Pasxanın maraqlı adətləri Yumurta, dovşan...

Xristian dünyasının ən əhəmiyyətli dini bayramlarından biri olan Pasxa (və ya Easter) hər il yaz fəslində qeyd olunur. Bu bayramın mənşəyi və simvolikası, həm dini məna daşıyır, həm də tarixi-mədəni qatlara malikdir. Pasxa, İsa Məsihin ölümdən dirilməsini yad etmək üçün qeyd olunur və bir çox xristian cəmiyyətləri üçün müqəddəs bir həftənin — Müqəddəs Həftənin (Holy Week) zirvə nöqtəsidir.

Kimlər qeyd edir?

News24.az xəbər verir ki, Pasxa əsasən xristianlar tərəfindən qeyd olunur. Bu bayram katolik, pravoslav və protestant cəmiyyətlərdə fərqli tarixlərdə baş tuta bilər, çünki Qərb və Şərq kilsələri fərqli təqvimlərə (Qriqorian və Yulian) əsaslanır. Məsələn, katoliklər və protestantlar Pasxanı bir tarixdə, pravoslavlar isə bir qədər fərqli vaxtda qeyd edə bilər. Lakin hamısı üçün əsas mesaj dəyişmir: dirilmə və yeni həyatın başlanğıcı.

Niyə yumurta və dovşan?

Pasxa ilə bağlı simvollar — xüsusilə yumurta və dovşan — bir çox insana qəribə görünə bilər, çünki onların İsa Məsihin dirilməsi ilə birbaşa dini əlaqəsi yoxdur. Ancaq bu simvollar məzmunca dini bayramla uzlaşan qədim adətlərdən qaynaqlanır:

Yumurta — həyatın və doğumun simvoludur. Qədimdən bəri yumurta yeni həyatın başlanğıcı kimi qəbul olunurdu. Xristianlıqda isə yumurtanın qabığı İsa Məsihin qəbri, onun qırılması isə dirilməni simvolizə edir. Buna görə də boyanmış Pasxa yumurtaları bu bayramın ayrılmaz hissəsinə çevrilib.

Pasxa dovşanı (Easter Bunny) isə məhsuldarlığın simvoludur. Dovşanlar çox sürətlə artır və qədim german mifologiyasında yazın gəlişini və məhsuldarlığı təmsil edən tanrıça Eostre ilə əlaqələndirilirdi. Pasxa adının (Easter) da həmin tanrıçanın adından gəldiyi ehtimal olunur. Xristianlıq yayıldıqca bu simvollar da yeni dini bayramlara inteqrasiya olunub.

Bayram necə keçirilir?

Pasxa bayramı zamanı xristianlar kilsələrə gedir, dua edir, ailəvi yeməklər təşkil olunur. Bir çox ölkədə uşaqlar üçün yumurta axtarışı (Easter Egg Hunt) adlanan oyunlar keçirilir. Yumurtalar ya boyanır, ya da içi şokolad və ya kiçik hədiyyələrlə doldurulmuş şəkildə hazırlanır. Bəzi ailələr isə Pasxa süfrəsində xüsusi simvolik yeməklərə yer verirlər, məsələn, quzu əti, çörək, bal və yumurta ilə bəzədilmiş xörəklər.

Azərbaycan və digər müsəlman ölkələrində vəziyyət

Azərbaycanda Pasxa rəsmi dini bayram kimi qeyd olunmasa da, ölkədəki xristian icmaları – əsasən rus pravoslavları, katoliklər və udinlər tərəfindən kiçik miqyasda bayram olaraq keçirilir. Dövlət bu cür dini bayramların qeyd olunmasına qarşı çıxmır və tolerantlıq mühitində xristian icmaların öz dini ənənələrini qorumasına şərait yaradır.

Pasxa bayramı — istər dini, istərsə də mədəni baxımdan — dirilmə, yenilənmə və ümid rəmzi kimi dünyanın müxtəlif guşələrində milyonlarla insan tərəfindən böyük sevinclə qeyd olunur. Bayramın yumurta və dovşanlarla bəzədilməsi isə onun qədim köklərinə və mədəni qatlarına işarədir. Bu, bir daha göstərir ki, dini bayramlar yalnız inancla deyil, tarix, simvolika və insanların bir araya gəlmə ehtiyacı ilə də formalaşır./Yenisabah.az