Ötən il silah istehsalçıları 679 milyard qazanıb Siyahıda Türkiyə şirkətləri də var (SİYAHI)

Qəzza və Ukrayna müharibələri, həmçinin artan geosiyasi gərginliklər fonunda dünyanın ən böyük silah istehsalçılarının gəlirləri 2024-cü ildə rekord həddə çatıb.

Bu barədə "Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutu" (SIPRI) məlumat yayıb.

Hesabata görə, dünyanın ən böyük 100 silah istehsalçısının silah və hərbi xidmət satışlarından əldə etdiyi gəlir 2024-cü ildə 679 milyard dollara çatıb ki, bu da ötən illə müqayisədə 5.9 faiz artım deməkdir.

Qlobal artımın böyük hissəsi Avropa və ABŞ şirkətlərinin hesabına baş verib.

ABŞ-də "Lockheed Martin", "Northrop Grumman" və "General Dynamics" siyahıya başçılıq edib. Bu da ABŞ şirkətlərinin ümumi gəlirini 3.8 faiz artıraraq 334 milyard dollara çatdırıb.

Bununla yanaşı, SIPRI xəbərdarlıq edir ki, ABŞ-nin bir sıra əsas layihələrində gecikmələr və büdcə aşımı davam edir. Bunlara "F-35" qırıcıları, "Columbia" və "Virginia" sinifli sualtı qayıqlar, eləcə də "Sentinel" qitələrarası ballistik raket proqramı daxildir.

İş adamı Elon Maskın "SpaceX" şirkəti isə ilk dəfə olaraq siyahıya daxil olub və hərbi gəlirlərini iki dəfədən çox artıraraq 1.8 milyard dollara çatdırıb.

Avropada isə 26 şirkət (Rusiya istisna olmaqla) siyahıya düşüb və onların 23-ü illik gəlirlərini artırıb. Ümumi gəlir 13 faiz artaraq 151 milyard dollara yüksəlib.

Çexiyanın "Czechoslovak Group" şirkəti Ukrayna üçün artilleriya mərmilərinin istehsalını artırdığı üçün rekord 193 faiz artımla 3.6 milyard dollara yüksələrək ən böyük artımı göstərən şirkət olub.

Ukraynanın öz müdafiə sənayesi də artım nümayiş etdirib - "Ukrainian Defense Industry" şirkəti gəlirlərini 41 faiz artıraraq 3 milyard dollara çatdırıb.

Siyahıya yalnız iki Rusiya şirkəti daxil olub – "Rostec" və "United Shipbuilding Corporation. Buna baxmayaraq, onların ümumi hərbi gəlirləri 23 faiz artaraq 31.2 milyard dollara çatıb. Bu artım Ukrayna müharibəsi fonunda tətbiq edilən Qərb sanksiyalarına rəğmən əldə olunub.

Bunun əksinə olaraq, Asiya və Okeaniya regionunda silah gəlirləri 1.2 faiz azalaraq 130 milyard dollar təşkil edib.

Əsas səbəb isə Çin şirkətlərindəki 10 faizlik ümumi azalma olub.

Çinin ən böyük quru hərbi texnikası istehsalçısı olan "NORINCO" şirkətinin gəlirləri 31 faiz aşağı düşüb. SIPRI bunu Çin müdafiə sistemindəki korrupsiya qalmaqalları ilə əlaqələndirir. Bir çox tenderlərin ləğvi və ya təxirə salınması ölkənin hərbi modernizasiya prosesini ləngidib.

Bununla belə, Yaponiya və Cənubi Koreya əhəmiyyətli artım nümayiş etdirib:

- Yaponiya +40% (ümumi 13.3 mlrd dollar);

- Cənubi Koreya +31% (ümumi 14.1 mlrd dollar).

SIPRI-nin məlumatına görə, 2024-cü ildə ilk dəfə Yaxın Şərqdən 9 şirkət top-100 siyahısına düşüb və ümumi 31 milyard dollar gəlir əldə edib. Bu, region üzrə 14 faiz artım deməkdir. İsrailin müdafiə sənayesi Qəzzaya qarşı davam edən müharibə fonunda kəskin gəlir artımı göstərib. 

İsrail şirkətlərinin gəlirləri belə olub:

- "Elbit Systems" – 6.28 mlrd dollar;

- "Israel Aerospace Industries" – 5.19 mlrd dollar;

- "Rafael Advanced Defense Systems" – 4.7 mlrd dollar.

SIPRI bildirir ki, İsrail pilotsuz uçuş aparatlarına və anti-drone sistemlərinə dünya üzrə maraq kəskin artıb.

"Rafael" şirkətinin artımı isə İranın 2024-cü ilin aprel və oktyabr aylarında İsrailə qarşı həyata keçirdiyi genişmiqyaslı raket və PUA hücumları fonunda hava hücumundan müdafiə sistemlərinə yüksək tələbatla bağlı olub.

Türkiyədən isə 5 şirkət siyahıya düşüb və onların ümumi gəliri 10.1 milyard dollar olub (11 faiz artım).

Dron istehsalçısı "Baykar" gəlirlərinin 95 faizini ixracdan əldə edib.

Siyahıya həmçinin aşağıdakı ölkələrin şirkətləri düşüb:

- Böyük Britaniya;

- Fransa;

- Almaniya;

- İtaliya;

- Hindistan;

- Tayvan;

- Norveç;

- Kanada;

- İspaniya;

- Polşa;

- İndoneziya.

"AzPolitika.info"