Paşinyan üçün çətin sınaq: Sülh müqaviləsini imzalama fürsəti daralır

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanı qınamaq olmaz, bu günlərdə hər tərəfdən divarlar üstünə gəlir.

Son bələdiyyə seçkilərinin nəticələrinə əsasən, vətəndaşların onun siyasətindən narazı olduğuna dair əlamətlər var. Diplomatik cəbhədə isə Azərbaycan tərəfindən son bir neçə həftə ərzində səslənən müharibə ritorikasının sabit, gurultulu, zil səsi fonunda ölkənin ərazi bütövlüyü ilə bağlı narahatlıqlar artır.
Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Eurasia.net” yazıb.
Təhlildə qeyd olunur:
Martın 30-da Ermənistanın iki bələdiyyəsində yerli şuralara seçkilər keçirilib və bu, cəmiyyəti yenidən qurmaq üçün Paşinyanın açıqladığı “Real Ermənistan” proqramının elanı vaxtından bəri onun fəaliyyəti, eləcə də Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesi ilə bağlı ilk rəyin göstəricisidir. Nəticələr baş nazir üçün yaxşı heç nə vəd etmir.
Paytaxt İrəvanın yaxınlığındakı Parakarda Paşinyanın “Vətəndaş nüqaviləsi” partiyası müxalifət koalisiyası qarşısında məğlub oldu, həm də demək olar ki, ikinin birə nisbəti ilə. Ermənistanın ikinci ən böyük şəhəri olan Gümrüdə “Vətəndaş nüqaviləsi”si 36 faizi səs toplayıb, səsvermə bülletenində istənilən partiyadan daha çox, lakin bir sıra müxalifət partiyaları şəhər şurasında çoxluq yaratmaq üçün güclərini birləşdirsələr, hakimiyyət partiyası rəhbərlikdən kənarda qala bilər.
Nəticələr onu göstərir ki, Paşinyanın qarşısında “Real Ermənistan” proqramının və Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsini xalqın bəyənməsi kimi çətin vəzifələr durur.
Paşinyanın “Real Ermənistan” gündəliyi fərdi təşəbbüs və sahibkarlığı inkişaf etdirməklə, Ermənistanın iqtisadi nizamını əsaslı şəkildə dəyişməyə çalışır. O, həmçinin, erməniləri keçmişdən ayıran xətti çəkən düşüncə və gələcəyə yönəlmiş yeni geosiyasi dünyagörüşü qəbul etməyə çağırır.
Proqramın təcəssüm etdirdiyi ideallar xalq referendumunda qəbul ediləcək yeni konstitusiyada təsbit olunmalıdır. Bunu Paşinyan bəyan edib. O, Ermənistanda 2026-cı ildə keçiriləcək növbəti parlament seçkilərinə qədər layihəni hazırlamaq istəyir.
Səsvermə qutusunun ilkin göstəricilərinə əsasən, “Real Ermənistan” xalq plebisitində məğlubiyyətə düçar olmaqla, əsl problemlə üzləşib və Paşinyanın yenidən seçilmək şansları ilğım kimi görünür.
Paşinyan həm də görür ki, Azərbaycan mətninin müzakirəsi yekunlaşan sülh paktını imzalamağa çalışarkən, manevr etmək imkanı azdır. Bakı sənədi imzalamaq üçün bir sıra ilkin şərtlər, o cümlədən Azərbaycanın Qarabağ ərazisi üzərində suverenliyinin birmənalı şəkildə tanınması naminə Ermənistan konstitusiyasına dəyişiklik edilməsi tələbini qoyub. Yerli seçkilərin son nəticələri onu göstərir ki, hazırda Paşinyanın Bakının tələb etdiyi düzəlişin qəbuluna xalqı sövq etmək cəhdi siyasi intihar olacaq.
Öz növbəsində, Azərbaycan elə davranır ki, sanki imzalanmağa hazır sülh müqaviləsi yoxdur. Azərbaycan rəsmiləri, deyəsən, hərbi əməliyyatları təzələməyə can atırlar. Son iki həftə ərzində Bakı İrəvana qarşı demək olar ki, hər gün ittihamlar səsləndirir: Ermənistan silahlı qüvvələri sərhədyanı rayonlarda silahlı təxribatlar törədir.
Ermənistan hökumət rəsmiləri bütün ittihamları qətiyyətlə rədd edir və hətta azərbaycanlıların sərhədə yaxın erməni kəndlərini atəşə tutması ilə bağlı əyani sübutlar təqdim edirlər.
Azərbaycanın yüksək səviyyəli dövlət məmurları və dövlətə bağlı media qurumları artıq ritorik hücuma keçiblər. Prezident İlham Əliyev martın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən təxminən otuz ilə yaxındır işğal altında olan Ağdamın bir kəndində etdiyi çıxışda Ermənistanı dönə-dönə “mənfur düşmən” kimi qələmə verib, erməni qüvvələrini “talançılar” və “misli görünməmiş vəhşilik” edən “oğrular” adlandırıb.
Daha dəhşətlisi odur ki, Azərbaycan mətbuatı Bakının iki dövlət arasında mövcud sərhədi müəyyən edilmiş hesab etmir, buna açıq eyhamlar vururlar. Son zamanlar müxtəlif media şərhlərində “şərti sərhəd” ifadəsi yer alıb. İfadənin mənası ondan xəbər verir ki, sərhədi hər iki tərəf qəbul etsə belə, real deyil.
“Şərti sərhəd” ifadəsinin mətbuatda dəfələrlə işlədilməsi, xüsusən Əliyevin Sünik vilayətindəki Ermənistan ərazilərinin bir hissəsinin “tarixi Azərbaycan torpaqları” adlandırması fonunda rəsmi Bakının “Qərbi Zəngəzur” kimi göstərdiyi əraziləri geri almaq üçün güc tətbiqinə əl atacağı ilə bağlı qorxular yaranır.
Regional analitiklər Cənubi Qafqazda davamlı sülh üçün imkan pəncərəsinin bağlanmasından narahatdırlar.
"Cənubi Qafqazda sülhün tərəfdarı olanlar hərəkətə keçmək istəyirlərsə, indi əsl vaxtıdır. Əsas elementlər yerindədir. Əgər Bakı və İrəvan çox gözləsələr, indiyə qədər nizamlanma üçün əldə etdikləri ən yaxşı imkanlardan birini itirsələr, bu, bütün region üçün ağır nəticələrə səbəb olacaq", - deyə “Brüssel Qrupu”nun Qafqaz üzrə eksperti Olesya Vartanyan yazıb.

Y. QACAR