Oranqutanların siestası var..?

...Maks Plank adına Heyvan Davranışı İnstitutunun və Konstanz Universitetinin alimləri ilk dəfə olaraq vəhşi oranqutanların yuxu pozğunluğu ilə necə mübarizə apardıqlarını ətraflı şəkildə araşdırıblar.

SİA-nın məlumatına görə, Hi-Tech yazır ki, tədqiqatın nəticələri oranqutanlarda və insanlarda, o cümlədən gündüz “siestalar”da yuxunun bərpası strategiyalarında təəccüblü oxşarlıq nümayiş etdirdi.

Primatoloqlar 14 il ərzində Sumatradakı Suaq Balimbing Monitorinq Stansiyasında 53 yetkin oranqutanın davranışını izləyib, həyatlarının 455 gününü və gecəsini qeyd ediblər. Orangutanlar, insanlar kimi, "çarpayılarda" yatırlar - ağacların çətirlərində hündür yuvalar qururlar, təxminən on dəqiqə vaxt sərf edərək, yarpaq döşəyi ilə əyilmiş və toxunmuş budaqlardan ibarət sabit platforma yaradırlar.

Vəhşi oranqutanların necə yatdığını müşahidə etmək elm adamlarından müəyyən ixtiraçılıq tələb edirdi.

Yerdən onlar yuvalardakı heyvanları görə bilmirdilər, lakin onlar xarakterik səsləri eşidirdilər - oranqutanlar gecələmək üçün yerləşdikdə budaqların xışıltısı və titrəməsi...

Daha sonra alimlərin "yuxu mərhələsi" adlandırdıqları və yuxunun göstəricisi kimi istifadə etdikləri sakit mərhələ gəldi. Orta hesabla bu mərhələ təxminən 13 saat davam etdi. Tədqiqat gecə yuxusunun miqdarını azaldan bir neçə amil aşkar etdi: yuva qurarkən digər oranqutanların olması, gecənin aşağı temperaturu və bir gecə əvvəl uzun səyahətlər. ...Bu, bir az daha rəfiqələri olanda gec yatmağa bənzəyir və ya otaq yoldaşı səhərlər o qədər yüksək səslə xoruldayır ki, onlar həmişəkindən tez oyanırlar..?

Gündüz yuxusunun təhlili aydın bir kompensasiya effekti göstərdi: oranqutanlar əvvəlki gecə daha az yatdıqları günlərdə daha çox yatdılar.

Gecə yuxusunun itirdiyi hər saat üçün onlar beş-on dəqiqə gündüz istirahətini əlavə etdilər. Suak oranqutanları gündüz yuxusu üçün gecə yuvalarından daha sadə və daha tez tikilən xüsusi yuvalar qururlar.

Onların qurulması iki dəqiqədən az vaxt aparır, lakin yenə də istirahət üçün sabit və təhlükəsiz yer təmin edir. Oranqutanlar vaxtın təxminən 41 faizi gün ərzində ən azı bir dəfə yatırdılar, gündüz yuxusunun orta müddəti 76 dəqiqədir.

Alimlər müşahidələri oranqutanların idrak qabiliyyətləri ilə əlaqələndirirlər. Suak populyasiyası alət istifadəsi və mədəni mürəkkəbliyi, yuxu itkisini kompensasiya etmək üçün möhkəm mexanizmlər tələb edə bilən xüsusiyyətləri ilə tanınır.

SİA-nın əlavəsi: Siesta yuxu da daxil olmaqla nahar fasilələri üçün ayrılmış vaxtdır.

Əli Babayev