Pay torpaqları dövlətə qaytarılacaq?

Bölgələrdə əsas problemlərdən biri də əkinəyararlı torpaq sahələrinin müxtəlif səbəblərdən istifadəsiz qalmasıdır.

Bugünlərdə millət vəkili Vasif Qafarov Milli Məclisdə çıxışı zamanı bu məsələyə toxunaraq yeni təkliflə çıxış edib.

O Astara rayonunda 30 ildir istifadəsiz qalan torpaqların dövlətə qaytarılmasını təklif edib.

Deputat qeyd edib ki, 1996-cı ildə həyata keçirilən aqrar islahat zamanı Astara rayonunun Pensər, Siyaku, Kakalos və Suparibağ ərazi inzibati dairələri üzrə 412 hektar ərazi 4954 ailə arasında bölüşdürülüb:

“Hər bir ailəyə 1-5 sot, bəzi hallarda 10 sota qədər torpaq sahəsi düşüb. Ən problemli məsələlərdən biri də odur ki, 1-5 sot torpaq alan ailəyə bu torpaq elə bir şəkildə kəsilib verilib ki, bu torpağı istifadə etmək faktiki olaraq qeyri-mümkündür. 30-50 sm və ya 1 metr enində və 100-150-200 metr uzunluğunda velosiped zolaqları şəklində verilən bu torpaq sahələrindən kəndli faktiki olaraq istifadə edə bilmir. Bu, mümkün də deyil. Bu torpaqların hansısa bir sahibkar tərəfindən satın alınması da mümkün olmayıb. Nəticədə 30 ildir ki, bu torpaqlar istifadəsiz qalıb”. 

V. Qafarov qeyd edib ki, bu torpaqların səmərəli istifadə olunması və əkin dövriyyəsinə qaytarılmasından ötrü onlar dövlət tərəfindən kompensasiya ödənilməklə torpaq sahiblərindən alınaraq dövlət mülkiyyətinə qaytarılsın və sahibkarlara icarəyə verilsin.

Bu addımla 30 ildir istifadəsiz qalan həmin torpaqlar əkin dövriyyəsinə qaytarıla bilər və ölkəyə fayda təmin edilə bilər.

Qeyd edək ki, kəndlilərə torpaq verilsə də, onu əkib becərmək imkanı yoxdu. Yəni subsidiya azlığı, yaxud texnika ilə təminatın olmaması problemlər yaradır.

Belə olan təqdirdə torpaq sahibinə dəstək göstərilməlidir, yoxsa torpaqlar yenidən dövlət mülkiyyətinə qaytarılmalıdır?

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, bu problem əlavə qanun qəbul edilmədən də həll edilə bilər:

“Əgər hansısa sahibkar torpağı istidafadə etmirsə, əmlak olaraq başqa bir sahibkara sata bilər. Burada heç bir problem yoxdur. Yəni istifafə etmirsə, saxlamağın da mənası yoxdur. Hesab edirəm ki, boş torpaqların qalmasının başqa səbəbi var. Sahibkarın dəyişdirilməsi çıxış yolu deyil. Məsələn, Hacıqabulda 50 min hektar sahə var ki, istifadəsizdir. Əkinə yararlı torpaq əkib-becərilmir.

Səbəb isə suyun olmamasıdır ki, orada olan su anbarının 18 metr dərinliyi var. Onun 11 metrinin dibini lil tutub ki, cəmi 7 metr dərinlikdə su tutumu var. Bu da rayonda mövsüm dövründə su qıtlığına səbəb olur. Həmin ərazidə əkilən buğda, arpa və  digər bitkilər erkən yayda susuzluqdan yanaraq məhv olur.

Ona görə də həmin ərazi becərilmir. Yəni Azərbaycanda əkin dövriyyəsindən çıxarılmış torpaqların problemi mülkiyyətçi, sahibkar problemi deyil. Sahibkar dəli deyil ki, əmlakını boş saxlasın.  Özü becərər, yaxud icarəyə verər, sata bilər. Hesab edirəm ki, istifadəsiz qalan əkinə yararlı torpaqların müxtəlif formada  problemi var və onu aradan qaldırmaq lazımdır”.

Onun sözlərinə görə, sadəcə bunu bəhanə edib əmlak sahibindən əmlakı geri almaq düzgün variant deyil:

“Harada su problemi varsa, burada su təminatı olmalıdır. Həmin torpaqlar dövlətə qaytarıldıqdan sonra onu kim suvaracaq? Əgər orada su təminatı yaradılacaqsa, bəri başdan yaratmaq lazımdır. Əgər həmin torpaqların dövlət mülkiyyətinə verilməsi ilə bağlı qanun qəbul edilsə, bir sıra insanları şərləyib torpağını əlindən alacaqlar.

Məsələn, vətəndaşa tələb qoyacaqlar ki,  “filan qədər məhsul götürməlisən, götürməmisən, səmərəsiz əkindir”. Hesab edirəm ki, bu çox zərərli və təhlükəli qanun ola bilər. Dövlət mülkiyyətində olan torpaqlar guya səmərəli istifadə edilir?  Dövlət Fondu torpaqlarında 100-dən çox aqroparklar var. Həmin aqroparklar niyə səmərəli işləmir?

Hələ 10 il bundan əvvəl aqroparklar yaradılanda deyirdilər ki, 5 ildən sonra Azərbaycan taxıl idxalını dayandıracaq.  Hələ də həmin səviyyədə taxıl idxal edirik. Əksinə, bu gün həmin aqroparkları özəlləşdirmək lazımdır ki, mexanizmlər yaransın.

Azərbaycan təcrübəsində təsdiqlənir ki, dövlət mülkiyyəti özünü doğrultmur. Elə bir şirkət, iqtisadi subyekt varmı ki, özünü maliyyələşdirir? Hamısı dövlət büdcəsinin üzərində “oturub”. Ümumiyyətlə, istifadə edilməyən torpaqların dövlət mülkiyyətinə verilməsi  ilə bağlı bir qanun qəbul edilməsi doğru olmaz”.

Nigar Abdullayeva
“Cebheinfo.az”
 

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin