Pensiya kapitalını vaxtından tez götürmək olar?

Bir çox ölkədə vətəndaşlara pensiya kapitalından yalnız təqaüd dövründə deyil, həm də ipoteka krediti götürmək və ya müxtəlif sosial ehtiyacların qarşılanması üçün istifadə imkanı verilir. Maraqlıdır, Azərbaycanda da bu təcrübənin tətbiqi mümkündür? Pensiya kapitalından vaxtından əvvəl hansı hallarda istifadə etmək olar?

İqtisadçı-hüquqşünas Əkrəm Həsənov Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bəzi ölkələrdə hətta pensiya kapitalını vaxtından əvvəl çıxarmaq da mümkündür. Amma bizdə bu tətbiq edilə bilməz:

“Çünki belə olarsa, Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) büdcəsində vəsait qalmaz. Bugünkü pensiyalar aktiv işləyən insanların ödədiyi məcburi sosial sığorta haqları hesabına verilir. Yəni biz Fondun hesabına keçirdiyimiz vəsaitlə həm öz pensiya kapitalımızı formalaşdırırıq, həm də hazırkı pensiyaçılara ödəniş edilir. Bununla belə, bu vəsait də kifayət etmir və hər il dövlət büdcəsindən əlavə maliyyə ayrılır. Halbuki normalda pensiyalar yalnız sosial sığorta haqları hesabına ödənilməlidir, amma mövcud vəsait çatmır”.

Ekspertin sözlərinə görə, əgər pensiya kapitalının vaxtından əvvəl çıxarılmasına icazə verilsə, vəziyyət daha da ağırlaşar:

“İnsanlar ipoteka, kredit və digər məqsədlərlə Fondan pul götürsələr, DSMF-də ciddi boşluqlar yaranar. Azərbaycanda işsizlik artdığı, maaşların isə eyni templə yüksəlmədiyi halda pensiyaların ildən-ilə artırılması əlavə yük yaradır. Bu səbəbdən pensiya təminatını saxlamaq çətinləşir. Gələcəkdə də vəziyyət dəyişməyəcək. Çünki ölkədə əhali sayı azalmağa doğru gedir, aktiv işləyən gənclərin sayı azalacaq. Bu isə pensiya fondunun daha ciddi problemlərlə üzləşməsinə səbəb ola bilər. Deməli, bu mexanizmin Azərbaycanda tətbiqi mümkün deyil”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az