Övladını fahişəliyə cəlb edən ananı hansı cəza gözləyir? Hüquqşünas açıqladı

Xəbər verdiyimiz kimi, Yardımlıda azyaşlıya qarşı cinsi zorakılıq və fahişəliyə cəlb edilmə faktı qeydə alınıb.

Bu barədə Azərbaycan Uşaqları Birliyinin sədri Kəmalə Ağazadə məlumat yayıb. O bildirib ki, Yardımlı rayonunda 8-ci sinif şagirdinə qarşı cinsi zorakılıq və fahişəliyə cəlb edilmə ilə bağlı Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları tərəfindən 4 nəfər həbs edilib:

“Ana həbs olunub, ata yoxdur, bildiyim qədər ilə ögey ata da saxlanılanlar arasındadır. Kim nə edibsə, cəzasını alacaq”.Həmçinin azyaşlının anasına CM-nin 171-ci maddəsi (Yetkinlik yaşına çatmayanları fahişəliyə, pornoqrafiya tamaşalarında iştirak etməyə və ya digər əxlaqsız əməllərə cəlb etmə) ilə cinayət işi açılıb. Digər şübhəli şəxslərlə bağlı da istintaq işi aparılır:

"Azyaşlı reabilitasiyaya cəlb ediləcək, sığınacağa yerləşdiriləcək".Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Lənkəran Regional Qrupundan faktı təsdiqləyiblər.Qeyd olunub ki, faktla başlanılan cinayət işi üzrə istintaq hərəkətləri davam etdirilir. Hadisənin təfərrüatları açıqlanmayıb. Maraqlıdır, bu maddəyə əsasən (CM-nin 171-ci maddəsi) valideynləri nə qədər cəza gözləyir? Məhz təqsirləndirilən şəxsin zərərçəkənin anası olması cinayətə görə verilən cəzanın ağırlığına hər hansı bir şəkildə təsir edir? Qanunvericilikdə "yaxın qohumluq əlaqəsi" cinayətin ağırlaşdırıcı halı kimi qiymətləndirilirmi?

Qeyd edək ki, Türkiyə qanunvericiliyində qohum qətllərində cəzanın ağırlaşdırılması halları var. Məsələ ilə bağlı tanınmış hüquqşünas, Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Roman Qaraşov “Cebheinfo.az”a  açıqlamasında bildirib ki, uşaqların fahişəliyə və ya əxlaqsız əməllərə cəlb edilməsi həm hüquqi, həm də etik baxımdan ən ağır cinayətlər sırasındadır:

“Bu kimi halları yalnız qanunvericilik çərçivəsində deyil, beynəlxalq hüquq prinsipləri və standartları əsasında qiymətləndirmək vacibdir. Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 171-ci maddəsində yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərin fahişəliyə və ya əxlaqsız əməllərə cəlb olunması ilə bağlı konkret hüquqi məsuliyyətlər müəyyən olunub.

Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 171-ci maddəsində əsasən, bu əməlləri törədən şəxsləri üç ilədək müəyyən vəzifə tutma və ya fəaliyyətlə məşğul olmaq hüququndan məhrum edilməklə, üç ildən altı ilədək azadlıqdan məhrumetmə ilə cəzalandırılmasını nəzərdə tutur.

171.2. Eyni əməllər:

171.2.1. zor tətbiq etməklə və ya zor tətbiq etmə hədəsi ilə və ya digər məcburetmə vasitələri ilə törədildikdə; 
171.2.2. mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə; 
171.2.3. yetkinlik yaşına çatmayanın valideynləri və ya üzərinə qanunla yetkinlik yaşına çatmayanı tərbiyə etmək vəzifəsi qoyulmuş digər şəxslər və ya yetkinlik yaşına çatmayanlara nəzarəti həyata keçirmək vəzifəsini daşıyan təhsil, tərbiyə, tibbi və ya digər müəssisənin müəllimi və ya digər işçisi tərəfindən törədildikdə; 
171.2.4. on altı yaşına çatmayan şəxs barəsində törədildikdə üç ilədək müddətə müəyyən vəzifə tutma və ya müəyyən fəaliyyətlə məşğul olma hüququndan məhrum edilməklə dörd ildən səkkiz ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır”.

O bildirib ki, bu cinayətin valideyn tərəfindən törədilməsi halları xüsusilə ağırlaşdırıcı hal kimi qiymətləndirilməlidir:

“Bu cür əməllərin valideyn tərəfindən törədilməsi halı, Məcəllənin 171.2.3-cü bəndinə əsasən, ağırlaşdırıcı hal kimi qiymətləndirilir. Bu, təkcə cinayət hüququ baxımından deyil, həm də ailə hüququ və uşaq hüquqlarının müdafiəsi kontekstində mühüm əhəmiyyət daşıyır.Uşaqların fahişəliyə cəlb edilməsi, xüsusilə də bu cinayətin valideyn tərəfindən törədilməsi halları, cəmiyyətdə dərin mənəvi travmalar yaradır və hüquqi baxımdan ən yüksək ictimai təhlükəlilik daşıyan əməllərdən sayılır.Hesab edirəm ki, həm hüquqi mexanizmlər, həm də cəmiyyətin bu məsələyə münasibəti sıfır tolerantlıq prinsipi əsasında qurulmalı və bu cinayətin ört-basdır edilməsi, cəzasızlıq mühiti yaratmaq mümkün olmamalıdır”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, dünyada uşaqların istismarı ilə bağlı məsələlərə qarşı sərt qaydalar mövcuddur:

“BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyası (1989), 34-cü maddəyə əsasən, dövlətlər uşaqları cinsi istismardan qorumaqla bağlı öhdəlik daşıyır. Avropa Şurasının Lanzarote Konvensiyası, uşaqlara qarşı seksual zorakılığın qarşısını almaq üçün konkret mexanizmləri ehtiva edir.Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin presedent hüququ isə uşağın fiziki və psixoloji rifahına təhlükə olan hallarda dövlətlərin effektiv müdaxilə etməsini tələb edir”.Onun sözlərinə görə, Türkiyə Cinayət Məcəlləsində bu tip əməllərə görə daha geniş spektrli ağırlaşdırıcı hallar nəzərdə tutulur:

“Türkiyə təcrübəsi ilə müqayisədə, orada valideynin və ya yaxın qohumun belə bir cinayəti törətməsi, cinayətin təkrarlanması və ya ya təşkil olunmuş formada baş verməsi, uşağın fiziki və ya zehni sağlamlığına xələl yetirməsi hallarında 20 ilə qədər və ya ömürlük həbslə nəticələnən cəzalar tətbiq olunur. 

Bu baxımdan, Azərbaycanın Cinayət Məcəlləsində də bu halların ağırlaşdırıcı cinayət tərkibi kimi ayrıca nəzərdə tutulması müsbət tendensiyadır. Lakin təcrübədə tətbiqi zamanı hüquq-mühafizə orqanlarının bu fərqi düzgün müəyyən etməsi və səmərəli müdafiə mexanizmlərinin işləməsi vacibdir”.

Əfsanə Rəcəb
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Övlad ana zorakılıq cəza