Icma.az
close
up
RU
Qara dəliklərin daxilində əslində nə baş verdiyi ilk dəfə məlum oldu

Qara dəliklərin daxilində əslində nə baş verdiyi ilk dəfə məlum oldu

Icma.az xəbər verir, Baku.ws saytına əsaslanaraq.

Beynəlxalq astrofiziklər qrupu ulduz kütləli qara dəliklərin maddə udma prosesini indiyədək ən detallı şəkildə göstərən kompüter simulyasiyalarını təqdim edib.

BAKU.WS xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri The Astrophysical Journal (AstroJournal) jurnalında dərc olunub.

Qara dəliklərin sərhədləri kainatın ən xaotik sahələrindən biri hesab olunur: bu zonada maddə eyni anda hadisələr üfüqünə doğru çəkilir, həm də güclü axınlar və radiasiya partlayışları şəklində kənara atılır.

Lakin burada baş verən fiziki proseslərin – məkan-zamanın əyriliyi, işığın, plazmanın və maqnit sahələrinin qarşılıqlı təsiri – son dərəcə mürəkkəb olması bu hadisələri tam proqnozlaşdırmağı indiyədək mümkünsüz etmişdi.

Əvvəlki modellərdən fərqli olaraq, alimlər bu dəfə sadələşdirici fərziyyələrdən imtina ediblər, hansı ki, əvvəllər hesablama gücü məhdudiyyətləri səbəbindən zəruri idi. İki superkompüterin köməyi ilə tədqiqatçılar astronomik müşahidələri, qara dəliklərin fırlanma məlumatlarını və onların maqnit sahələrinin quruluşunu birləşdiriblər.

Bu, Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsini, plazma fizikası, maqnitohidrodinamika və radiasiyanın yayılma qanunlarını eyni anda nəzərə alan modelin yaradılmasına imkan verib.

Simulyasiyalar göstərib ki, sürətlə fırlanan qara dəliklərdə sıx akkresiya diski formalaşır və bu disk radiasiyanın böyük hissəsini udur.

Enerji birbaşa yox, güclü küləklər və maqnit sahələri tərəfindən istiqamətləndirilən dar nisbilik axınları (relyativistik jetlər) vasitəsilə kosmosa yayılır.

Bundan əlavə, "voronka"ya bənzər struktur yaranır: maddə oradan son dərəcə yüksək sürətlə hadisələr üfüqünə düşür, radiasiya isə dar şüa şəklində çıxır və yalnız müəyyən baxış bucağında müşahidə edilə bilir.

Məlum olub ki, burada maqnit sahəsinin konfiqurasiyası xüsusi rol oynayır - o, təkcə qaz axınını hadisələr üfüqünə istiqamətləndirmir, həm də maddə və enerjinin bir hissəsinin yenidən kosmosa qayıtma formasını müəyyən edir.

Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu nəticələr qara dəliklərin müşahidələrinin təhlilini xeyli asanlaşdıracaq. Xüsusilə, "kiçik qırmızı nöqtələr" adlandırılan və gözləniləndən az rentgen radiasiyası yayan obyektlərin təbiətini anlamağa kömək edə bilər.

Elm adamları gələcəkdə bu modelləri Məşhur Süd Yolu qalaktikasının mərkəzində yerləşən Strlec A* kimi superkütləvi qara dəliklərə də tətbiq etməyi planlaşdırırlar.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:219
embedMənbə:https://baku.ws
archiveBu xəbər 06 Yanvar 2026 20:56 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see293

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see282

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see279

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see274

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see274

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see269

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see260

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see259

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see253

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see252

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see234

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see229

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see228

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see228

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see225

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see222

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see217

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see216

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see213

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see210
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri