Icma.az
close
up
RU
Putinin nə smartfonu, nə də interneti var keçmiş kəşfiyyatçıdan rezonanslı MƏLUMATLAR

Putinin nə smartfonu, nə də interneti var keçmiş kəşfiyyatçıdan rezonanslı MƏLUMATLAR

Lent az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

Rusiya ilə dünyanın qalan hissəsi arasında süni intellekt (AI) sahəsində ciddi texnoloji boşluq getdikcə daha aydın görünür. Bu geriləmənin səbəbinin təkcə beynəlxalq sanksiyalar deyil, həm də ölkənin öz daxilindəki sistemli problemləri olduğu bildirilir.

Lent.az xəbər verir ki, “Financial Times” Qərbə köçmüş keçmiş rusiyalı kəşfiyyatçının məlumatlarına istinad edir: onun sözlərinə görə, prezident Vladimir Putin hələ də rəqəmsal texnologiyalardan qaçır, smartfondan istifadə etmir və hətta internetlə də işləmir. Üstəlik, on il əvvəl o, yaxın ətrafına qeydləri yalnız yazı makinalarında aparmağı əmr edib. Belə şəraitdə yüksək texnoloji sahədə, xüsusən də süni intellektdə irəliləyişlər gözləmək çətin ki mümkün olsun.

Hesablama gücünə giriş vəziyyəti inkişafa mane olan başqa bir amildir. "Azadlıq Radiosu" nun məlumatına görə, Ukraynadakı genişmiqyaslı müharibə dövründə Rusiyanın ən böyük bankı "Sberbank" yalnız 9000-ə yaxın qrafik prosessorlar ala bilib.

Müqayisə üçün: Microsoft təkcə 2023-cü ildə təxminən 500 000 ədəd satın alıb. Rusiya tərəfindən tapılan yeni təchizatçıların tələb olunan həcmdə müasir yarımkeçiricilərə çıxışı yoxdur. Eyni zamanda, ölkə “beyin axını” ilə üzləşib: 2022-ci ildən sonra İT mütəxəssislərinin təxminən 10 faizi mühacirət edib.

Nəticədə, “Tortoise Media”nın qlobal süni intellekt inkişafı reytinqində Rusiya təkcə böyük iqtisadiyyatları deyil, həm də İrlandiya və Portuqaliya kimi daha kiçik ölkələri geridə qoyaraq yalnız 31-ci yerdədir.

Senzura çiplər tələb edir 

Rusiya öz süni intellekt imkanlarını inkişaf etdirmək üçün ciddi stimul ola bilər: dövlət nəzarəti, o cümlədən rəqəmsal məkan. Senzuranın süni intellekt alqoritmlərinə qədər genişləndirilməsi böyük resurs tələb edir. Ancaq Moskvada bunlar yoxdur - kifayət qədər çip və ya istehsal gücü yoxdur.

Bundan əlavə, süni intellekt bu gün hərbi işlərdə getdikcə daha vacib amilə çevrilir. Müasir silahlar və taktikalar rəqəmsal məlumatların emalı imkanlarına əsaslanır. Yüksək performanslı hesablamalara çıxışı olmayan Rusiya gələcək hərbi münaqişələrin kənarında qalmaq riski ilə üzləşir.

Bəzi analitiklər daha da irəli gedərək, avtonom silah sistemlərinin yaradılmasında qarşıdan gələn inqilab barədə xəbərdarlıq edirlər. Əgər bu proqnozlar doğrudursa, o zaman Moskva gələcək texnoloji yarışı artıq uduzur.

Qərb bu boşluqdan necə istifadə edə bilər 

Qərb ölkələri Rusiyanın texnoloji zəifliyindən strateji üstünlük kimi istifadə edə bilər. Əsas alətlərdən biri yarımkeçiricilərin və süni intellekt avadanlığının ixracına məhdudiyyətlərin saxlanılması və sərtləşdirilməsidir. Ekspertlər bu sahədə sanksiyaların ləğvinin hətta mümkün danışıqlar çərçivəsində də qəbuledilməz olduğunu vurğulayırlar.

“Beyin axını”nı artırmağın bir yolu da təklif olunur: ölkəni tərk etmək istəyən rusiyalı süni intellekt mütəxəssisləri üçün miqrasiyanın sadələşdirilməsi. Bundan əlavə, hökumətə daxili təzyiqi artırmaq üçün texnoloji boşluğun real miqyası barədə məlumatların Rusiya isteblişmentinə çatdırılması vacibdir.

Rusiya texnoloji boşluğu kompensasiya edə bilərmi?
Kritik vəziyyətə baxmayaraq, Moskva itirilmiş vaxtı kompensasiya etməyə çalışır. “Sberbank”, Çin ilə süni intellekt sahəsində əməkdaşlığa başladığını elan etdi və “Roskosmos” dövlət korporasiyasında rəhbərliyin dəyişməsi rəhbərliyin zirvəsini cavanlaşdırmaq və "rəqəmsallaşdırmaq" istəyini göstərə bilər.

Lakin tənqidçilər xəbərdarlıq edirlər ki, geridə qalanlar texnologiyanın dəyərini azaltmaqla liderləri tutmaq şansı əldə edirlər. Buna misal olaraq rəqiblərindən daha aşağı qiymətə yaradılmış Çin DeepSeek-V3 süni intellekt modelidir. Rusiya komponentləri idxal etmək üçün boşluqlar tapsa və mövcud resurslardan səmərəli istifadə edərsə, hələ də oyunda qala bilər.

Cavabları olmayan suallar 

Saxlama strategiyasının əsas problemi onun gözlənilməzliyidir. Qlobal vəziyyətin 5-10 ildən sonra necə dəyişəcəyi bəlli deyil. Rusiya süni intellektdə dünyanı tutmasa belə, bunu başqa vasitələrlə - fiziki güc, nüvə silahı, qorxutma taktikası ilə kompensasiya edə bilər. Moskva texnoloji boşluqlara məhəl qoymadan Ukraynada məhz belə fəaliyyət göstərir.

Çip yoxdursa - gələcək yoxdur

Rusiya keçən əsrin metodlarından istifadə edərək fəaliyyətini davam etdirir, keçən əsrdən əvvəlki məqsədlərə çatmağa çalışır. Bu arada, 21-ci əsr başqa vasitələrə ehtiyac duyur – və süni intellektə çıxışı olmayan Rusiya böyük dövlət statusunu qoruyub saxlaya bilməyəcək. Putinin siyasi və hərbi kozırları olsa belə, getdikcə ən vacib şeydən - çiplərdən məhrum olur.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:125
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 03 Aprel 2025 19:47 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri