Azərbaycandakı kimi hakimliklə bağlı ciddi problemlər yaşanır. Özü də söhbət təsadüfi hakim səhvlərindən yox, konkret aşağı səviyyəli idarəçilikdən və tərəfkeşlikdən gedir. Türkiyə futbolu da Azərbaycandakı kimi bundan çox əziyyət çəkir. Ən əsas oxşar məqam isə əcnəbi mütəxəssislərə olan sevgidi. Türklər də azərbaycanlı futbol idarəçiləri kimi əcnəbi məşqçilərə böyük məhəbbət bəsləyir, gəlmələrə etimad göstərir. Yerlilər isə daim təzyiq altında fəaliyyət göstərir, ən xırda uğursuzluq halında vəzifələrini itirirlər, onlara inam yoxa çıxır.
Bundan yararlananlar Avropada özünə yağlı iş yeri tapa bilməyən, keçmişdə qalan uğurlarının kölgəsində günlərini keçirinlərdi. Joze Mourinyo da belələrindəndi. Son illərdə heç bir klubda uzun müddət duruş gətirə bilməyib və ayrıldığı hər klubdan qovulduğuna görə kompensasiya alıb. Buna baxmayaraq, onu Türkiyəyə bəh-bəhlə gətiriblər, “Fənərbaxça”nı ona tapşırıblar. Nəticələri ötən il yerli İsmayıl Kartalın çalışdırdığı “sarı bülbüllər”dən heç də yaxşı olmasa da, Jozenin Türkiyədəki hörməti bundan zərər görmür. Klub rəhbərliyi hər imkandaca Mourinyoya dəstəyini nümayiş etdirir. O da bu nəvazişdən xoşhal olur, getdikcə ərköyünləşir.
Mourinyo “Qalatasaray”a uduzduqları oyundan sonra mətbuat konfransına qatılmamışdı. Bəhanəsi də o olmuşdu ki, Okan Burukun sorğu-sualı uzun çəkdi, mən çox gözlətdilər. “Mançester Yunayted”lə Avropa Liqasının oyunundan əvvəl isə həmkarlarımız ondan meydana hansı taktika ilə çıxacağını soruşmuşdular. Cavabında Joze türk jurnalistləri ələ salmaqdan utanmamışdı. Sitat: “Bu ölkədə futbol uzmanı çoxdu, onlardan soruşub, qərarımı verəcəyəm”. “Traboznspor”la səfər oyunundan sonra yaşananlar isə Türkiyənin futbol ictimaiyyətini çox hiddətləndirdi. Portuqaliyalı mütəxəssisin “Türkiyə çempionatını Avropada heç kim izləmir. Bilsəydim, bura gəlməzdim, məni başa salan olmayıb. Londonda təkcə mənim oğlum bugünkü oyuna baxıb. “İnstaqram” səhifəmdə epizodları qoyacam, azı 5 milyon nəfər buna baxacaq” deməsi Türkiyə futbolunu, eləcə də nəhəng İstanbul şəhərini təhqir etmək cəhdi idi. 
Onun bu cür açıqlamalarından sonra yadıma almaniyalı Berti Foqts düşdü. Bir vaxtlar o da “Azərbaycanda futbolçular “butsı”nın nə olduğunu bilmirdi, mən göstərdim. Burdakılar əsasən güləş və şahmatla maraqlanır, futbolu sevmirlər” deyirdi. AFFA onunla müqaviləni uzatmaq istəməyəndə isə “burda gördüklərimi Almaniyada danışacam, hər kəs üçün maraqlı olacaq” deməklə AFFA-nın maxinasiyalarına işarə vurur, Rövnəq Abdullayevlə Elxan Məmmədovu şantaj edirdi. Onlar da qorxuya düşür, tez-tələsik qoca Foqtsun müqavilə müddətini uzadırdılar. Heç təsadüfi deyil ki, Foqts Azərbaycandan ayrılandan sonra heç kim ona ehtiyac duymadı, alman işsiz qaldı.
Amma bizimkilər Foqtsu əzizləyir, əllərinin üstündə gəzdirir, onun istehza dolu açıqlamalarına dözürdülər. Eyni proses indi Türkiyədə yaşanır. Biz Foqtsun nazına dözürdük, türklər də Mourinyonu əzizləyirlər. Nə deyək, Allah səbr verməsin!
AMAL