Politico: ABŞ üçün Avropa dərsi...

ABŞ prezidenti Donald Trampın Avropa Birliyini zəiflətmək və ya hətta məhv etmək çağırışları ekspertləri həyəcanlandırır. Onlar qeyd edirlər ki, AB olmadan Avropa çiçəklənən "suveren" dövlətlərin qitəsinə çevrilməyəcək. Əksinə, tarixi ziddiyyətlər yenidən alovlana bilər və bu da Yuqoslaviyanın parçalanmasından sonra Qərbi Balkanlardakı vəziyyəti xatırladan münaqişələrə səbəb ola bilər.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Politico yazır.

Ayrı-ayrı liderlərin revizionist ambisiyaları xüsusilə narahatedicidir.

Məsələn, Macarıstanın Baş naziri Viktor Orban uzun müddətdir ki, qonşu Rumıniya, Ukrayna və Serbiya ilə münasibətləri gərginləşdirə biləcək "Böyük Macarıstan"ın bərpası ilə hədəfləyir.

Hərbi cinayətkar Slobodan Miloşeviçə hörmət edən Serbiya prezidenti Aleksandr Vuçiç də milli ambisiyaların maraqları naminə hərəkət edə bilər.

AB vahid qaydalar, hərəkət azadlığı və azlıqların hüquqlarının qorunmasını təmin etməklə bu cür münaqişələrin qarşısını almağa kömək edir.

Ekspertlər hər kəsə xatırladır ki, Avropa inteqrasiyası bürokratik bir şıltaqlıq deyil, mədəni və siyasi birliyi müxtəlifliklə balanslaşdırmaq kimi minilliklər boyu davam edən bir ənənənin davamıdır.

AB Müqəddəs Roma İmperiyası və ya Polşa-Litva Respublikası kimi əvvəlki birliklər və federasiyalara bənzər bir funksiya yerinə yetirir.

Tarix göstərir ki, ABŞ-ın Avropadan uzaqlaşmaq və ya Avropa siyasətinə təsir göstərmək cəhdləri əks nəticə verə bilər. Həm 1917, həm də 1941-ci illərdə amerikalılar Avropa müharibələrinin gec-tez onlara da təsir etdiyini öyrəndilər. Müharibədən sonrakı ABŞ-ın AB-yə dəstəyi qitədə onilliklər boyu sülhü təmin etdi və eyni zamanda Amerikanın qlobal güc kimi mövqeyini gücləndirdi.

Buna görə də, AB-nin dağılması təkcə Avropa üçün deyil, həm də ABŞ-ın özü üçün gözlənilməz nəticələrə səbəb ola bilər.

Ekspertlər Vaşinqtona tarixin dərslərinə qulaq asmağı və Avropa inteqrasiyasını onun parçalanmasına təkan verməkdənsə, dəstəkləməyi məsləhət görürlər.

Əli Babayev