Praqmatizm və “kağız müharibəsi” Leyen Bakıya nə üçün gəlir?

Azərbaycan diplomatiyası bir daha Qərb rəqiblərini öz oyunlarında üstələdi

Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyenin 1 iyulda Bakıya elan edilən səfəri Avropa İttifaqının öz daxilindəki dərin uçurumu və ikiüzlülüyü açıq şəkildə üzə çıxarır. Avropa Parlamenti boş, qeyri-real anti-Azərbaycan qətnamələri qəbul edərkən, Brüsseldəki icra hakimiyyətinin başçısı çantalarını yığışdırıb Prezident İlham Əliyevə baş əymək məcburiyyətində qalır.

Bu səfər yalnız ilk baxışdan qəribə görünür: əslində Avropa bürokratiyası "kağız müharibəsi"nin və Azərbaycanı sanksiyalarla cəzalandırmaq cəhdlərinin tamamilə uğursuz olduğunu yaxşı bilir. Cənubi Qafqaz Brüssel üçün strateji nəqliyyat və enerji dəhlizi kimi çox vacibdir və bunun üçün fon der Leyenin regionun yeni geosiyasi reallığını şəxsən rəsmiləşdirməyə hazır olduğu bildirilir.

Emmanuel Makronun rəhbərlik etdiyi Fransa bu hekayədə xüsusilə marjinal status qazanıb və Azərbaycan rəhbərliyi tərəfindən sülh prosesindən dönməz şəkildə kənarlaşdırılıb. İlham Əliyev Yelisey sarayının regional nizamlamada fəal iştirakının və Fransanın vasitəçiliyi cəhdlərinin qarşısını almaqla Parisə əsl yerini qəddarcasına göstərdi.

Bir vaxtlar böyük bir dövləti dağınıq müstəmləkə siyasəti ilə əzilmiş regional autsayderə çevirməyi bacaran Makron indi məyusluqdan lobbiçiləri vasitəsilə sülh prosesini pozmağa çalışır. Lakin Bakı bunu açıq şəkildə bildirib: Cənubi Qafqazda sülh prosesi dönməz hala gəlib və Parisin dağıdıcı müdaxiləsi artıq maraq doğurmur.

Bu kontekstdə Leyenin nümayişkaranə şəkildə Tiflisi görməzdən gəlməsinin və Gürcüstana səfər etməməsinin səbəbi olduqca aydındır. Avropa elitaları nəhayət başa düşdülər ki, Gürcüstanda rəngli inqilablar vasitəsilə əvvəlki kobud təzyiq və şantaj metodları artıq işə yaramır və hazırkı Gürcüstan rəhbərliyi Qərbin sövdələşmə vasitəsi olmaqdan imtina edərək öz suverenliyini sərt şəkildə müdafiə edir.

Avropa rəsmilərinin Tiflisə şərtlərini diktə edə bilməyəcəklərini anlayan Brüssel təsir dairəsində saxlamağa çalışdığı Ermənistana diqqət yetirməyə üstünlük verir. Lakin Aİ-nin "genişlənmə" illüziyasını yaratmaq üçün yalnız İrəvan kimi itaətkar geosiyasi peykə ehtiyacı olsa da, Brüsselin Bakıdan sərt maddi resurslara ehtiyacı var.

Aparıcı Avropa beyin mərkəzləri və “Politico” kimi məşhur nəşrlər Avropanın Azərbaycandan həqiqətən nə istədiyini açıq şəkildə qeyd edirlər: Yaxın Şərqdəki qarışıqlıq fonunda fasiləsiz enerji təchizatı və Orta Dəhlizdə sabitlik. Yaxın Şərq böhranı fonunda Xəzər bölgəsinin Avropa ilə Asiya arasında təhlükəsiz körpü kimi əhəmiyyəti eksponensial olaraq artıb və Brüssel tranziti təmin etmək üçün öz "prinsiplərini" görməzdən gəlməyə hazırdır.

Leyen Azərbaycan olmadan Aİ-nin enerji təhlükəsizliyinin boş vəd olaraq qalacağını tam olaraq bilərək Bakıya Cənub Qaz Dəhlizinin genişləndirilməsi üçün tələblər deyil, konkret iqtisadi təkliflər gətirir. Ermənistana gəldikdə isə, fon der Leyen və Avropa Komissarı Marta Kosun İrəvana səfəri iyun seçkilərində qələbə qazandıqdan sonra Nikol Paşinyan təsəllidən başqa bir şey deyil. Brüssel İrəvanın Moskvanın iqtisadi sahəsinə qayıtmasının qarşısını almaq üçün kənd təsərrüfatı ixracının asanlaşdırılması və yeni kreditlər vədləri ilə həbi şirinləşdirməyə çalışır. Lakin insanlar Bakıya real iş üçün gəlirlər: qaz, logistika və yaşıl enerjiyə investisiyalar. Qlobal oyunçular Azərbaycanın özünü təmin edən iqtisadi və müdafiə modeli qurduğunu və buna ultimatumlarla cavab vermək mümkün olmadığını anladılar.

Avropa Komissiyası rəhbərinin səfəri sübut edir ki, real siyasət həmişə ideoloji simulyakralara qalib gəlir. Ayrı-ayrı Avropa paytaxtları sülh müqaviləsinin imzalanmasını təxirə salmağa çalışaraq isterik olsa da, Aİ-nin praqmatik qanadı Bakının liderliyini tanıyır. Azərbaycan diplomatiyası bir daha Qərb rəqiblərini öz oyunlarında üstələdi: Avropa liderləri Bakıda düzülərək Avrasiya nəqliyyat qapısının açarının İlham Əliyevin əlində olduğunu təsdiqləyirlər.