Putin sürətlə pul xərcləyir..?

...Müharibənin dördüncü ilinin sonunda Rusiya iqtisadiyyatı ciddi büdcə balanssızlığı ilə üzləşib. 2026-cı ilin yanvar və fevral aylarının nəticələrinə görə, federal büdcə kəsiri 3,449 trilyon rubla çatdı.

Bu, demək olar ki, Rusiya hakimiyyətinin bütün il üçün büdcələşdirdiyi məbləğdir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, rəsmi maliyyə statistikasını təhlil edən sistem analitiki və bloqçu Yevgeni İstrebina buna diqqət çəkib.

Rusiya hökumətinin illik büdcə kəsiri 3,786 trilyon rubl təşkil edib. Bu gün, ilk iki aydan sonra bu limit artıq 91 faiz tükənib.

Fevral ayında Rusiya büdcə gəlirləri 2,405 trilyon rubl təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10 faiz azalma deməkdir.

Ən əhəmiyyətli azalma neft və qaz sektorunda qeydə alınıb. Fevral ayında neft və qaz ixracından əldə edilən gəlir 432,3 milyard rubl təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən 44 faiz azdır.

Eyni zamanda, qeyri-neft və qaz gəlirləri təxminən 4 faiz artımla 1,973 trilyon rubl təşkil edib.

Bu arada, federal büdcə xərcləri fevral ayında da artmağa davam edib. Onlar ötən ilin fevral ayı ilə müqayisədə 14 faiz artımla 4,136 trilyon rubla çatıb.

Nəticədə aylıq kəsir 1,731 trilyon rubl təşkil edib.

...Müqayisə üçün, 2025-ci ilin fevral ayında bu rəqəm təxminən 0,95 trilyon rubl təşkil edib. 2026-cı ilin yanvar və fevral ayları üçün ümumi rəqəmləri nəzərə alsaq, ruslar üçün mənzərə daha da həyəcanverici görünür.

Bu dövr üçün büdcə gəlirləri ötən illə müqayisədə 10,8 faiz azalma ilə 4,767 trilyon rubl təşkil edib. Neft və qaz gəlirləri xüsusilə kəskin şəkildə azalaraq 826 milyard rubla düşüb ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 47 faiz itki deməkdir.

Qeyri-neft və qaz gəlirləri təxminən 4 faiz artımla 3,942 trilyon rubla çatıb.

Gəlirlərin azalması ilə yanaşı, dövlət xərcləri də artmaqda davam edib. 2026-cı ilin ilk iki ayında onlar 8,216 trilyon rubla çatıb ki, bu da bir il əvvəlki ilə nisbətən 5,8 faiz artım deməkdir.

Nəticədə, bu dövrdə büdcə kəsiri 3,449 trilyon rubl təşkil edib ki, bu da bir il əvvəlki 2,416 trilyon rubl olub...

Beləliklə, gəlirlərin azalması və xərclərin artması fonunda, fevral ayında Rusiya xəzinəsinin kəsiri ötən ilki rəqəmlə müqayisədə təxminən iki dəfə artıb.

Büdcə kəsirinin bu sürətli artması ölkənin maliyyə sisteminə əlavə təzyiq yaradır.

Rusiyanın hazırkı maliyyə problemləri dörd ildən çoxdur ki, davam edən Ukraynaya qarşı tammiqyaslı müharibə ilə birbaşa əlaqəlidir.

İşğal 2022-ci ilin fevral ayında başlayandan bəri Kreml hərbi xərcləri əhəmiyyətli dərəcədə artırıb, silah istehsalına, ordunun saxlanmasına və müdafiə sənayesinin dəstəklənməsinə trilyonlarla rubl ayırıb.

Hərbi xərclərin bu artımı büdcəyə təzyiq göstərən əsas amillərdən birinə çevrilib.

İqtisadçılar hesablayırlar ki, dövlət vəsaitlərinin əhəmiyyətli bir hissəsi hazırda hərbi əməliyyatların maliyyələşdirilməsinə xərclənir ki, bu da kəsiri daha da artırır və təcavüzkarın mülki iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək qabiliyyətini azaldır.

Əli Babayev