Problemin ən asan həlli: Dövlət pul, vətəndaş ev qazanar

Azərbaycanda kirayə mənzil xidməti sosial dəstək məqsədi ilə yaradılsa da, əslində bir çox vətəndaş üçün hələ də əlçatmaz olaraq qalır.

İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun yaradılması sosial dəstək baxımından müsbət addım kimi qarşılanmışdı.Lakin tətbiq edilən çoxsaylı tələblər və məhdud kateqoriyalara yönəlmiş seçim mexanizmləri bu imkanlardan istifadə etmək istəyənlərin sayını xeyli azaldır.

İlk növbədə, müraciət edən şəxsin yüksək rəsmi gəlir göstərməsi tələb olunur və aylıq ödənişin gəlirin 70 faizini aşmaması şərti bir çoxunu prosesdən kənarda qoyur.İlkin ödənişin ən azı 10–15 faiz olması da çətinlik yaradır, çünki mənzil qiymətlərinin yüksək olduğu şəraitdə bu məbləği toplamaq asan deyil.

Bundan başqa, alınacaq mənzilin sənədlərinin tam qaydasında olması və texniki tələblərə uyğunluğu vacibdir.Şəhadətnaməsi olmayan və ya ipoteka üçün uyğun hesab edilməyən mənzillərin qəbul edilməməsi müraciət imkanlarını daha da məhdudlaşdırır.

Ailə üzvlərinin xərclərinin yaşayış minimumuna uyğun hesablanması borcalanın ödəniş qabiliyyətini aşağı salır və kredit alma şansını azaldır.İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (Fond) Sumqayıt şəhəri, Sülh küçəsində yerləşən yaşayış kompleksində 188 yeni, tam təmirli mənzili satmaq öhdəliyi ilə kirayə mexanizmi çərçivəsində vətəndaşlara təqdim edib. 

Mənzillərin sayının aşağı olması isə proqram üzrə tələbatın da nisbətən aşağı olduğunu göstərir.Bəs nəyə görə kirayə mənzil xidməti cəmiyyət üçün hələ də əlçatan deyil?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında əmlak eksperti Anar Nəsirov bildirib ki, hazırkı dövrdə, nağd pulla ev almaq istəyənlərin sayı azdır:

“İnsanlar daha çox İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun xətti ilə ayrılmış kreditlərlə, eyni zamanda MTK-lar (Mənzil-tikinti kooperativləri) tərəfindən tikilən daxili kreditlər hesabına ev almağa üstünlük verirlər. Bunun əsas səbəbi insanların əlində nağd pulun olmamasıdır.

Məsələn, Bakının mərkəzinə yaxın ərazilərdə evlərin qiyməti 250 000 manatdan başlayır və normal maaşla işləyən bir insanın belə bir evi nağd pulla almaq üçün təxminən 25 il işləməsi lazımdır.

Bu səbəbdən insanlar kirayədə qalmaq əvəzinə, kredit və ya ipoteka yolu ilə ev almağı üstün tuturlar, lakin bunun da öz çətinlikləri var. Məsələn, əlavə faizlər, sığorta xərcləri və digər ödənişlər vətəndaş üçün ciddi maliyyə yükü yaradır”.

Onun sözlərinə görə, bu problemin həlli üçün dövlət səviyyəsində tikinti şirkəti yaradılmalıdır:

“Bu şirkət tikintiyə yararlı torpaqlarda müasir standartlara cavab verən binalar tikərək, daxili kreditlər hesabına vətəndaşlara mənzillər təqdim edə bilər. Bu həm dövlət büdcəsinə, həm də vətəndaşlara fayda gətirər.

Dövlət həm gəlir əldə edər, həm də minlərlə insanın işlə təmin olunmasına və həyat şəraitinin yaxşılaşmasına şərait yaradardı. Eyni zamanda, əmlak bazarında süni qiymət artımı da baş verməzdi”.

Ekspert qeyd edib ki, hazırda əsas problemlərdən biri, sənədsiz evlərin və torpaqların hələ də həllini tapmamasıdır:

“Yalnız Bakı şəhərində 5000-dən çox sənədsiz ev mövcuddur. Ekspertlər bildirir ki, əgər bu məsələnin kökündən həlli üçün müvafiq əfv çıxarılsa, məsələn, Türkiyədə olduğu kimi, mənzil və qeyri-mənzil sahələr simbollik qiymətlərlə özəlləşdirilərsə, problem kökündən həll oluna bilər.

Qanunsuz tikililər nəzərdə tutulmur, burada məqsəd, illərdir sənədləşdirilməmiş qanuni evlərin sənədləşdirilməsi və əmlak bazarının tənzimlənməsidir.

Beləliklə, həm vətəndaşlar ucuz və əlçatan mənzillərə sahib olar, həm də minlərlə insan işlə təmin edilər. Dövlət və vətəndaşlar eyni zamanda fayda əldə edər, əmlak bazarında isə stabillik yaranardı”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: kirayə ev Anar Nəsirov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin