Putin sonrası ssenari: Kremlin daxilində səssiz transformasiya

Son günlər Rusiya siyasi elitası ilə bağlı yayılan informasiyalar Kremlin daxilində ciddi proseslərin getdiyini göstərir. Xüsusilə Vladimir Putinin mümkün istefası ilə bağlı yayılan qeyri-rəsmi siqnallar, Qərb mediasında və analitik dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Məsələ təkcə lider dəyişikliyi ehtimalı deyil, daha çox Rusiya siyasi sisteminin hansı istiqamətə transformasiya edəcəyi ilə bağlıdır.

Müstəqil tədqiqatçı Leonid Raqozinin də vurğuladığı kimi, əgər Ukrayna ilə müharibə müəyyən siyasi nəticə ilə yekunlaşarsa, bu, Kremlin daxili siyasi arxitekturasında dönüş nöqtəsinə çevrilə bilər. Bu ssenariyə görə, Vladimir Putin həmin mərhələdə tarixi missiyasını tamamladığını düşünərək geri çəkilə bilər. Bu addım məğlubiyyət deyil, əksinə, “nəzarət altında keçid” modelinə uyğun planlaşdırılmış siyasi gediş kimi təqdim edilə bilər.

Maraqlıdır ki, Putin bu müddətdə Federal Məclis qarşısında çıxış etməyib. Bu fakt siyasi baxımdan təsadüfi deyil. Kreml açıq şəkildə prosesin nəticəsini gözləyir və yalnız yekun siyasi konfiqurasiya formalaşdıqdan sonra ictimaiyyətə müraciət etməyi planlaşdırır. Bu, Rusiyada hakimiyyətin impulsiv deyil, mərhələli şəkildə idarə olunduğunu göstərir.

Hazırkı mərhələdə Kremlin əsas hədəfi daxili sabitliyi qorumaqdır. Qərb üçün daha qəbulolunan, sistem daxilindən çıxan, amma radikal olmayan bir fiqurun önə çəkilməsi ehtimalı getdikcə güclənir. Bu kontekstdə Dmitri Kozak kimi adların mediada hallanması təsadüfi deyil. O, Qərblə dialoqa açıq, lakin eyni zamanda Kreml sisteminin içindən gələn fiqur kimi qəbul edilir. Belə fiqur həm daxili elitaları, həm də xarici aktorları qismən qane edə bilər.

Burada əsas məsələ Rusiyanın gələcək siyasi kursudur. Əgər müharibə sonrası mərhələdə liberalizasiya meyilləri güclənərsə, bu, daha çox taktiki yumşalma xarakteri daşıyacaq. Yəni sistem dəyişmir, sadəcə daha çevik və adaptiv forma alır. Bu isə Qərblə münasibətlərin müəyyən dərəcədə normallaşmasına zəmin yarada bilər.

Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, Kremlin atacağı istənilən addım Rusiya daxilindəki güc balansına bağlıdır. Siloviklər, texnokratlar və iqtisadi blok arasında razılaşma olmadan real dəyişiklik mümkün deyil. Buna görə də Putinin mümkün gedişi ani qərar yox, uzun müddət hesablanmış siyasi konstruksiyanın nəticəsi ola bilər.

Nəticə etibarilə, hazırkı proseslər Rusiyada siyasi transformasiyanın başlandığını göstərsə də, bu dəyişiklik inqilabi deyil, təkamül xarakterlidir. Putin dövrünün başa çatması ehtimalı müzakirə olunsa da, bu, sistemin çökməsi deyil, yeni fazaya keçidi kimi görünür. Kremlin əsas məqsədi isə dəyişiklikləri nəzarətdə saxlamaq, daxili sabitliyi pozmadan beynəlxalq manevr imkanlarını qorumaqdır.

Bu mənada Rusiya siyasi səhnəsində baş verənlər təkcə bir liderin gələcəyi deyil, bütövlükdə postmüharibə dövrünün konturlarının necə formalaşacağını müəyyənləşdirən prosesdir.

Zülfü Məmmədov