Övladlarımızı prenses kimi böyüdək, yoxsa vurub tutan?

Kubra Məhərrəmova yazır...

İki gün əvvəl Gəncədə iki yeniyetmə arasında 10 manat borcun üstündə mübahisə baş verib və biri digərini soyuq silahla qətlə yetirib. Deyilənə görə dost olublar və ölən şəxsin 15 yaşı olub.

Kişi kimi gediblər söhbətə, mübahisə düşüb, axırı da belə.

Üç gün əvvəl isə Bakı şəhərində oğlum və onun dostuna xarici dildə danışdıqları üçün tanımadığı adam hücum çəkib, nalayiq ifadələrdə uşaqları təhqir edib. Nə yaxşı ki, uşaqlar hisslərə qapılmayıb və zorakılığa cavab verməyiblər. Polisə müraciət etdik, ərizə yazdıq.

İki günə adamı tapıb bölməyə gətirdilər. Operativ və çevik reaksiya vətəndaşda, ələlxüsus yeniyetmələrdə təhlükəsizlik hissini aşılamaqla yanaşı, baş verən hadisələrə məhz qanunla reaksiya verməyi öyrədir. Bu dövlətin verdiyi tərbiyədir, əxlaqdır.

Hadisə ilə bağlı sosial şəbəkə hesabımda paylaşım edəndən sonra fərqli reaksiyalar aldım. Yazırlar ki, uşaqlar əslində hücum edən şəxslərə elə onun kimi zorakılıqla cavab verməli, o adamı döyməli, söyməli, lazım gələrsə, qanına qəltan etməli idilər. Çünki oğlan uşağı polisə və anasına şikayət etməz.

Bu fikri bir nəfər desəydi, düşünərdim ki, əqli geriliyi var. Amma bu kimi fikirlər kütləvi şəkil aldıqca bunun çox təhlükəli siqnal olduğuna vardım.

Qayıdıram Gəncədə baş verən qətl hadisəsinə. 15 yaşlı yeniyetmənin cibində niyə bıçaq olmalıdır və o bıçaq adət-ənənəsini ona kim öyrədib?

Əlbəttə ki, mühit, ətrafı.

Əfsus ki həmin hadisənin iştirakçılarından biri artıq həyatda yoxdur. Çünki siz demiş, onlar kişi kimi "söhbətə gediblər" və ən əsası odur ki, "prenses" olmayıblar. Hə, nə olsun ki, biri ölüb, o biri isə həbsə gedəcək!

Cəmiyyət zorakılığa qarşı çıxmaq əvəzinə, gəncləri zorakılığa meyilləndirir, onları kriminal avtoritet olmağa təşviq edir. "Adam kişi olar, bas döy", "polisə şikayət edən kişi deyil" və bənzər ifadələr son dövrlərdə daha çox səslənməyə başlayıb. Təəssüf ki, bu şüarlar əsasən yaşlı nəsil "əmi-dayı"lar tərəfindən irəli sürülür. Maraqlıdır, həmin "əmi-dayılar" özləri belə bir vəziyyətdə necə reaksiya verərdilər?

Siz deyən kimi olsa necə olacaqdı? Uşaqlar onlara hücum edən adamı tutub döydülər, o da bunların üstünə bıçaq çıxartdı. Görəsən, monitor arxasında, ya da çayxanada "ağıl verən" əmilər gəlib kömək edəcəklərmi uşaqlara? Təbii ki, yox.

Düşünürəm ki, bu kimi kriminal yanaşmanı təşviq edən şəxslər qanun qarşısında cavab verməli, gənclərə qarşı apardıqları yanlış mülahizələrə görə məsuliyyətə cəlb olunmalıdırlar.

Öz növbəmdə bir daha gənclərə və valideynlərə səslənirəm, bu dövlətin qanunu var, hüquq-mühafizə orqanları var. Bizim ədalət anlayışımız fərqli ola bilər. Kimsə bunu bir şillə ilə, kimsə burnundan qan gələnə kimi döyməklə, bıçaqlamaqla anlaya bilər.

Bəlkə kimsə öz övladını kriminal avtoritet kimi görür, mən görmürəm. Mən dövlətin qanunlarına riayət edən vətəndaş böyüdür və ona qanunun məsuliyyətini anlamağa, dərk etməyə çağırıram. Həmçinin, ağlı başında olan hər kəsi.

Sutkanın istənilən saatında küçəyə çıxıb ailəmiz və dostlarımızla rahatlıqla gəzib əylənə biliriksə, bu, dövlətin yaratdığı təhlükəsizlik mühitinin nəticəsidir. Bəs bu zaman niyə biz özümüzdən kriminal avtoritet çıxarıb kimisə döyməli, öldürməliyik?

Bizim əxlaqımız, sosial mühitimiz, təlim-tərbiyə üsullarımız gənclərin gələcəyini müəyyən edir. Əgər biz normal cəmiyyət istəyiriksə, bunun üçün addımlar atmalıyıq. Yox, əgər Cənubi Amerika ölkələri kimi yaşamaq istəyiriksə, o zaman bıçaqdan keçib, hərəmiz bir maçete gəzdirək üstümüzdə.