Putin Ərdoğana güzəştə getməli olacaq

Rusiya, İran və müəyyən Qərb güc mərkəzləri Suriyada Türkiyə ilə hesablaşmağa başlayıb. 

Türkiyə tərəfinin təşəbbüsü ilə Vladimir Putinlə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasında telefon danışığı olub. Hər iki lider Suriyada vəziyyət ətraflı müzakirə ediblər. Vladimir Putin radikal qruplar tərəfindən Suriya dövlətinə qarşı terror təcavüzünün tez bir zamanda dayandırılmasının və qanuni hakimiyyətin bütün ölkədə sabitliyin və konstitusiya nizamının bərpası istiqamətində səylərinə hərtərəfli dəstək verilməsinin, xüsusilə Ankaranın regionda mövcud imkanlarından istifadə edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. 

Bu baxımdan, liderlər həm ikitərəfli formatda, həm də Astana prosesi çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsinin tərəfdarı olduqlarını bildiriblər. Suriyada vəziyyətin normallaşması üçün Rusiya, Türkiyə və İran arasında gələcək sıx koordinasiyanın əsas əhəmiyyəti qeyd edilib. 

Maraqlıdır, Moskva və Ankara Suriya ilə bağlı hansı məsələlərdə bir-birinə güzəştə gedəcəklər? 

Moskva öz maraqları naminə Əsədi qurban verə bilər? 

İran Suriyadan tam kənarlaşdırılacaq? 

Məsələ ilə bağlı politoloq Rəşad Bayramov “Cebheinfo.az”-a şərhində qeyd edib ki, Əsəd hakimiyyəti artıq Türkiyənin maraqlarını nəzərə almağa başlayıb:

“İstər Putinin Ərdoğanla telefon danışığı, istərsə də İran XİN rəhbəri Abbas Araqçının Türkiyəyə rəsmi səfəri ciddi bir təsir bağışlamır. 

Suriyada geosiyasi maraqları olan ayrı-ayrı güc mərkəzləri istəsələr də, istəməsələr də Türkiyə ilə indiki mərhələdə təmaslar qurmaq məcburiyyətindədirlər.

Hazırda Yaxın Şərqdə geosiyasi proseslərə birbaşa təsir göstərmək iqtidarında olan müəyyən güc mərkəzləri sırasında Türkiyə də yer alır. Bəşər Əsədin özü də Ərdoğanla təmaslar qurmaq niyyətindədir. 

Düzdür, Ankara uzun müddət ərzində Suriyada PKK\YPG-ni tam sıradan çıxarmaq üçün Əsəd rejiminə bu istiqamətdə ortaq fəaliyyət təklif edirdi. Amma Rusiya və İranın dəstəyinə arxalanan Əsəd hakimiyyəti Ankaranın təklifinə biganə yanaşırdı. Hazırda vəziyyət dəyişib. Əsəd rejimi tamamilə sıradan çıxarılma təhlükəsi ilə üzləşib. Buna görə də Türkiyə təmaslar qurmaq axtarışındadır. Bunun üçün Rusiya və İrana, hətta İraqa müraciət edib”. 

Politoloqun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə geosiyasi vəziyyət yenidən nizamlanmağa başlayıb: 

“Məsələ burasındadır ki, indiyə qədər Yaxın Şərqdə prosesləri öz maraqlarına uyğun nizamlayan müəyyən güc mərkəzləri Türkiyənin regionda geosiyasi və geostrateji maraqlarına, o cümlədən təhlükəsizlik maraqlarına biganə yanaşırdılar. Ancaq son zamanlar Ankara öz qətiyyətini və prinsipal mövqeyini nümayiş etdirəndən sonra bütün güc mərkəzləri Türkiyənin də bu regionda güc mərkəzə çevrildiyini anlamağa başladılar. Bütün bunların fonunda Türkiyə öz maraqlarını ön planda tutmağı bacarır. Türkiyə Suriyada əsas hədəflər güdür. 

PKK/YPG-nin birdəfəlik sıradan çıxarılması və qaçqın probleminin həll olunması Türkiyənin Suriya gündəmində xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Ankara heç bir vəchlə Yaxın Şərq məsələsində öz geosiyasi maraqlarını digər güc mərkəzlərinə güzəştə getmir”. 

Politoloq əlavə edib ki, Rusiya, İran, Türkiyə və Qərb güc mərkəzlərinin Suriyada maraqları toqquşur: 

“Suriya məsələsində tərəflər arasında heç bir güzəşt olmadan bu ölkədə vəziyyətin sabitləşməsi qeyri-mümkün olacaq. Ona görə də son zamanlar Suriya məsələsində səhnəarxası təmasların intensivləşməsinə şahidlik edirik”. 

R.Həsənov vurğulayıb ki, Rusiya və İran Suriyada Türkiyə ilə hesablaşmaq məcburiyyətində olacaqlar: 

“Bütün diqqətini Ukrayna ilə müharibəyə yönəldən Rusiya istəsə də, istəməsə də Suriyada Türkiyənin geosiyasi maraqlarını və geostrateji hədəflərini nəzərə almaq məcburiyyətində olacaq. Belə demək mümkündürsə, Moskvada hesab edirlər ki, Qərbdən fərqli olaraq Türkiyənin Suriyada möhkəmlənməsi Rusiyanın regionda maraqlarına daha az mənfi göstərəcək. İrana gəlincə, Əsəd rejimin çökməsi Tehranın bu ölkədə mövqelərinə ciddi zərbə vuracaq. 

İranın Suriya və Livanda proksi qüvvələri ya zəiflədilib, ya da Suriyada sıradan çıxarılıb. İranın Suriyadan tam kənarlaşdırılmaq ehtimalı kifayət qədər yüksək görünür”. 

Yunis Abdullayev 
“Cebheinfo.az”

Bizi Telegramda izləyin

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin