Icma.az
close
up
RU
Menu

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Proqramlaşdırılmış reaksiya: İnsanlar niyə yüksəklikdən qorxur?

Proqramlaşdırılmış reaksiya: İnsanlar niyə yüksəklikdən qorxur?

Qaynarinfo saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Akrofobiya (yüksəklik qorxusu) dünyanın ən geniş yayılmış fobiyalarından biridir. Maraqlı məqam odur ki, bu qorxu çox vaxt qəfil yaranır və demək olar ki, eyni sürətlə də yox ola bilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Rutqers Universitetinin təkamül bioloqu Skott Trevers "Forbes” üçün yazdığı məqalədə insanların niyə yüksəklikdən qorxduğunu izah edib. Onun sözlərinə görə, bu reaksiya bir çox məməlilərin biologiyasında dərin kök salmış instinktiv mexanizmdir.

Trevers qeyd edir ki, yüksəklik qorxusu sonradan qazanılmış deyil. O, yalnız insanlara aid deyil və heyvanlarda da müşahidə olunur.

Alimlərin 60 ildən çox əvvəl apardığı məşhur "vizual uçurum” eksperimenti bu fikri təsdiqləyib.

Eksperiment nə göstərib?

1960-cı ildə psixoloqlar Eleanor Gibson və Riçard Uolk tərəfindən aparılan "vizual uçurum” təcrübəsində körpələr xüsusi şüşə səth üzərinə qoyulurdu. Şüşənin bir hissəsi altında naxışlı səth yerləşir, digər hissəsində isə dərinlik illüziyası yaradılırdı.

6–14 aylıq körpələr anaları onları çağırsa da, "uçurum” hissəsindən keçməkdən imtina edirdilər. Onlar şüşənin möhkəmliyini yoxlamaq üçün əllərini üzərinə vurur, lakin irəli getmirdilər.

Oxşar nəticələr toyuqlarda, quzu və keçi balalarında, həmçinin pişiklər və siçanlar üzərində də müşahidə olunub. Maraqlısı odur ki, bu heyvanların heç biri əvvəlcədən yıxılma və ya mənfi təcrübə yaşamamışdı.

Törversin sözlərinə görə, bu nəticələr qorxunun öyrənilmiş deyil, "qeyri-assosiativ” şəkildə formalaşdığını göstərir.

Beyində qorxu necə yaranır?

Bioloq bildirib ki, beyində qorxu reaksiyalarının əsas mərkəzlərindən biri badamcıq formalı amigdala bölgəsidir.

2021-ci ildə aparılan araşdırmalar zamanı alimlər amigdalanın daxilində yalnız yüksəkliklə aktivləşən xüsusi neyron qruplarını aşkar ediblər. Siçanlar yüksəklikdə yerləşdirildikdə bu "yüksəklik qorxu neyronları” aktivləşir, ürək döyüntüləri sürətlənir və donma reaksiyası yaranır.

Eyni neyronlar yırtıcı qoxusu və ya yaxınlaşan obyekt kimi digər təhlükə siqnallarına isə eyni şəkildə cavab vermirmiş. Bu isə mexanizmin məhz yüksəklik üçün spesifik olduğunu göstərir.

Tədqiqatlara görə, akrofobiyası olan insanlar vizual siqnallara həddindən artıq güvənir və bu, balans sistemində uyğunsuzluq yarada bilər. Yüksəklikdə sabit vizual istinadların itməsi beyində "nəzarətin itirilməsi” hissi yaradır.

Sağlam qorxu ilə fobiya arasındakı sərhəd

Törversin fikrincə, normal ehtiyat hissi ilə klinik fobiya arasında sərhəd var, lakin bu sərhəd dəqiq deyil.

Əhalinin təxminən 3–6 faizi yüksəklikdən irrasional və gündəlik həyata mane olan dərəcədə qorxu hiss edir. Digərlərində isə bu, sadəcə təbii qoruyucu reaksiyadır.

Bioloq qeyd edir ki, yüksəklikdə narahatlıq hissi keçirmək əslində "problem” deyil, normal təkamül uyğunlaşmasıdır.

Niyə qaranlıqdan da qorxuruq?

Trevers daha əvvəl insanların qaranlıqdan qorxmasını da izah edib. Onun sözlərinə görə, bu da milyon illər ərzində formalaşmış sağqalma mexanizmidir və beynin təhlükə axtarma sisteminin bir hissəsidir.

Qaranlıq qorxusu zəiflik deyil, insan beynində dərin kök salmış adaptiv reaksiyadır.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:163
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 09 May 2026 09:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see291

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see247

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see245

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see241

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see238

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see234

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see226

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see222

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see217

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see213

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see203

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see194

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see190

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see190

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see186

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see183

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see182

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see170

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see169

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see169
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri