Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Paytaxtın “Azadlıq” meydanından başlanan nicat yolu

Paytaxtın “Azadlıq” meydanından başlanan nicat yolu

Icma.az, Xalq qazeti saytına istinadən bildirir.

Azərbaycanın həqiqi dövlət müstəqilliyinin bünövrəsi Naxçıvanda qoyulub

Bakı, 17 noyabr 1989-cu il, saat 11-12 radələri. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (hazırda Bakı Dövlət Universiteti) əsas binasının qarşısı. Ölkənin ən böyük ali məktəbinin tələbələri Ermənistan rəhbərliyinin Qarabağa iddiasına, hayların tarixi Topxana meşəsində ekoterroruna qarşı etiraz yürüşünə çıxırlar.

Yürüşün son ünvanı sovet Azərbaycanın paytaxtının baş meydanıdır. İzdiham hərəkətə gəlir və yolda ona Azərbaycan Politexnik İnstututunun (hazırda Azərbaycan Texniki Universiteti), daha sonra Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun (hazırda Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) tələbələri də qoşulurlar. Bakı şəhərinin rəhbərliyi Kommunist (indiki İstiqlaliyyət) küçəsində yürüşün qarşısını kəsməyə çalışır, amma paytaxt sakinlərinin də qoşulduğu və sayı kəskin çoxalmış etiraz aksiyasının iştirakçıları baş meydana doğru yollarına davam edirlər...

Yürüdüyümüz son ünvan bir gün sonra üçrəngli istiqlal bayrağımızın dalğalanacağı “Azadlıq” meydanına çevriləcək. 37 ildən sonra milli azadlıq mücadiləsinin canlı şahidi və iştirakçısı olaraq, o zaman baş verənlərə qısa nəzər salaq.

SSRİ-nin rəhbəri Mixail Qorbaçovun iqtisadi məsələlər üzrə baş məsləhətçisi Abel Aqanbekyanın 1988-ci ilin noyabrında Fransanın “Humanite” qəzetinə müsahibəsində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini Ermənistana birləşdirmək təklifini səsləndirməsinə, hayların Şuşa ətrafında Topxana meşəsində ekoloji soyqırımı törətməsinə qədər Alma-Atıda, Tbilisidə milli zəmində etiraz aksiyaları keçirilmişdi. Silah gücünə yatırılmış hər iki hadisənin aparıcı qüvvəsi tələbələr olmuşdu. 1989-cu ilin noyabrında Bakıda ilk etiraz yürüşünün təşkilatçıları da tələbələr idi. Topxana hadisələrinin fonunda kütləvi etirazın yeni dalğası – Meydan hərəkatı (1988-ci il 17 noyabr – 5 dekabr) belə yarandı.

Amma Bakı mitinqi kütləviliyinə və rezonansına görə Alma-Atı və Tbilisi hadisələrini kölgədə qoyaraq, daha möhtəşəm və qarşısıalınmaz oldu. Meydanı dolduran yüz minlər tribunada vətənpərvər ziyalıları, çıxışları qəzəb püskürən sadə əmək adamlarını gördülər. 18 gün gecə-gündüz fasiləsiz davam edən mitinqə tanınmış ziyalılarımızla yanaşı, hökumət rəsmiləri də təşrif buyururdular. Onların Moskvadan verilən mitinqin dağıdılması əmrini yerinə yetirməyə nə cəsarətləri, nə də gücləri yetirdi.

1989-cu il dekabrın 5-də gecəyarısı kənardan Bakıya gətirilən xüsusi təyinatlılar “Azadlıq” meydanındakı mitinqçilərə qarşı zor tətbiq etdilər, onlara divan tutdular və meydanı boşaltdılar.

Daha sonra tarixçilər, araşdırmaçılar, politoloqlar SSRİ-nin dağılmasının əsas səbəblərindən biri kimi Ermənistanın kənar qüvvələrin təhriki ilə başlatdığı Qarabağ münaqişəsini göstərəcəklər.

***

XX əsrdə 2 dəfə dövlət müstəqilliyini elan edən ölkəmiz yenidən azadlığına qovuşmaqdan ötrü minlərlə şəhid verdi. Eynilə 70 il əvvəl olduğu kimi. 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan Milli Şurası İstiqlal Bəyannaməsi qəbul edərək tam dövlət hakimiyyətinə malik Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yarandığını bəyan edib. Təəssüf ki, müsəlman Şərqinin və Türk dünyasının ilk cümhuriyyətinin ömrü cəmi 23 ay çəkdi. Sovetlər Birliyinin işğalında yaşadığı 70 illik müddətdə Azərbaycan xalqı özünün azadlıq ideallarını, müstəqillik arzularını daim yaşatdı, XX əsrin sonlarında ikinci dəfə müstəqilliyini əldə etdi: 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikasının Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı qəbul olundu.

Tarixi həqiqət ondan ibarətdir ki, 20 Yanvar faciəsindən sonra Bakıda uzun sürən fövqəladə vəziyyət şəraitində ümumxalq azadlıq hərəkatının mərkəzi paytaxtdan Naxçıvana keçib. Azərbaycanın həqiqi dövlət müstəqilliyinin bünövrəsi Naxçıvanda qoyulub. O zaman Azərbaycan əldə etdiyi deklarativ müstəqilliyi gerçək müstəqilliyə çevirən, onu qoruyub saxlayan, nəhayət, bu idealların təməli üzərində azərbaycançılıq ideologiyasını ucalda bilən bir lider vardı – Heydər Əliyev. 1990-cı ilin Qara Yanvarından sonra Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda açıq və qətiyyətlə mübarizə aparan Ulu öndər 1990-1993-cü illərdə Naxçıvanda yaşayıb siyasi fəaliyyətini davam etdirirdi. Onun rəhbərlik etdiyi Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi xalqımızın suveren hüquqlarının və dövlət müstəqilliyinin bərpa edilməsi uğrunda gedən mübarizənin mərkəzində yer almışdı. Məhz Naxçıvanda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət atributları bərpa olundu, muxtar respublikanın adından “sovet sosialist” sözləri çıxarıldı, 20 Yanvar hadisələrinə siyasi qiymət verildi. SSRİ-nin yenidən bərpasına yönələn məkrli cəhdlər muxtar respublikada qətiyyətlə aradan qaldırıldı, müvafiq qərarların qəbul edilməsi qanunvericilik təşəbbüsü qaydasında Azərbaycan Ali Sovetindən xahiş edildi.

Bütün bunlar Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yolda aparılan siyasi mübarizənin unudulmaz səhifələridir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ötən əsrin 90-cı illərində Naxçıvan Muxtar Respublikasında həyata keçirilən hadisələri dövlət müstəqilliyi üçün mühüm şərt kimi qiymətləndirərək deyib: “1990-cı illərdə Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sessiyasında qəbul edilmiş tarixi qərarlar Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini şərtləndirdi. Məhz o sessiyada Azərbaycanın üçrəngli bayrağı dövlət bayrağı kimi qəbul edildi. O vaxt Azərbaycanda hələ Sovet Azərbaycanının bayrağı dalğalanırdı. O vaxt Sovet İttifaqının dağılması haqqında heç kim düşünmürdü. O ağır, o çətin anlarda bu qətiyyətli qərarlar həm Naxçıvanı qorudu, həm də Azərbaycanın gələcək müstəqilliyini şərtləndirdi”.

Milli azadlıq hərəkatının alovlandırdığı Vətən, Millət, Torpaq, Bayraq təəssübkeşliyinin 30 il sonra Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası ilə bitməsində, böyük Zəfərin əldə olunmasında böyük rolu var.

***

Bizə görə, XX əsrin 80-ci illərinin sonlarına təsadüf edən milli azadlıq hərəkatının üzə çıxardığı ən böyük həqiqət ondan ibarətdir ki, 1918-1920-ci illərdə Şərqdə ilk demokratik respublika qurmuş xalqın azadlıq ruhu ölməyibmiş. Bu xalq işğalın, əsarətin yeni forması ilə heç vaxt barışmayıbmış. Meydana axışan yüz minlərlə insan, sovet siyasi-ideoloji təbliğat maşınının təlqin etdiyi kimi, “başıpozuq kütlə” deyil, tarixi ədalətin bərpasını, deməli, haqqını, azadlığını tələb edən Xalq idi. Meydanda yumruqlarını düyünləyib “Azadlıq!”, “Rədd olsun imperiya!” hayqıran vətənpərvər oğul və qızlarımız milli kimliyinə, soykökünə qayıdışı birlik, həmrəylik, əzm və fədakarlıqla əldə edəcəklərinə inanırdılar.

23 aydan sonra azadlığa təşnə xalqın ümidləri çin oldu. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycanın müstəqilliyinin elan olunması, əslində, meydandan başlayan milli azadlıq hərəkatının təbii və qanunauyğun nəticəsi idi. Amma irəlidə dövlətimizi və xalqımızı ağır sınaqlar gözləyirdi. Azərbaycan xalqı üzləşdiyi bütün sınaqlardan mətanətlə çıxaraq, bugünün azad və müstəqil dövlətinə, sevgisini daim qəlbində yaşatdığı Türk dünyasına qovuşdu.

XXI əsrin ən böyük Zəfərini qazanmış Azərbaycan bu gün türk dövlətləri ailəsinin layiqli, başıuca, üzüağ üzvü olması ilə fəxr edir.

İmran BƏDİRXANLI
XQ

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:83
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 17 Noyabr 2026 09:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see271

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see269

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see260

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see259

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see253

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see249

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see244

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see240

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see226

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see217

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see215

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see205

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see203

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see200

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see199

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see196

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see194

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see188

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri